З 1 студзеня шукальнікі скарбаў змогуць рэгістравацца для пошуку з дапамогай сваіх смартфонаў і атрымліваць фінансавую ўзнагароду за свае знаходкі. Іх агульны кошт можа дасягнуць мільярдаў злотых, паведамляе газета «Rzeczpospolita».
Папраўка ў Закон аб ахове помнікаў заменіць патрабаванне атрымання дазволу кансерватара на пошук скарбаў на простае паведамленне ў адмысловым прыкладанні.
Верагодна, новае рашэнне павінна ўступіць у сілу ў новым годзе, хоць сам дадатак усё яшчэ знаходзіцца на пачатковай стадыі распрацоўкі. У 2024 годзе Міністэрства культуры ацэньвала кошт яго распрацоўкі ў 2,5 мільёна злотых (больш за 572 тысячы еўра).
У цяперашні час атрыманне неабходных дазволаў на пошук можа заняць да года, і толькі 1% шукальнікаў праводзяць свае пошукі легальна.
Сумневы каментатараў
Усё ж найбольшыя сумневы, калі гаворка ідзе пра змены, выклікае памер узнагарод за археалагічныя артэфакты, знойдзеныя падчас легальных пошукаў. Яны могуць дасягнуць сумы 25-кратнага сярэдняга заробку, або прыблізна 222 000 злотых (амаль 51 тысяча еўра).
Паводле ацэнак міністэрства, толькі выплаты за першы год каштавалі б дзяржаве 3,25 мільярда злотых (амаль 744 мільёны еўра), а экспертыза, кансервацыя і захоўванне знаходак – дадатковыя 3 мільярды злотых (амаль 686,5 мільёна еўра). Дзеля параўнання, гэтая крыху менш чым бюджэт польскага Мінкультуры на наступны год, які складае 8,61 мільярда злотых (амаль два мільёны еўра).
Прафесар Мацей Тшціньскі (Maciej Trzciński) з Уроцлаўскага ўніверсітэта, якога цытуе газета, папярэджвае, што такое рашэнне справакуе «залатую ліхаманку» і немагчыма будзе даведацца, калі былі знойдзены прадметы, прадстаўленыя на ўзнагароду.
Праблемай таксама з'яўляюцца недакладныя мапы на партале «e-zabytek», на якіх адсутнічаюць каардынаты археалагічных раскопак.
У сваю чаргу, Павел Казлоўскі (Paweł Kozłowski) з Польскай асацыяцыі даследчыкаў ставіць пад сумнеў меркаваны кошт узнагарод, адзначаючы, што ў мінулым тыя, хто знайшоў, у тым ліку вельмі каштоўныя скарбы, не атрымлівалі нават сімвалічнага прызнання.
На пытанне газеты, пра магчымае адтэрмінавання ўвядзення зменаў Міністэрства культуры не адказала, але запэўніла, што фінансаванне ўзнагарод забяспечанае.
аз