Належны маніторынг прытулкаў, абавязковая валанцёрская дзейнасць і паляпшэнне супрацоўніцтва з паліцыяй – вось асноўныя прапановы, якія былі вылучаны падчас дыскусіі аб сістэме абароны жывёл у Польшчы.
Эксперты сабраліся абмеркаваць праблему ў адказ на сітуацыю ў прытулку для сабак у Сабалеве. Там жывёлы гадамі ўтрымліваліся ў дрэнных умовах. Дыскусія паказала, што гэта не адзіны прытулак, дзе існуюць падобныя праблемы.
Удзельнікі дыскусіі, якую зладзіў фонд Viva! Тлумачылі, што праблема з прытулкамі для сабак вынікае са слабога кантролю гміны, да задач якой належыць апека над бяздомнымі жывёламі. Гміна падпісвае дамову з прытулкам і асобай, якая адлоўлівае сабак, але потым сістэма не спрацоўвае, гаворыць адвакатка Катажына Тапчэўска, якая шмат гадоў супрацоўнічае з фондам Viva! Прытулкам могуць кіраваць гміны, грамадскія арганізацыі і прыватныя асобы. І менавіта ў апошнім выпадку адбываюцца сур’ёзныя парушэнні. Яны ў сваю чаргу вынікаюць з жадання несумленна зарабіць больш грошай. Гміны плацяць за ўтрыманне сабак, але не правяраюць, ці яны сапраўды там знаходзяцца.
- Муніцыпалітэты марнуюць нашы дзяржаўныя сродкі, наймаючы несумленных людзей, якія ствараюць сітуацыі, калі, напрыклад, жывёл адлоўліваюць і выпускаюць, і зноў ловяць, а муніцыпалітэты плацяць за адну і тую ж жывёлу некалькі разоў. У нас нават былі сітуацыі, калі адзін сабака меў некалькі мікрачыпаў і быў зарэгістраваны ў некалькіх муніцыпалітэтах, і некалькі муніцыпалітэтаў плацілі за аднаго і таго ж сабаку. Або муніцыпалітэты плацяць за зніклыя душы сабак, якіх даўно няма, таму што яны не сочаць за імі. На жаль, калі вы кіруеце прытулкам дзеля прыбытку, агульнавядома, што бізнес мінімізуе выдаткі. Вельмі часта муніцыпалітэты падпісваюць кантракты з тым, хто прапануе найменшую цану. Часта гэта прытулкі, размешчаныя за сотні кіламетраў. Гміны перастаюць выконваць свае абавязацельствы пасля падпісання кантракту. І, на жаль, няма ніякіх правілаў, якія б накладалі абавязкі па маніторынгу на саміх чыноўнікаў, – гаворыць Катажына Тапчэўска.
Такая сістэма вядзе да шматлікіх паталогій, канстатуе адвакатка.
Кантроль адбываецца ў выпадку, калі выбухае скандал, як было з прытулкам у Сабалеве. Калі грамадства даведалася аб жахлівых умовах утрымання сабак, гміны рушылі з кантролем. Прытулак у Сабалеве кантралявала таксама ветэрынарыйная інспекцыя, якая не знайшла парушэнняў. Чаму?
- Ведаеце, як выглядала праверка? Быў званок, каб запланаваць праверку. І была праверка, калі ўсё было прыведзена ў парадак. Прытулак пастаянна правярала ветэрынарная інспекцыя, і праверка не выявіла ніякіх сур'ёзных парушэнняў. Калі яны і знаходзілі якія-небудзь парушэнні, то гэта было нешта накшталт таго, што дэзінфекцыйныя кілімкі былі занадта малымі. Я была ў групе тых, хто забіраў сабак з прытулку ў Сабалеве. І я асабіста выцягвала сабак з нор у вальерах або з вальераў без даху. Пры тэмпературы мінус пятнаццаць градусаў. Мы выцягвалі сабак з пухлінамі памерам з кулак. Усе яны былі абсалютна напалоханыя, таму хаваліся ў ямах, якія самі выкапалі, або беглі ў самы далёкі канец і мачыліся пад сябе. А ветэрынарная праверка была за 11 дзён да нашага ўмяшання, калі скандал разышоўся па ўсёй Польшчы, і там ужо сапраўды было прыбрана. Таму я нават не ўяўляю, што магло адбыцца некалькімі гадамі раней.
Паводле слоў каардынатара інтэрвенцыйнай групы фонду Viva! Паўла Артыфікевіча, муніцыпалітэты, якія плацяць за жывёл, адлоўленых на іх тэрыторыі, не клапоцяцца ні пра іх лёс, ні пра сітуацыю ў прытулках:
- Абавязкі не выконваюцца коштам публічных сродкаў. Канешне, гэта адбываецца не ў кожных прытулках, але гэта дастаткова частая сітуацыя. Мы даўно заклікаем да двух рэчаў. Па-першае, лепшы кантроль саміх гмін за тым, як яны выдаткоўваюць свае грошы, і як жывёлы ўтрымліваюцца ў прытулках. А другое: гэта грунтоўная змена сітуацыі, каб засяродзіцца на прадухіленні бяздомнасці сярод жывёл, а не на тым, каб упіхваць іх у прытулкі і забываць пра іх.
Праблема вынікала таксама з таго, што ў прытулак у Сабалеве гаспадар не ўпускаў валанцёраў, а гэта, паводле абаронцаў правоў жывёл, аснова асноў – кантроль грамадства.
Удзельнікі дыскусіі таксама гаварылі пра патрэбу рабіць кантроль без папярэдніх дамоўленасцей. Неабходным таксама зʼяўляецца раённая прыналежнасць, каб чыноўнікі заключалі дамовы з прытулкамі, размешчанымі не далей за 150 кіламетраў ад дадзенага муніцыпалітэта.
ав