У Польшчы пагаршаецца сітуацыя з засухай. Паводле дадзеных спецыялістаў, цяпер у краіне дзейнічае сем папярэджанняў аб засухах, якія распасціраюцца ад Шчэціна да мяжы Люблінскага і Падкарпацкага ваяводстваў. Засуха — гэта стан, калі рэсурсы паверхневых і падземных вод зніжаюцца ніжэй за доўгатэрміновыя нормы, што ўсё больш адбіваецца як на прыродзе, так і на сельскай гаспадарцы. Пра прычыны і наступствы гэтай з'явы расказаў супрацоўнік Інстытута геафізікі Польскай акадэміі навук Міхал Брэнэк.
— Паніжаецца не толькі ўзровень вады ў рэках, але церпіць і ўся рачная экасістэма. Больш за тое, калі мы паглядзім на змены ў колькасці ападкаў і іх прасторавым размеркаванні, мы можам убачыць, напрыклад, сітуацыю, калі на паўднёвым захадзе Польшчы адбылася паводка, а на паўночным усходзе — моцная засуха. У нашым рэгіёне барацьба за стабілізацыю клімату — гэта барацьба за тое, каб бульба і пшаніца заставаліся харчовымі культурамі ў Польшчы, каб іх сапраўды можна было вырошчваць без рызыкі, а для фермераў — каб гэтая вытворчасць была мэтазгоднай і прыбытковай.
Вялікае, як на апошнія гады, снежнае покрыва апошняй зімой не выратавала сітуацыі. Паводле спецыялістаў, снег выпаў нераўнамерна, а яго раставанне не прывяло да істотнага папаўнення запасаў падземных вод. Да таго ж вясна аказалася надзвычай сухой, што паскорыла высыханне глебы і пагоршыла водны баланс у многіх рэгіёнах краіны.
— І гэта, вядома, не толькі пагроза нашым кашалькам, але, перш за ўсё, пагроза фермерам, стабільнасці вытворчасці, шырокавызначаным рызыкам, даходам іх семʼяў. Такім чынам, гэта вельмі складаная тэма, як і любая тэма, звязаная са змяненнем клімату. Халоднае надворʼе вясной таксама азначала мала ападкаў, таму што гэтыя халодныя паветраныя масы не прыносяць чаканых або тыповых ападкаў. Зіма 2025-2026 гадоў, звярніце ўвагу, прынесла снег, чаго мы маглі не чакаць, да чаго мы прызвычаіліся, але калі мы паглядзім на польскі кліматычны бюлетэнь Інстытута метэаралогіі і воднай гаспадаркі, гэта не была выключная зіма. На невялікай тэрыторыі краіны ападкі дасягнулі 100-110% ад кліматычнай нормы, у той час як на большай частцы краіны яны складалі каля 70%. І хоць мы спадзяваліся спынення засухі, паляпшэння сітуацыі з засухай, вясна не пакінула сумневаў. І, на жаль, не адбылося ніякага назапашвання вады са снегу.
Апошнія дні — гэта моцныя вятры. Яны яшчэ больш паскараюць выпарэнне вільгаці з паверхні глебы і пагаршаюць наступствы працяглага недахопу ападкаў. Асабліва складаная сітуацыя назіраецца на сельскагаспадарчых землях, дзе сухая і лёгкая глеба становіцца ўразлівай да ветравой эрозіі.
— Мы назіраем ветравую эрозію глебы, і тут мы сутыкаемся з іншай праблемай. Мы не толькі адчуваем засуху, але і скарачаем ветраахоўныя палосы. У выніку фермеры вымушаныя пачынаць палявыя работы нават тады, калі глеба празмерна сухая для таго, каб расліны маглі развівацца. Калі ў нас няма ветраахоўных палосаў, верхні пласт глебы, самы ўрадлівы, той, што адказвае за забеспячэнне раслін пажыўнымі рэчывамі, — высыхае і зносіцца ветрам. Такім чынам, мы сутыкаемся з парушэннем тэмпературнага рэжыму, парушэннем рэжыму ападкаў і стратай верхняга пласта глебы. Такім чынам, мы сутыкаемся з яшчэ адной праблемай. Калі паглядзець на апошнія некалькі ці дзясятак гадоў, новы клімат Польшчы азначае менавіта такое паглыбленне засухі. Гэта не толькі апошнія два-тры гады, а сапраўды працяглы, доўгатэрміновы працэс. Апустыньванне ў Польшчы абмяркоўвалася ўжо ў 1990-х гадах. Апустыньванне разумеецца як уцечка вады з тэрыторыі Польшчы і выпарэнне большае ад ападкаў, г.зн. тут гаворка ідзе пра водны баланс.
Паводле экспертаў, без сістэмных захадаў па ўтрыманні вады ў ландшафце і адаптацыі сельскай гаспадаркі да новых кліматычных умоў праблема будзе толькі паглыбляцца. Наступныя месяцы стануць важным выпрабаваннем як для фермераў, так і для воднай гаспадаркі краіны.
ав