Яны неабходныя для нашай бяспекі і дабрабыту. 13 кастрычніка, у аўторак, прайшло агульнанацыянальнае адкрыццё 24-га Дня дрэва.
З 2003 года Свята дрэва (10 кастрычніка), заснаваны Клубам «Гая», аб'ядноўвае розныя пакаленні, дашкольныя ўстановы, школы, універсітэты, арганізацыі, мясцовыя органы ўлады і фірмы вакол каштоўнасці, якой з’яўляецца прырода. Дзякуючы адданасці амаль 850 тысяч чалавек было пасаджана амаль 1,1 мільёна дрэў, пабудавана амаль 2000 домікаў для птушак і выяўлена больш за 200 незвычайных дрэў, важных для мясцовых супольнасцей, а частка з іх стала фіналістамі агульнапольскага конкурсу «Дрэва года».
Каардынатарка Свята дрэва Яланта Мігдал звяртае ўвагу, што сёлетняй тэмай Свята дрэва з’яўляецца кліматычная ўстойлівасць. Арганізатары хочуць звярнуць увагу на ролю дрэў у ахове клімату, неабходнасць стварэння ўстойлівых гарадоў, у тым ліку павелічэнне ляснога покрыва і зялёных насаджэнняў, умацаванне абароны існуючых дрэў і ўтрыманне дажджавой вады, якая абараняе ад спякоты і паводак.
- Мы хочам сказаць, што дрэвы вельмі важныя для нас, бо без іх мы, людзі, былі б проста слабымі. І ўсё наша прыроднае асяроддзе таксама было б слабым, бо дзякуючы дрэвам у нас ёсць кісларод. Дрэвы паглынаюць вуглякіслы газ, дрэвы даюць нам цень, а таксама прадухіляюць эрозію глебы. Такім чынам, яны выконваюць шмат функцый, якія неабходныя ў нашым жыцці. Цяпер, калі мы маем значныя змены клімату і розныя непрадказальныя зʼявы надворʼя, гэтыя дрэвы сапраўды абараняюць нас. Менавіта гэта мы хочам падкрэсліць у гэтым годзе.
Пытаемся ў Яланта Мігдал, ці польскія гарады з’яўляюцца дастаткова зялёнымі?
- Я думаю, што гэта змяняецца, і мы заўважаем, што дрэў у гарадах усё больш і больш, дрэвы саджаюць, але і ахоўваюць. Але ёсць і сітуацыі, калі дрэвы неабдумана высякаюць, і гэта сапраўды шкада. Асабліва старыя дрэвы, якім патрабуецца шмат гадоў, больш за 100 гадоў, каб раскрыць свой поўны патэнцыял і ўласцівасці, якія яны могуць нам прапанаваць. Таму я думаю, што ўсведамлёнасць расце, але нам усё яшчэ патрэбен час, каб гэта добра працавала ў гарадах.
Інаўгурацыя Свята дрэва
Сёлета агульнапольскі конкурс на дрэва году выйграла ліпа Сабескага ў Пшэворску. Дырэктар Музею ў Пшэворску Лукаш Мруз гаворыць, што гэта выключнае дрэва, якое расце каля Палаца Любамірскіх. Ліпа Сабескага ёсць у лагатыпе музею, які ёй апякуецца. Дэндралагічна ліпе больш за 320 гадоў. Паводле легенды, яго ўласнаручна пасадзіў кароль Ян ІІІ Сабескі, які сапраўды быў у Пшэворску ў 1687 годзе.
- Вакол палаца былі і іншыя ліпы. Гэта былі месцы, дзе ўладальнікі маёнтка Пшэворск любілі сядзець і снедаць. Да нашых дзён захавалася толькі гэтая ліпа. Раскажу, што адразу пасля абвяшчэння тытула «Дрэва года» ў канцы чэрвеня, у жніўні ў Пшэворску быў невялікі вецер. Адна галіна адламалася. Гэта сведчыць аб тым, што прыродная структура вельмі далікатная, і мы павінны клапаціцца пра яе, пастаянна даглядаць, каб захаваць яе для будучых пакаленняў. Я думаю, што ліпа – гэта гонар Пшэворска. Дрэва сапраўды робіць уражанне. Парк – гэта зялёныя лёгкія Пшэворска, таму многія людзі выкарыстоўваюць яго для адпачынку і прагулак. У нашым палацава-паркавым комплексе ёсць шмат манументальных дрэў. Парк займае 12 гектараў, але ліпа – самае вялікае дрэва. А яшчэ там стаіць лаўка, помнік Анджэю Любамірскаму, апошняму ўладальніку маёнтка Пшэворск. Кожны, хто сядзе побач з князем Любамірскім, можа зрабіць сэлфі і адпачыць пад ліпай.
Удзельнікі імпрэзы пасадзілі дрэва
Віцэ-мэр Варшавы Магдалена Малахоўска згадвае пра праграму «Мільён дрэў для Варшавы», якая заключаецца ў тым, каб паўсюль, дзе гэта магчыма, садзіць дрэвы. Па яе словах, у Варшаве адбыліся вялікія змены, калі гаворка ідзе пра зялёную тэрыторыю.
- Гэта новыя прасторы для гарадскіх лясоў, таму мы можам ствараць новыя лясы. І гэта прыгожыя новыя паркі, якія атрымліваюць узнагароды, незалежна ад таго, ці канкуруюць яны ў Польшчы ці ва ўсім свеце. І гэта фантастычна. Нашы дэндролагі, якія працуюць у Радзе па кіраванні зялёнымі насаджэннямі, дынамічна абнаўляюць спіс пажаданых гатункаў дрэў. Што тычыцца рэкамендацый, мы, натуральна, аддаем перавагу нашым мясцовым відам, каб яны добра адаптаваліся ў нашай прасторы. І гэта, мабыць, самы важны аспект. Мы ведаем, што калі гаворка ідзе пра вулічныя зялёныя насаджэнні, то ў вулічнай прасторы гарадоў могуць выжыць крыху іншыя гатункі. У выпадку з паркамі ўсё крыху інакш. Таму, вядома, ёсць шмат рэкамендацый. Гаворка таксама ідзе пра тое, каб не саджаць занадта вялікія дрэвы з самага пачатку, каб яны маглі лёгка і добра прыжыцца ў нашай прасторы. Але перш за ўсё мы выбіраем мясцовыя віды, якія ўстойлівыя да гэтых спецыфічных кліматычных умоў.
Арганізатары з «Клуба Гая» звяртаюць увагу, што дзесяцігоддзямі, думаючы пра бяспеку, мы ў першую чаргу засяроджваліся на энергетыцы, дарогах, бальніцах і тэхнічнай інфраструктуры. Сёння гэтае мысленне неабходна пашырыць. Існуе яшчэ больш фундаментальная інфраструктура – жывая інфраструктура. Яе ствараюць лясы, рэкі, забалочаныя тэрыторыі, глеба і дрэвы.
ав