X
Паважаны карыстальнік!
25 траўня 2018 году ўвайшло ў сілу Распараджэнне Еўрапейскага парламента і Еўрапейскага савета (ЕС) 2016/6/79 за 27 красавіка 2016 (RODO). Прапануем азнаёміцца з інфармацыяй пра апрацоўку асабістых дадзеных на сайце Polskieradio.pl
1.Адміністратарам асабістых дадзеных з'яўляецца Polskie Radio S.A з сядзібай у Варшаве, Al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa
2.Па пытанню, звязаным з вашымі дадзенымі, звяртайцеся да Інспэктара аховы асабістых дадзеных па электроннай пошце iod@polskieradio.pl альбо па тэл. (0048) 22 645 34 03.
3.Асабістыя дадзеныя апрацоўваюцца ў маркетынгавых мэтах на падставе дазволу карыстальніка.
4.Асабістыя дадзеныя могуць быць даступныя толькі для выканання паслуг, указаных у палітыцы прыватнасці.
5.Асабістыя дадзеныя не будуць перададзены за межы Еўрапейскай эканамічнай прасторы або міжнародным арганізацыям.
6.Асабістыя дадзеныя будуць захоўвацца на працягу 5 гадоў пасля адключэння профіля ў адпаведнасці з законам.
7.Вы маеце права атрымаць доступ да вашых асабістых дадзеных, выпраўляць іх, выдаляць або абмяжоўваць апрацоўку.
8.Вы маеце права забараніць далейшую апрацоўку; у выпадку, калі вы раней далі згоду на апрацоўку вашых асабістых дадзеных, вы можаце яе адклікаць. Ажыццяўленне права на адмену згоды не ўплывае на апрацоўку, якая адбылася да адклікання згоды.
9.Вы маеце права падаць скаргу ў назіральны орган.
10.Polskie Radio S.A. паведамляе, што падчас апрацоўкі асабістых дадзеных аўтаматычныя рашэнні не прымаюцца, а прафіляванне не ўжываецца.
Больш падрабязная інфармацыя знаходзіцца на старонках dane osobowe, а таксама polityka prywatności.
ЗГОДЗЕН
Беларуская Служба

Царква ў Смольніку – адна з апошніх бойкаўскіх цэркваў у Польшчы (ФОТА)

09.10.2020 17:11
21 чэрвеня 2013 года царква ў Смольніку на Сане была ўнесена ў спіс ЮНЕСКА.
Аўдыё
  • Царква ў Смольніку – адна з апошніх бойкаўскіх цэркваў у Польшчы.
    .
Царква ў Смольніку на Сане.Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Сёння я запрашаю пазнаёміцца з жамчужынай драўлянай рэлігійнай архітэктуры паўднёва-ўсходняй Польшчы. Гаворка ідзе пра былую грэка-каталіцкую царкву святога Міхала Арханёла, а цяпер рыма-каталіцкі касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Смольніку(Smolniku) на Сане(San). Царква ў Смольніку – гэта адзіны захаваны на сённяшні дзень храм бойкаўскага тыпу ў горах Бяшчады і адзін з трох у Польшчы.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Царква ў Смольніку прыгожа размешчаная на ўзгорку, які выразна ўзвышаецца над наваколлем, дзякуючы чаму выдатна бачны з дарогі, якая вядзе з курортнага бяшчадскага гарадка Устшыкі Гурне (Ustrzyki Górne) у гарадок  Лютавіска (Lutowiska).
Ад галоўнай трасы да царквы вядзе бетонная дарога.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Храм стаіць самотна сярод старых дрэў. Побач знаходзяцца могілкі з некалькімі захаванымі надмагіллямі. У мінулым храм знаходзіўся ў цэнтры вёскі Смольнік, якая разам з вёскай Праціснэ (Procisne) стварала адзін населены пункт.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ
Існуе, як мінімум, некалькі тэорый, звязаных з паходжаннем назвы вёскі. Паводле часткі даследчыкаў, яна паходзіць ад слова смала, паколькі ў мінулым тут знаходзілася паселішча смалакураў, якое абараняла межы гэтых зямель.
Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Паводле іншых, назва паходзіць ад цёмнага колеру вады мясцовай горнай ракі, афарбаванай разлівамі нафты.

Сучасная вёска Смольнік знаходзіцца на поўнач ад месца свайго гістарычнага размяшчэння, пры дарозе ў Лютавіска.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Згадка пра першую царкву ў Смольніку паходзіць з канца XVІІ стагоддзя. Можна здагадвацца, што яна была пабудаваная неўзабаве пасля заснавання вёскі, то бок паміж 1530 і 1580 гадамі. Паводле даступных дакументаў, другая драўляная царква ў Смольніку была пабудаваная ў 1602 годзе. Невядома, што стала прычынай разбурэння першага храма, але можна меркаваць, што гэта магла быць паводка альбо пажар. З пачатку свайго існавання ажно да 1697 года царква ў Смольніку была праваслаўным храмам. Толькі ў 1697 годзе ўвесь мясцовы праваслаўны прыход быў уключаны ў структуры ўніяцкай царквы. З гэтага часу царква ў Смольніку дзейнічала, як грэка-каталіцкі храм.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ
У 1672 годзе царкву спалілі татары. Чарговы храм, якім мы можам палюбавацца да гэтай пары, быў пабудаваны ў новым месцы, то бок на ўзгорку, які павінен быў забяспечыць святыню ад паводкі. Драўляны аб’ект быў узведзены ў архаічным, то бок бойкаўскім архітэктурным стылі. Раней цэрквы гэтага тыпу знаходзіліся таксама ў іншых вёсках і гарадках паўднёва-ўсходняй Польшчы. Аднак усе яны былі разабраны альбо знішчаны. Такім чынам аб'ект у Смольніку - адзіны, які захаваўся ў горах Бяшчады і адзін з трох у Польшчы.
Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Будаўніцтва новай царквы было афіцыйна завершанае ў жніўні 1791 года, а годам пазней храм быў кансекраваны.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Царква ў бойкаўскім архітэктурным стылі ўяўляе сабой зрубавую, трохчасткавую (жаночая галерэя, неф і прэзбітэрыум) канструкцыю, пастаўленую на каменным падмурку.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Дах таксама падзелены на тры квадратныя часткі, упрыгожаныя маленькімі цыбулінамі. Цэнтральная частка - неф - большая за жаночую галерэю і прэзбітэрыум. Усе яны квадратныя.

У 1921 годзе царква ў Смольніку прайшла грунтоўны рамонт і была пакрытая бляхай.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

У 1944 годзе пасля праходжання ваеннага фронту, вёска была ўключана ў склад Савецкага Саюза. Тут узнік калгас, жыхары пачалі аднаўляць свае дамы. У 1951 годзе Смольнік вярнуўся ў Польшчу, але ўжо без ягоных карэнных жыхароў, якія былі пераселеных у асноўным у Мікалаеўскую вобласць Украіны. Вясковыя збудаванні былі знесены ў 1950-1960-х гадах мінулага стагоддзя. Можна сказаць, што царква выратавалася цудам.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Пасля дэпартацыі мясцовых жыхароў царква не выкарыстоўвалася ў рэлігійных мэтах, што спрыяла спусташэнню аб’екта. Была знесеная драўляная званіца.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

У 1969 годзе будынак дачакаўся рамонту. Дах царквы быў пакрыты гонтай. З 1970-х гадоў храмам стала цікавіцца рыма-каталіцкая парафія ў Лютавісках, якая канчаткова пераняла будынак у 1973 годзе. Годам пазней царкву кансекравалі і перайменавалі на рымска-каталіцкі касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Унутры захавалася паліхромія з XVIII стагоддзя і ікона Унебаўзяцця Панны Марыі 1748 года. У сваю чаргу ў Музеі ўкраінскага мастацтва ў Львове знаходзяцца дзве смольніцкія іконы з XVІ стагоддзя: Успенне Панны Марыі 1547 года і Маці Божая Адзігітрыя, з 1547 года. Іконы са Смольніка знаходзяцца таксама ў музеі ў Ланьцуце(Łańcut) на поўдні Польшчы.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Некалькі гадоў таму каштоўнасць і ўнікальны характар царквы ў Смольніку высока ацаніла ААН. 21 чэрвеня 2013 года царква ў Смольніку на Сане была ўнесена ў спіс ЮНЕСКА. Храм быў таксама ўключаны ў турыстычны праект „Шлях драўлянай архітэктуры”. Яго мэта - выратаваць ад забыцця помнікі старадаўняй вясковай архітэктуры, а таксама культуры і народнага мастацтва.

Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ Царква ў Смольніку на Сане. Photo: Anna Zadrożna/Redakcja Białoruska/PRdZ

Анна Задрожна

Больш на гэтую тэму: Запрашаем у Польшчу