ІНП Польщі підбив підсумки цьогорічних пошуково-ексгумаційних робіт в Україні

Фахівці Інституту національної пам’яті Польщі під час цьогорічних пошукових та ексгумаційних робіт в Україні виявили останки понад 200 людей.

Заступник президента Інституту національної пам'яті Кшиштоф Швагшик (ліворуч), доктор Лукаш Шлешковський (праворуч) та керівник відділу прикордонних територій Бюро пошуку та ідентифікації IPN доктор Домініка Семенська (в центрі) під час пресконференції, присвяченої підсумкам цьогорічних пошукових та ексгумаційних робіт в Україні.

PAP/Szymon Pulcyn

Понад 200 людей — їхні останки виявили та ексгумували фахівці Інституту національної пам’яті Польщі під час цьогорічних робіт на території України. Було знайдено останки польських військових, які загинули в боях із німцями у вересні 1939 року, а також жертв, убитих окремими підрозділами УПА під час Волинського злочину у 1943–1945 роках.

Домініка Семенська з Бюро пошуку та ідентифікації Інституту національної пам’яті Польщі під час пресконференції нагадала, що пошукові та ексгумаційні роботи проводилися на території колишніх польських сіл на Волині, населення яких було там винищене, за її словами, українцями:

«Одне одиночне поховання в населеному пункті Острівки та могила, що містила останки шести людей, також розташована в Острівках. У Волі Островецькій ми знайшли останки 48 людей, з яких 24 — діти. Сімнадцять останків належали жінкам, а три — чоловікам. Пошукові роботи в Гуті Пеняцькій проводилися вперше. На нинішньому етапі досліджень фахівці ще не можуть визначити, скільки останків жертв міститься в знайденому місці».

Фахівець із судової медицини Лукаш Шлешковський із Медичного університету імені П’ястів Сілезьких у Вроцлаві пояснив, що під час огляду знайдених останків встановили: мешканців села переважно вбивали за допомогою господарських знарядь.

Фахівці Інституту національної пам’яті Польщі також знайшли та ексгумували значну кількість останків польських військових у двох місцях, розповіла Домініка Сєменьська.

«На території колишнього населеного пункту Збоїська, який нині входить до адміністративних меж Львова, ми ексгумували останки 31 польського військового. Біля них знайшли елементи військового спорядження та одностроїв, а також особисті жетони з іменами військових, похованих у цьому місці. На колишньому кладовищі в населеному пункті Голоско Велике, яке також нині розташоване в адміністративних межах Львова, ми знайшли останки 115 польських військових. Біля цих останків також виявили особисті жетони», — повідомила представниця Інституту національної пам’яті Польщі.

📢 Podsumowanie tegorocznych działań poszukiwawczych i ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej w 2026 r. ❗️ Huta Pieniacka ➡️ 9-18 czerwca 2026 r. – prace poszukiwawcze 🟥 28 lutego 1944 roku Huta Pieniacka stała się miejscem brutalnego ludobójstwa. Zbrodni dokonali Ukraińcy służący w 4 Galicyjskim Pułku Policji SS, związanym z 14 Dywizją Grenadierów SS „Galizien”, członkowie Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz lokalnych ukraińskich bojówek. 🏴 Zamordowano ponad 850 osób. Dziś o istnieniu Huty Pieniackiej przypomina jedynie pomnik. ➡️ Działania prowadzone były przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej we współpracy z ukraińskim wyspecjalizowanym przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności”. W pracach uczestniczyli również przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz członkowie Stowarzyszenia Huta Pieniacka. ➡️ Celem prac było zlokalizowanie miejsc pochówku Polaków. Prace charakteryzowały się wysokim stopniem trudności ze względu na fakt, że dawna zabudowa wsi została niemal całkowicie zatarta, a typowanie obszarów badawczych opierało się na przybliżonych, archiwalnych relacjach świadków sprzed wielu dekad. ➡️ Zakres prac objął łącznie ponad 4000 metrów kwadratowych terenu dawnej wsi za pomocą metod archeologicznych, w tym sondaży. W toku prac odsłonięto zarys fundamentów kaplicy parafialnej, która była świadkiem tragicznych wydarzeń z 1944 r. Ich wymiary zgadzają się z zapisami w dawnych księgach parafialnych oraz relacjami ocalałych osób. W bliskim sąsiedztwie natrafiono na zbiorową mogiłę. Szczątki ofiar były grzebane tam w nieładzie, bez trumien, bezpośrednio w jamie grobowej. Wiele kości nosi ślady nadpaleń. Wczesny etap badań nie pozwala na precyzyjne oszacowanie dokładnej liczby ofiar spoczywających w odkrytych miejscach, jednak rozległość obszaru potwierdzają masowy charakter mogiły mogącej skrywać nawet kilkaset osób. ➡️ 18 sierpnia 2026 r. Instytut Pamięci Narodowej został poinformowany o zgodzie na ekshumacje, wydanej przez władze ukraińskie 7 sierpnia. Ostrówki i Wola Ostrowiecka 21–30 kwietnia prace poszukiwawcze 13 lipca – 7 sierpnia prace ekshumacyjne 30 sierpnia – uroczysty pogrzeb 🟥 Obie polskie miejscowości 30 sierpnia 1943 roku padły ofiarą ataku Ukraińskiej Powstańczej Armii, przy współudziale ukraińskich mieszkańców sąsiednich wsi. Polacy zostali wymordowani, ich zabudowania splądrowane, ograbione i zrównane z ziemią. Dziś w tym miejscu są lasy i pola uprawne. ➡️ Działania prowadzone były przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej przy współpracy dr. Łukasza Szleszkowskiego z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i wyspecjalizowanego przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. ➡️ Celem działań było przeprowadzenie ekshumacji w trzech lokalizacjach, ujawnionych podczas kwietniowych prac poszukiwawczych. ❗️ Wola Ostrowiecka – grób zbiorowy ➡️ Prace realizowano na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca – w miejscu, gdzie podczas ekshumacji w 1992 roku podjęto szczątki 243 ofiar. Tegoroczne badania objęły obszar zlokalizowany zaledwie kilkanaście metrów od pierwszej mogiły zbiorowej, ujawnionej w kwietniu bieżącego roku. ➡️ Podczas prac ekshumacyjnych podjęto szczątki 48 osób – w tym 24 dzieci, 17 kobiet i 3 mężczyzn. Z powodu znacznego stopnia degradacji szkieletów ustalenie płci pozostałych czterech ofiar na etapie wstępnych oględzin nie było możliwe. Znacząca większość wśród dzieci pogrzebanych w tym miejscu stanowiły ofiary poniżej 12. roku życia, a najmłodsze z nich miały zaledwie kilka miesięcy. ➡️ Ujawniono szczątki pogrzebane w kilku warstwach, w przypadkowych pozycjach, co znajduje potwierdzenie w relacjach świadków, według których po egzekucji przeprowadzonej w stodole ciała wrzucano przypadkowo bezpośrednio do znajdujących się obok dołów. Na większości odnalezionych szkieletów ujawniono obrażenia tylnej części czaszki. Ustalenia te są spójne ze wspomnieniami ocalałych – z ich relacji wynika, że ludziom kazano kłaść się na ziemi, po czym zabijano ich narzędziami gospodarskimi, w tym młotami do uboju bydła. Opisane w trakcie oględzin obrażenia w pełni odpowiadają wynikom badań sądowo-medycznych przeprowadzonych na szczątkach ofiar podjętych w tym miejscu w 1992 roku. ➡️ Przy zmarłych odnaleziono również liczne przedmioty kultu religijnego, m. in. krzyżyki, różańce, medaliki maryjne oraz medaliki szkaplerzne z napisami w języku polskim. ❗️ Ostrówki – pojedynczy grób leśny ➡️ Pierwszego dnia prac podjęto szczątki jednej ofiary (kobiety), ujawnione podczas prac leśnych kilka lat temu. Ich obecność w tym miejscu potwierdziły kwietniowe prace poszukiwawcze. Szkielet był niekompletny i nosił ślady naruszenia, do którego doszło prawdopodobnie podczas wcześniejszych prac leśnych. ❗️ Ostrówki – grób zbiorowy ➡️ W zbiorowym dole śmierci w Ostrówkach, w pobliżu dawnej szkoły, ujawniono szczątki 6 osób, w tym 2 dzieci i 2 kobiet. Ciała ofiar zostały pogrzebane twarzą do ziemi, ułożone obok siebie. Liczba ofiar, ich płeć i wiek jest zbieżna z jedną z relacji o zamordowaniu przez ukraińskich nacjonalistów rodziny leśnika wraz z innymi osobami. ➡️ Podczas oględzin ujawniono rany postrzałowe m. in. na czaszkach i jednej kości udowej. 30 sierpnia 2026 r., w 83. rocznicę zbrodni odbyła się uroczystość pogrzebowa odnalezionych osób na cmentarzu w Ostrówkach. https://t.co/eATXbFmNp8 ❗️ Teren dawnego cmentarza w miejscowości Hołosko Wielkie 25 sierpnia-29 września – prace ekshumacyjne 🟥 Hołosko (obecnie północna część Lwowa) we wrześniu 1939 roku stało się areną walk żołnierzy Wojska Polskiego z Wehrmachtem. W dniach 18-20 września krwawe boje toczyli tu między innymi żołnierze z 11. Karpackiej Dywizji Piechoty. Działania te miały na celu przełamanie pozycji niemieckich i otworzenia drogi do miasta jednostkom, którym dowodził gen. Kazimierz Sosnkowski. Wśród poległych znajdują się żołnierze z 48. Pułku Piechoty Strzelców Kresowych i 49. Huculskiego Pułku Strzelców. ➡️ Ekshumacje prowadzone były przez specjalistów z Instytutu Pamięci Narodowej, przy wsparciu dr. Łukasza Szleszkowskiego z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie we współpracy z ukraińskim partnerem – firmą „Ukraińska Pamięć”. ➡️ Celem prac było podjęcie szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. Odsłonięto obszar o powierzchni ok. 260 mkw., ujawniając trzy rzędy pochówków w sąsiedztwie istniejącego upamiętnienia. Ekshumowano szczątki 115 żołnierzy Wojska Polskiego, spoczywających w pojedynczych grobach. Przy szczątkach odnaleziono i zabezpieczono 2650 przedmiotów, w tym elementy wyposażenia i umundurowania wojskowego (m. in. guziki wojskowe, klamry, hełmy, bagnety oraz znaki tożsamości, tzw. nieśmiertelniki), a także przedmioty osobiste (portfele, monety, niezbędniki i klucze) oraz dewocjonalia. Podczas prowadzonych działań ujawniono także szczątki 18 żołnierzy niemieckich. Zostały one podjęte przez firmę „Ukraińska Pamięć” i przekazane niemieckiej organizacji Volksbund, która zajmuje się ekshumacjami poległych w czasie wojen światowych. ℹ️ Pogrzeb polskich żołnierzy planowany jest w kwaterze wojskowej na cmentarzu w Mościskach (Ukraina).

— Instytut Pamięci Narodowej (@ipngovpl) October 20, 2026

Наразі тривають роботи зі встановлення особистостей загиблих, останки яких було знайдено.

Наступного року Інститут національної пам’яті Польщі планує продовжити пошукові та ексгумаційні роботи на території України.

IAR/Опрацював Тарас Андрухович