Czy zbliża się czas hejnalistek?

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2021 14:07
Wiemy, że przez wiele lat krakowskimi hejnalistami byli mężczyźni z tego samego rodu. Jednak czasy pierwszych wykonawców najsłynniejszej polskiej melodii na trąbkę nikną w mroku dziejów i niespisanych legend.
Bazylika Mariacka i Rynek Główny w Krakowie o wschodzie słońca
Bazylika Mariacka i Rynek Główny w Krakowie o wschodzie słońcaFoto: Shutterstock.com/Boris Stroujko

Krakowskie kwiaciarki, słysząc dźwięki hejnału, od razu rozpoznawały, kto gra na wieży Kościoła Mariackiego. Teraz krakowska Straż Pożarna rozpoczyna casting na nowego hejnalistę. A może nawet hejnalistkę. 

Miasto Kraków/Krakowski hejnał na żywo w internecie. Transmisje codziennie w samo południe

Hejnał mariacki to melodia w tonacji F-dur, grana na trąbce co godzinę z północnej wieży kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Krakowie. Raz dziennie, w południe, jest transmitowana przez Program 1 Polskiego Radia. Dwudziestoczterogodzinne dyżury pełni jednocześnie dwóch hejnalistów, strażaków Państwowej Straży Pożarnej, wykonujących utwór po 48 razy w ciągu doby. O każdej pełnej godzinie hejnał rozbrzmiewa czterokrotnie, w każdą stronę świata.

Hejnał mariacki początkowo był grany tylko w południe, od 13 lutego 1838 roku wyznaczał punktualnie dwunastą. W ten sposób Kraków był pierwszym polskim miastem, w którym podawano dokładny czas. Miasto zawdzięczało to profesorowi Maksymilianowi Weissowi, dyrektorowi Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Czas z krakowskiego obserwatorium podawany był za pomocą radia na całą Polskę. Ostatni sygnał czasu z Krakowa nadano 1 kwietnia 1984 roku. Ponieważ była to zbyt kosztowna metoda, od tej pory transmitowano go z Warszawy. Pierwszy raz melodia hejnału popłynęła w eter z nadajników Polskiego Radia 16 kwietnia 1927 roku. Obecnie sygnał czasu jest nadawany z Laboratorium Czasu i Częstotliwości Głównego Urzędu Miar.

Według legendy przed wiekami miejski strażnik trąbką dawał sygnał rano do otwierania, wieczorem zaś – do zamykania bram grodu. Trąbił również na alarm, gdy dostrzegł pożar lub zbliżającego się wroga. Pewnego razu, gdy Tatarzy, którzy bardzo często napadali na południową Polskę, doszli pod Kraków, strażnik zaczął grać hejnał. Zdążono zamknąć bramy miejskie, ale tatarska strzała przebiła gardło polskiego hejnalisty, nim ten skończył grać. Na pamiątkę tego zdarzenia melodia się już zawsze urywa.

Legenda została wymyślona w latach 20. XX wieku, a jej autorką była Aniela Pruszyńska. W formie pisanej ta historia po raz pierwszy jest wzmiankowana w powieści Erica P. Kelly’ego "Trębacz z Krakowa" z 1928 roku. 


***

Do wysłuchania reportażu "Hejnaliści" Katarzyny Handerek zapraszamy w środę (20 stycznia) o godz. 14.15.

Zobacz więcej na temat: Katarzyna Handerek

Czytaj także

Skocznia narciarska w Warszawie? Skąd się tam wzięła? Posłuchaj reportażu Jakuba Tarki

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2021 14:30
Mało kto dziś wie i pamięta, że lata temu istniały w Warszawie aż trzy skocznie narciarskie. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Siedem dekad miłości - posłuchaj reportażu

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2021 14:30
– To była miłość od pierwszego wejrzenia. Poznaliśmy się w 1947 roku… – rozpoczynają historię swojego związku Anna i Bronisław. Są małżeństwem od prawie... 70 lat. Posłuchaj reportażu o ich niezwykłym związku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Arktyczne zauroczenie. Regiony polarne wciąż fascynują

Ostatnia aktualizacja: 18.01.2021 14:30
– Takie miejsca są bezcenne – twierdzą. Kilkanaście stopni mrozu nie robi na "Polarnikach" żadnego wrażenia. Bohaterami reportażu Joanny Bogusławskiej jest reżyser Ryszard Kruk oraz prof. Ireneusz Sobota.
rozwiń zwiń