Międzynarodowy kontekst sytuacji w Afganistanie

Ostatnia aktualizacja: 23.08.2021 23:15
Od ponad tygodnia Afganistan i sytuacja w tym kraju dominuje serwisy informacyjne na całym świecie. Poruszające zdjęcia i filmiki z lotniska w Kabulu, doniesienia z różnych miast zajętych przez talibów rozgrzewają media społecznościowe, ale również dyskusje ekspertów i komentatorów. Tym bardziej że dochodzi również kontekst krajowy, czyli sytuacja na granicy z Białorusią.
Talibski patrol na ulicach Kandaharu
Talibski patrol na ulicach KandaharuFoto: PAP/EPA/STRINGER

Jednak sprowadzanie tego, co się dzieje w Afganistanie, jedynie do klęski Amerykanów i wspieranego przez nich rządu oraz zwycięstwa talibów to bardzo duże uproszczenie. Ta kwestia jest o wiele bardziej skomplikowana, a układanka właśnie się rozsypała – po raz kolejny. Warto przecież pamiętać, że w tej grze biorą udział także Chiny, Indie, Pakistan, azjatyccy gracze, którzy w czasie, gdy ten kontynent tak bardzo się zmienia, z powodu Afganistanu mają bardzo duże problemy.


Posłuchaj
53:21 2021_08_23 22_05_49_PR3_Klub_Trojki.mp3 Talibowie w Kabulu. Co się zmieni w Afganistanie, w Azji, na świecie? (Klub Trójki)

– To, co się dzieje w Afganistanie, jest bez wątpienia wydarzeniem historycznym. I może całkowicie zmienić układankę regionalną. Gdybym miał to krótko podsumować, powiedziałbym, że najbardziej cieszą się w Pakistanie, najbardziej martwią w Indiach, natomiast w Chinach czekają z największą nadzieją – tłumaczy Patryk Kugiel z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. – Na razie wszyscy przyjęli jeszcze pozycję wyczekującą – wskazuje.

Już mówi się o nowej "wielkiej grze" w Azji Centralnej, gdzie te globalne przetasowania sił będą widoczne i będą wpływały na regionalną zmianę pozycji poszczególnych państw. "Wielka gra" to sformułowanie rodem z XIX wieku określające rywalizację Wielkiej Brytanii i Rosji o terytoria między brytyjskimi Indiami obejmującymi także Pakistan a Azją Centralną będącą domeną carów. Dzisiaj najważniejsi gracze są zupełnie inni.

Pakistan

Jego polityka wobec Afganistanu jest najbardziej skomplikowana. – To państwo, które przez ostatnie 20 lat miało największy wpływ na to, co się działo w Afganistanie. Pakistan prowadził podwójną grę w wojnie z terroryzmem i wojnie z talibami: z jednej strony pod presją Amerykanów przystąpił do koalicji, ale z drugiej strony nigdy nie odciął się od talibów. I teraz talibowie mają ogromny dług wdzięczności wobec Pakistanu – tłumaczy Trójkowy gość. – Bo przez ostatnie 20 lat właśnie dzięki poparciu tego państwa mogli spokojnie żyć, dozbrajać się, prowadzić interesy. Przetrwali pierwszą dekadę, kiedy nacisk był największy, powrócili wzmocnieni i powoli zaczęli odbijać teren. Bez wsparcia Pakistanu nie wygraliby tej wojny – wyjaśnia.

Jednak z drugiej strony Pakistan ma wiele własnych problemów. Jednym z nich są talibowie mieszkający w tym kraju. Sukcesy ich pobratymców w Afganistanie mogą ich zachęcić do wznowienia wojny z rządem w Islamabadzie (którą z większym lub mniejszym natężeniem prowadzą od lat) i prób przejęcia władzy.

Indie

– To państwo zdecydowanie stabilniejsze i lepiej rozwinięte od Pakistanu: piąta gospodarka świata o dużym potencjale wzrostu, wschodzące mocarstwo, które ma dużo większe możliwości i potencjał. Jednak w kwestii Afganistanu politycy indyjscy są zagubieni: nie bardzo wiedzą, co zrobić i przyjęli postawę wyczekującą – wskazuje Patryk Kugiel. – Talibowie byli śmiertelnym wrogiem Indii, które pozostały najbardziej konsekwentne: zawsze uważały ich za terrorystów. A z terrorystami nie można rozmawiać – tłumaczy sytuację w Delhi.

Przez ostatnie 20 lat Indie poczyniły znaczne inwestycje w Afganistanie i w otaczających go państwach, m.in. Iranie, próbując budować połączenia do Afganistanu. Obecnie te wszystkie interesy, pomoc rozwojowa, duże i ważne kontakty międzyludzkie są bardzo poważnie zagrożone.

– W przeciwieństwie do np. Iranu, Rosji czy Chin, Indie nie nawiązały żadnego kontaktu z talibami, mimo że wszystkie znaki wskazywały, że ci mogą przejąć władzę w Kabulu. I to sprawia, że dzisiaj Indie pozostały na lodzie – dodaje Trójkowy gość.

Kolejnym bólem głowy dla polityków w Delhi są dobre stosunki talibów z Chinami, z którymi Indie mają bardzo napięte stosunki. Co więcej, taki sojusz właściwie całkowicie odcina Indie od Azji Środkowej.

Chiny

Na tym, co się w Afganistanie dzieje przez ostatnie 20 lat, Chiny bardzo skorzystały. I to na bardzo wiele sposobów. – Po pierwsze w sensie strategicznym: Ameryka utknęła w Afganistanie na 20 lat, angażując swoją uwagę i ogromne środki. W tym czasie Chiny miały wolną rękę, żeby rozwijać się gospodarczo i, co równie ważne, rozwijać swoje wpływy – mówi ekspert z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. – Jeszcze pod koniec lat 90. Amerykanie uważali, że ich największym przeciwnikiem będą właśnie Chiny. Ale po 11 września 2001 r. i interwencji w Afganistanie o Chinach zapomniano. I przez te 20 lat Państwo Środka wyrosło na największą siłę mogącą zagrozić USA – tłumaczy.

Po drugie wycofanie wojsk amerykańskich powoduje próżnię w tej części świata. Próżnię, którą najbardziej gotowe zapełnić są właśnie Chiny: nawiązały stosunki z talibami, mają doskonałe relacje z Pakistanem, ogromne wpływy w republikach środkowoazjatyckich. Mają też technologię oraz pieniądze. A to jest właśnie to, czego obecnie Afganistan potrzebuje. Chiny są w tym momencie największą nadzieją tego kraju na pokój i wzrost gospodarczy.


***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi: Łukasz Jasina
Gość: Patryk Kugiel (Polski Instytut Spraw Międzynarodowych)
Data emisji: 23.08.2021
Godzina emisji: 22.05

pr

Czytaj także

Niepodległość USA. W jakiej kondycji jest Ameryka?

Ostatnia aktualizacja: 05.07.2021 23:00
4 lipca minęła kolejna (tym razem 245.) rocznica ogłoszenia niepodległości przez USA. W jakiej kondycji Stany Zjednoczone wchodzą w kolejny rok swojego istnienia? 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Współczesna Bastylia. Obecna polityka Francji

Ostatnia aktualizacja: 15.07.2021 23:15
Dzień Bastylii to oficjalnie ustanowione, obchodzone co roku, święto narodowe Francji. Jego nazwa pochodzi od szturmu na podparyski zamek 14 lipca 1789 roku. Od tego wydarzenia rozpoczęła się Wielka Rewolucja Francuska, podczas której obalono monarchię absolutną. W jakiej kondycji w dzisiejszych czasach znajduje się francuska polityka?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ciągłość i zjednoczenie. Setna rocznica istnienia Komunistycznej Partii Chin

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2021 23:00
Partie komunistyczne rzadko kiedy doczekiwały swoich setnych urodzin. Jest jednak wyjątek. 1 lipca setną rocznicę powstania obchodziła Komunistyczna Partia Chin. 
rozwiń zwiń