Księżna Anna Jabłonowska. Kobieta wyprzedzająca swój czas

Ostatnia aktualizacja: 09.01.2021 07:03
– W "Poczcie przedsiębiorców polskich", który właśnie ukazał się w wersji anglojęzycznej, znalazłam tylko jedną kobietę – Annę Jabłonowską. Mieszkańcy Siemiatycz i Kocka wiele jej zawdzięczają  – opowiada Anna Popek. 
Pałac Jabłonowskich, zdjęcie wykonano w latach 1965-1968
Pałac Jabłonowskich, zdjęcie wykonano w latach 1965-1968Foto: NAC/Archiwum Grażyny Rutowskiej

shutterstock Kamieniec Zabkowicki 1200.jpg
Praktyczna i romantyczna królewna niderlandzka ze Śląska

W Kocku właśnie księżna Anna Jabłonowska wybudowała pałac, w którym odwiedzali ją najwybitniejsi przedstawiciele ówczesnej inteligencji: Franciszek Dioniz Kniaźnin, Hugo Kołłątaj, Adam Naruszewicz, Ignacy Krasicki i Franciszek Karpiński. – Ten ostatni, autor m.in. słów kolędy "Bóg się rodzi", pisał, że w dyskusji z księżną Anna Jabłonowską znalazł partnera, który nad nim samym góruje oczytaniem i erudycją – mówiła autorka "Programu obyczajowego", odnosząc się do zapisków poety. 


Posłuchaj
03:32 _PR3_AAC 2021_01_09-06-46-02 obyczajowy.mp3 Księżna Anna Jabłonowska – erudytka i reformatorka rolnictwa (Program obyczajowy/Trójka)

 

emilia plater 1200.jpg
Emilia Plater: bohaterska i niezłomna

Księżna była doskonale wykształcona. W 1738 Po śmierci ojca Kazimierza Sapiehy matka księżnej Karolina z Radziwiłłów Sapieha, kasztelanka litewska wyszła powtórnie za mąż. – Jej drugim mężem został Józef Aleksander Jabłonowski, który wychowywał małą Annę w duchu umiłowania wiedzy. Dziewczynka mająca wówczas 10 lat żywo interesowała się sprawami nauki, poznawała języki obce – dodała.


dwór 1200.jpg
Cathérine Lefèbvre, czyli "pani bez żenady"

Po śmierci męża, spokrewnionego z ojczymem Anna odziedziczyła spory majątek: 11 miast, ponad 100 wsi i 24 folwarki. Nie były one jednak w najlepszym stanie. Każdym z miast w jej imieniu miał zarządzać komendant, który miał być "łatwo osiągalny dla mieszkańców i wykazywać się łagodną cierpliwością w słuchaniu krzywd". Dbała także o edukację swoich pracowników Wspierała konfederację barską i insurekcję kościuszkowską, co stało się przyczyną utraty części z jej dóbr. 

KONFERENCJA JABŁONOWSKA 2020/„Państwa w państwie?” Uwagi o roli magnaterii u schyłku istnienia I Rzeczypospolitej.

***

Tytuł audycji: Program obyczajowy
Prowadzi: Anna Popek
Data emisji: 9.01.2021
Godzina emisji: 6.46

gs

Czytaj także

Nie przyzwyczajaj się: świat jest zmianą

Ostatnia aktualizacja: 05.12.2020 07:00
Świat tak bardzo zmienia się na naszych oczach, że właściwie do niczego nie należy się już przyzwyczajać. Latem noszenie maseczek uważaliśmy za przesadne – dziś niemal wszyscy karnie je zakładają; jeszcze w lutym normą w dużych miastach były godziny szczytu – dzisiaj, kiedy pracujemy w domu, nie wiadomo kiedy i gdzie miasto się zakorkuje i czy w ogóle; nie tak dawno w biurach wrzało jak w ulu, teraz w oknach biurowców widać ogłoszenia o wynajmie. Szkoła w domu, święta w wąskim gronie, koncerty, wystawy online.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Odczytać i zrozumieć treści ukryte

Ostatnia aktualizacja: 12.12.2020 07:30
Nic nie jest takie, jak się z pozoru wydaje: aby dotrzeć do prawdy trzeba czasu i wiedzy. Są jednak skróty, które pozwalają dotrzeć do świata ukrytych prawd. To symbole, którym poświęcona jest najnowsza książka Lecha Majewskiego "Ukryty język symboli".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tamara Łempicka. Nieoczywisty obraz artystki

Ostatnia aktualizacja: 19.12.2020 16:23
W monograficznym albumie poświęconym malarce wnuczka artystki wspomina m.in. ich pierwsze spotkanie, a także przyjęcia u Tamary Łempickiej, na których gościła Maria Józefa Belgijska, ostatnia królowa Włoch czy Octavio Paz, laureat Nagrody Nobla. Marisa de Lempicka pisze także o mniej znanym obliczy wybitnej malarki – bardzo opiekuńczej babci, szyjącej wnuczkom sukienki i eleganckie nakrycia głowy. 
rozwiń zwiń