Historia Święta Pracy. Od wyzysku do sprawiedliwości?

Ostatnia aktualizacja: 01.05.2021 08:20
Korzenie ustanowienia Święta Pracy sięgają maja 1886. Chicago było wówczas prężnie rozwijającym się miastem, w którym powstawały kolejne zakłady przemysłowe, a te istniejące już decydowały się na wprowadzenie nowatorskich, jak na owe czasy rozwiązań i unowocześnienie pracy robotników.
Fabryka szkła fabrycznego i galanteryjnego w Zawierciu - robotnicy przy pracy.
Fabryka szkła fabrycznego i galanteryjnego w Zawierciu - robotnicy przy pracy.Foto: NAC

Plakat Polskiej Partii Socjalistycznej z 1906 roku, polona.pl Plakat Polskiej Partii Socjalistycznej z 1906 roku, polona.pl

 

– McCormick Harvesting, która produkowała wówczas najbardziej innowacyjny sprzęt rolniczy – żniwiarki. Potrzebowała wysoko wykwalifikowanych robotników. Właściciel, chcąc wprowadzić dalsze innowacje, postanowił zwolnić większość pracowników. Innowacja oznaczała automatyzację produkcji, czyli potrzebę zatrudnienia mniejszej liczby ludzi –  mówi, rysując tło wydarzeń, które doprowadziły do ustanowienia Święta Pracy adwokat Marek Karczmarzyk, ekspert Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku.


Posłuchaj
02:43 _PR3_AAC 2021_05_01-08-20-26 geneza swieta pracy.mp3 Kropla drąży skałę. Protesty w Chicago, które były początkiem zmiany sytuacji robotników (Zapraszamy na weekend)

 

– W tej sytuacji działacze związkowi podęli decyzję, aby 1 maja zorganizować wielką demonstrację w mieście, po pierwsze, by żądać przywrócenia do pracy zwolnionych robotników, a po drugie, by walczyć o wprowadzenie ośmiogodzinnego dnia pracy. Musimy pamiętać, że w tym okresie zwyczajowy dzień pracy w fabryce trwał 14 godzin z przerwami na posiłki. To pokazuje, w jak trudnym materialnym i egzystencjalnym położeniu znajdowali się ówcześni robotnicy – dodaje Łukasz Sobechowicz z Muzeum Historii Polski. 


NBC News Learn/Haymarket Strike

1 maja 1886 roku doszło do pierwszej ulicznej demonstracji. Pracownicy wyszli na ulice i zaprotestowali. Nie wypłynęło to jednak w żadnym stopniu na decyzje i postępowanie właścicieli fabryki. Kolejne dni przyniosły jednak kolejne protesty w trakcie, których zginęli ludzi. – Interweniowała policja, zginęło 6 robotników. Kolejnego dnia, 4 maja doszło do kolejnego wiecu poparcia dla sprawy robotniczej. W jego trakcie doszło do eksplozji bomby, policja zaatakowała, rozbiła wiec, aresztowała jego organizatorów. Zostali oni szybko postawieni przed sądem i skazani na karę śmierci – opowiada, rozmówca Moniki Suszek. 

Na terenie Polski po raz pierwszy Święto Pracy obchodzono jeszcze w XIX wieku. – W zaborze austriackim i pruskim działalność partii socjalistycznym była dozwolona, o tyle w zaborze rosyjskim wszelka działalność związana z ruchem socjalistycznym była ona surowo tępiona, co jednak nie przeszkadzało w organizowaniu wieców i demonstracji – zaznacza Łukasz Sobechowicz


Polona.pl Polona.pl

***

Tytuł audycji: Zapraszamy na weekend
Prowadzi: Piotr Firan
Autor materiału reporterskiego: Monika Suszek
Data emisji: 01.05.2021
Godziny emisji: 08.20

gs

Czytaj także

Święto Pracy – esencja propagandy PRL

Ostatnia aktualizacja: 01.05.2021 05:45
- Największą rangę święto miało w okresie stalinowskim. Wówczas do obchodów 1 maja szykowano się już w marcu. Wydział propagandy KC PZPR przygotowywał scenariusz, hasła i trasę pochodu. Przygotowywała się także Służba Bezpieczeństwa - mówił na antenie Polskiego Radia historyk, prof. Marcin Zaremba.
rozwiń zwiń

Czytaj także

O genezie Święta Pracy

Ostatnia aktualizacja: 29.04.2017 14:16
– Jeżeli nie będzie sprawiedliwego podziału wypracowanego przez pracowników bogactwa, nie będzie ani demokracji, ani gospodarki rynkowej. Będzie totalitarna dyktatura bogaczy – oceniał w Polskim Radiu 24 Piotr Ikonowicz. Działacz socjalistyczny w audycji Wszystko jest Historią mówił o Święcie Pracy wczoraj i dziś.
rozwiń zwiń

Czytaj także

„Zmienia się świat, więc zmienia się sposób celebrowania Święta Pracy”

Ostatnia aktualizacja: 01.05.2017 17:14
- W tej chwili środowisko robotnicze różni się od tego z 1890 roku, gdy pierwszy raz obchodzono Święto Pracy. Wtedy to był proletariat, mogliśmy mówić o święcie robotniczym, teraz natomiast o pracowniczym. Teraz większość ludzi w gospodarkach kapitalistycznych jest zatrudniona w usługach – powiedział w Polskim Radiu 24 dr Marek Nadolski z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego.
rozwiń zwiń