Noc Świętojańska. Co świętowali nasi przodkowie?

Ostatnia aktualizacja: 21.06.2021 19:06
– Kiedyś ta noc była pełna magicznych zwyczajów, pochodzących z czasów jeszcze przedchrześcijańskich. Miały one na celu zaklinanie miłości, płodności, szczęścia, dostatku, ale też oczyszczenie świata z istot demonicznych, które uważano za niebezpieczne. Stąd taką istotną rolę w obrzędach odgrywały ogień i woda, bo są to żywioły uznawane za oczyszczające – wyjaśniała Małgorzata Kunecka z Muzeum Etnograficznego w Warszawie. 
Pokazy związane z obchodami Nocy Świętojańskiej
Pokazy związane z obchodami Nocy ŚwiętojańskiejFoto: PAP/Andrzej Grygiel

czarownice.jpg
Złe ziele i słowiańskie demony

Ogromnie istotną rolę w dawnych obrzędach odgrywały również rośliny, które właśnie w tym okresie są w największym rozkwicie. – Ta zieleń jeszcze nie jest zmęczona upałami, a wszystko już kwitnie lub kwitło. W ludowych zwyczajach, żeby zioła zbierać do Nocy Świętojańskiej, najlepiej w czerwcu lub maju, jeśli był wystarczająco ciepły, tkwi trochę racjonalnej wiedzy, bo rzeczywiście w tym czasie mają one najwięcej właściwości leczniczych – zaznacza rozmówczyni Piotra Łodeja. Przed najkrótszą nocą w roku zioła zbierali zielarze i zielarki, a w ten szczególny czas robili to wszyscy, wierząc, że rośliny zerwane tego wieczora po zachodzie słońca będą miały szczególną moc. 


Posłuchaj
10:20 _PR3_AAC 2021_06_21-12-31-40 Noc swietojanska.mp3 Noc Świętojańska. Czy pamiętamy o znaczeniu związanych z nią symboli? (Trójka do trzeciej)

 


topielec Malczewski 1200.jpg
Słowiańskie strzygi i topielce – dlaczego lubimy się bać? "Straszne" historie i psychologia

Zioła suszono i trzymano na wypadek choroby. – Można z nich było zrobić napar czy kompres na ranę, ale też zaszywano je w ubraniu i pościeli, żeby zapewnić sobie zdrowie i uniknąć działania niebezpiecznych sił, których, jak wierzyli nasi przodkowie, świat był pełen – dodała Małgorzata Kunecka.

Zespół Pieśni i Tańca Częstochowa/Noc Świętojańska

Obecnie Noc Kupały, zwana także Nocą Świętojańską czy Sobótką, świętowana jest na całej półkuli północnej. Im bardziej na północ, tym jej obchody bardziej uroczyste. Do dziś w Skandynawii i krajach bałtyckich jest to dzień wolny od pracy. Z dawnych zwyczajów do dziś przetrwały głównie te związane z puszczaniem wianków na wodę czy spotkaniami na świeżym powietrzu, bo pogoda sprzyja. 


Posłuchaj
03:08 _PR3_AAC 2021_06_21-16-48-01 Noc swietojanska obrazek.mp3 Noc Kupały, czyli czas przemiany życia (Zapraszamy do Trójki)

 

Jak zwróciła uwagę Małgorzata Kunecka, dla nas ta noc często jest symbolicznym rozpoczęciem czasu wolnego, końca szkoły i zbliżających się wakacji. Dawniej był to właśnie koniec okresu związanego ze świętowaniem Wielkiej Nocy i Bożego Ciała, oznaczający początek okresu najbardziej pracowitego na polu, m.in. w związku ze zbiorem zbóż. 

***

Tytuł audycji: Trójka do trzeciejZapraszamy do Trójki
Prowadzi: Piotr ŁodejWitold Lazar
Gość: Małgorzata Kunecka (Muzeum Etnograficznego w Warszawie)
Autorka materiału reporterskiego: Karolina Kamińska
Data emisji: 21.06.2021
Godzina emisji: 12.31

gs

Czytaj także

Noc Kupały - święto ognia i płodności

Ostatnia aktualizacja: 21.06.2021 06:00
W nocy z 21 na 22 czerwca, w letnie przesilenie, dawni Słowianie obchodzili Noc Kupały – święto witalności i płodności. Po przejęciu przez chrześcijaństwo nazywano to święto Nocą Świętojańską, która - w zmienionej formie - obchodzona jest po dziś dzień.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak nasi przodkowie przywoływali wiosnę?

Ostatnia aktualizacja: 20.03.2021 08:25
Kiedyś ludzie, a zwłaszcza Słowianie, byli bardzo blisko związani z naturą. Dla naszych przodków ważna była jej obserwacja przyrody. Patrzyli co się dzieje w naturze i przystosowywali się do tego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Najkrótsza noc w roku. Słowiańskie święto zakochanych

Ostatnia aktualizacja: 18.06.2021 13:00
Sobótka, Palinocka czy noc Kupały. Najkrótsza noc w roku, czyli noc świętojańska, mimo różnic w nazewnictwie w wielu rejonach Polski, od lat była uważana za święto wody, ognia, urodzaju, płodności i miłości. Słowianie celebrowali letnie przesilenie słońca jeszcze przed przyjęciem chrztu. Współcześnie wiele z tych tradycji jest nadal kultywowanych. 
rozwiń zwiń