Pierwotnie czas przygotowania do Świąt Wielkanocnych trwał 40 godzin, następnie wydłużono go do jednego tygodnia. O poście trwającym czterdzieści dni po raz pierwszy wspomina św. Atanazy z Aleksandrii w liście pasterskim z okazji Wielkanocy z 334 r. Tradycję tę potwierdzają też inne teksty z IV w.
Wielki Post trwa przez czterdzieści dni od Środy Popielcowej aż do Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek , która rozpoczyna Święte Triduum Paschalne . Z czasu tego wyłączone są niedziele, które jako pamiątka Zmartwychwstania Chrystusa nie są traktowane jako dni postne.
W czasie Wielkiego Postu obowiązującym kolorem liturgicznym staje się fiolet. Podczas Eucharystii nie śpiewa się "Alleluja" i "Chwała na wysokości Bogu".
To czas medytacji nad Męką Chrystusa, czemu służą specjalne wielkopostne nabożeństwa, np. Droga Krzyżowa , czy Gorzkie żale .
