Монаарыентацыя – відавочны мінус, але разам з тым гэта дапамагло ўтрымацца пад санкцыйным ціскам. Паразмаўлялі пра бягучую сітуацыю з эканамістам Яраславам Раманчуком.
Працэсы ў беларускай эканоміцы не паддаюцца рынкавым прагнозам. Краіна пад санкцыямі, у рэгіёне негатыўныя посткавідныя эканамічныя наступствы ў выглядзе інфляцыі, побач вайна. Але ў Беларусі гадавая інфляцыя ў верасні гэтага года абнавіла гістарычны мінімум на ўзроўні 2,0% год да года. З пункту гледжання спажыўца, звычайнага чалавека гэта ж добра – цэны быццам бы стаяць на месцы.
«У Беларусі няма рынкавай эканомікі, ёсць жорсткае рэгуляванне, дзяржаўны план, дзяржаўнае рэгуляванне цэнаў. Таму параўноўваць інфляцыю ў Польшчы з паказчыкам, які Лукашэнка называе«інфляцыяй», нельга, гэта метадалагічна няправільна. Таму трэба казаць пра тое, што яны, як гаворыцца, «перабдзелі», перагнулі з рэгуляваннем цэнаў, застрашылі тых, хто вызначае цэнаўтварэнне, паказчыкі рэнтабельнасці, выплаты заробкаў. У гэтай сітуацыі або будуць знікаць некаторыя групы з асартыменту тавараў, і ўжо знікаюць. Дарэчы, цэны растуць, але на тыя групы тавараў, якія не ўлічваюцца падчас разліку інфляцыі. І чым даўжэй сітуацыя будзе захоўвацца, тым большы будзе разрыў паміж рэальнасцю і фармальнымі паказчыкамі», – гаворыць Яраслаў Раманчук.
Эканаміст Яраслаў Раманчук дзеянням уладаў Беларусі ў макраэканамічнай палітыцы паставіў бы пяцёрку па дзесяцібальнай шкале.
Эканаміст заўважае, што агулам дзеянням уладаў Беларусі ў макраэканамічнай палітыцы паставіў бы пяцёрку па дзесяцібальнай шкале. Ён адзначае прыхільнасць уладаў да кансерватыўнага кіравання бюджэтам: «Нават у больш цяжкія 2021-2022 гады яны захоўвалі бюджэтную дысцыпліну. А Павел Калаур на пасадзе кіраўніка Нацбанка здолеў пераканаць Лукашэнку, што друкаванне грошай без падставаў руйнуе давер да нацыянальнай валюты і стварае палітычную напружанасць».
Санкцыйная палітыка моцна нашкодзіла сферы IT. Гэтая галіна перастала быць флагманам эканомікі, і працэс згортвання працягваецца. Яраслаў Раманчук звяртае ўвагу, што з Беларусі пасыходзілі і працягваюць сыходзіць кампаніі, якія працуюць на замову амерыканскіх, еўрапейскіх структур. Сфера будзе працаваць у Беларусі, але ўжо не з такім абаротам, як гэта было ў 2010-ых і пазней.
«Калі ІТ-сектар інтэгруецца ў сусветныя ланцужкі, замаўляе Парыж і Лондан, гэта адно. А калі замаўляе Мінск, Масква ці Віцебск, заробкі будуць іншымі. Трэба гэта мець на ўвазе. Думаю, з часам людзі будуць эміграваць і з гэтай прычыны, бо розніца паміж заробкамі ў разы. Як тое ж адбываецца ў медыцынскай сферы», – гаворыць эканаміст.
Эканоміка Беларусі паказала высокую адаптыўнасць да абмежаванняў праз пераарыентацыю на іншыя рынкі. Санкцыі выявіліся неэфектыўныя як інструмент ціску?
«Санкцыі, якія былі ўведзеныя, не маглі прывесці да тых мэтаў, якія перад сабой ставілі іх аўтары: вызваленне палітвязняў, прымус Лукашэнкі да перамоваў. Калі ёсць Расія, якая агрэсар і на якую прыходзіцца 70 працэнтаў таварнага экспарту, калі яна дапамагла і крэдытамі, і лагістыкай і нават транспартнымі шляхамі для рэалізацыі ўгнаенняў, то дэ-факта санкцыі падштурхнулі да большай інтэграцыі з расійскімі алігархічнымі групоўкамі, інфраструктурнымі кампаніямі. Гэта цана, якую Расія заплаціла Лукашэнку за лаяльнасць, што даў тэрыторыю для нападу. Але ў доўгатэрміновай перспектыве гэта адаб'ецца жорстка. Бо Расія проста аднойчы выкажа намер забраць актывы, падпарадкаваць эканоміку, будзе стаяць пытанне сапраўднай пагрозы незалежнасці.
Суразмоўца таксама пагаджаецца, што санкцыйная палітыка ізаляцыі вядзе да апускання жалезнай заслоны на Беларусь:
– Ізаляцыя павялічылася і павялічваецца, бо захады, якія зрабілі ЕС і Амерыка, скіраваныя на ізаляцыю. Калі б не было гэтай палітыкі ў дачыненні да грамадзян, то сітуацыю яшчэ можна было б выправіць. Але, на жаль, гэта тычыцца і тавараў, і дзяржпрадпрыемстваў, і візавай палітыкі ў дачыненні да людзей. Аналогія «жалезнай заслоны», якая была яшчэ ў савецкія часы. Гэта дрэнна, бо разам з эканамічнай, фінансавай ізаляцыяй ідзе ізаляцыя культурная, а калі няма малых ланцужкоў сувязяў, людзі ездзяць толькі на Усход, то адкуль яны будуць ведаць, як жывуць палякі, немцы? Атрымліваецца, што інфармацыю шмат хто атрымлівае праз таксічныя рэсурсы, якія зʼяўляюцца часткай прапагандысцкай машыны Крамля.
вх