Пра наступствы гэтай верагоднай змены ўлады мы будзем размаўляць з кіраўніком урада Чачэнскай рэспублікі Ічкерыя ў выгнанні Ахмедам Закаевым.
Як Вы думаеце, што будзе ў выпадку, калі Рамзан Кадыраў тым ці іншым спосабам адыдзе ад улады?
- Гэтая гісторыя ўжо доўжыцца амаль 2-3 гады. Яго хаваюць, яго падмяняюць, мяняюць на пераемнікаў. Гісторыя доўжыцца ўжо 3 гады. Але факт, што ён хворы і, відаць, цяжка хворы. І ёсць такое, што яго можа ў любы час не стаць. Напэўна, ёсць хваляванне ў Пуціна, таму што ўсё, што ён выбудаваў у Чачні, замыкалася на Кадыраве, на яго прозвішчы, на яго сям'і і так далей.
Бо трэба ведаць сітуацыю. Чачэнская рэспубліка і чачэнскі народ – яны самі па сабе, а Кадыраў з Пуціным – яны самі па сабе. Кадыраў перыядычна выказвае сваю асабістую адданасць Пуціну. І за гэта ён атрымлівае каласальныя сродкі. Штодня за гэтую асабістую лаяльнасць Пуцін Кадыраву плаціў мільярд з лішнім рублёў. Гэта не мае здагадкі, гэта факт. Федэральныя так званыя расійскія ўлады, яны падкрэсліваюць бюджэт на рэспубліку. Гэта 360 з нечым мільярдаў рублёў. Гэта атрымліваецца на кожны дзень па мільярды рублёў. Каб гэта было зразумела для нашых гледачоў і слухачоў.
Але адносна пытання, што адбудзецца. Роўным лікам нічога не адбудзецца. Пуцін заўтра можа абʼявіць кіраўніком гэтай рэспублікі свайго сабаку, скажам так. І ўсё застанецца як ёсць. Да таго часу, пакуль захоўваецца пуцінская сістэма або расійская сістэма на чале з Пуцінам, якога яны паставілі, нічога не зменіцца. Ні ў Чачэнскай рэспубліцы, ні ў самой Расіі, ні ў адносінах Украіны і Расіі.
Чаму ўкраінскі бок так актыўна сочыць за падзеямі ў Чачні, у прыватнасці за асабістай сітуацыяй Кадырава?
- Ну так, ГУР мае інфармацыю, яны назіраюць за ўсім, што адбываецца і ў Расіі, і ў прыватнасці ў Чачэнскай рэспубліцы. Таму што з самага пачатку расійскай агрэсіі супраць Украіны Чачня была нібыта пастаўлена на першы план. Пуціным і прапагандыстамі. Што не ці ледзь сама Чачня і абвясціла вайну Украіне. Чачэнцы прыехалі забіраць Зяленскага. Чачэнцы павінны былі наводзіць жах на ўкраінцаў. 70 тысяч галаварэзаў Кадырава. Гэта быў фэйк. Але для прапаганды – гэта быў вельмі добры прыём. Потым нават так званыя добрыя расіяне, знаходзячыся ў Еўропе, паспрабавалі растлумачыць, што ваююць не расіяне з украінцамі, што рускія не могуць забіваць украінцаў, а гэта робяць нацменшасці: Чувашыя, Якуція і каўказскія народы.
Гэта была частка праграмы, якой Пуцін у далейшым разлічваў на тое, што ўкраінцы і расіяне зноў палюбяць адзін аднога, што ўкраінцы і расіяне – гэта адзін народ. І вось у гэтых адносінах Кадыраў гуляў вельмі вялікую ролю. Гэта іх прапаганда ў вайне.
І таму ўкраінскія спецслужбы пільна адсочваюць сітуацыю, што адбываецца ў Чачні. А насамрэч у стратэгічным стаўленні ад таго, што яны яго памяняюць, нічога не зменіцца.
Калі казаць аб верагодным пераходзе ўлады ў Чачні, нават пад эгідай Пуціна, як Вы думаеце, ёсць той чалавек, які можа пайсці супраць Пуціна і, можа быць, не адчынена, не на 100%, але пакласці аснову для незалежнасці рэспублікі?
- Мне задалі пытанне. Калі мы былі блізкія да нашай незалежнасці: у 1994 годзе ці сёння, у 2025? Я магу сказаць, што сёння. Аснову для незалежнасці мы захавалі. Нягледзячы на ўсе цяжкасці і ўсё, што мы перажылі, мы захавалі прававую аснову нашай дзяржавы. Менавіта наш урад і тыя, хто сёння знаходзіцца і за мяжой, і на тэрыторыі Чачэнскай Рэспублікі, наш урад у класічным разуменні няправільна называць урадам у выгнанні. Нашы міністры знаходзяцца на тэрыторыі рэспублікі. Нашае сурʼёзнае падполле знаходзіцца на тэрыторыі рэспублікі. І таму мы сёння і зʼяўляемся асновай незалежнасці.
А вось ці зменіцца сітуацыя зменай прозвішча, ці нават пры захаванні прозвішча? Нічога не зменіцца. Таму што Пуцін усе гэтыя 25 гадоў выбудоўваў гэтую сістэму, на тэрыторыі Чачні знаходзяцца больш за сто тысяч розных расійскіх сілавых структураў. Трэба гэты момант улічваць, як і тое, што асяроддзе Кадырава, якое яны сёння выкармілі, выгадавалі, яно цалкам залежаць ад рашэння Пуціна.
Змены фармату ўлады і структуры могуць быць толькі ў тым выпадку, калі Расія спыніць вайну ва Украіне.
Чаму Пуцін плаціць Кадыраву, чаму Чачня важная? Сама па сабе тэрыторыя Чачні, вы ведаеце, 16,5 тысяч квадратных кіламетраў. Ніякай стратэгічнай ролі Чачня не адыгрывае. Гэта ўчастак, ад якога яны могуць свабодна адмовіцца ў любы час і не панясуць ніякіх страт. Але справа ў тым, што Чачня першапачаткова патрэбная была, каб аднавіць усю Расійскую імперыю, уключаючы Украіну. Чачня патрэбная да таго часу, пакуль Пуцін ці Расія будзе праводзіць гэтую імперскую палітыку аднаўлення ці адраджэння Расійскай імперыі.
Сёння пазіцыя Пуціна такая, што ён не можа спыніцца, ён сёння запатрабаваны. Ён зʼяўляецца збіральнікам земляў вялікай дзяржавы. І вось гэты статут ён будзе захоўваць.
Але як толькі Украіна і Еўропа сёння дадуць зразумець Пуціну, што ніякіх пераглядаў у сілавым парадку межаў не можа быць, што Украіна гэта стратэгічны саюзнік еўрапейскага кантынента, калі яны будуць вымушаныя прызнаць паразу вайне, вось тады яны захочуць і адпомсціць, і пазбавіцца ад Чачні. Але не раней.
Дзякуй за размову.
Аляксей Бурлакоў/ав
слухайце аўдыё