Спосаб рэкамендацыі кантэнту ў TikTok можа дапамагаць стварэнню спрыяльнага іміджу Кітая, пра што сведчаць вынікі даследавання NASK. Эксперты Цэнтра аналізу дэзінфармацыі NASK (Навуковая і акадэмічная кампутарная сетка) вывучылі амаль 10 тысяч матэрыялаў па шасці тэмах, якія Пекін лічыць асабліва ўражлівымі. Узнікла пытанне: ці можа алгарытм платформы паўплываць на імідж Кітая ў вачах польскіх карыстальнікаў?
На працягу трох месяцаў аналітыкі аналізавалі матэрыялы на польскай і англійскай мовах пра Сіньцзян — рэгіён, населены ўйгурамі, супраць якіх кітайскі ўрад праводзіць палітыку рэпрэсій, Тыбет, разню на плошчы Цяньаньмэнь, Тайвань, правы чалавека ў Кітаі і лагеры перавыхавання. Гэта прывяло да стварэння дакладу «Маніпуляцыя алгарытмам: Кітай вачыма польскіх карыстальнікаў TikTok».
Аналітык Цэнтра аналізу дэзінфармацыі NASK Антоні Мазэк кажа, што даследаванне пачалося са сцвярджэння, што сама платформа TikTok паходзіць з недэмакратычнай краіны. І гэта было адпраўной кропкай.
— Мы хацелі паглядзець, як такія платформы працуюць на польскім рынку і які кантэнт польскія карыстальнікі могуць бачыць на незаходніх платформах. Галоўным прадметам дыскусіі часта з'яўляецца тое, чым нас кормяць такія платформы, як X, Facebook і Instagram, і як працуюць іх алгарытмы. Тое, як працуюць гэтыя алгарытмы, таксама неяк незразумела з нашага пункту гледжання, але асноўная ўвага там надаецца прасоўванню кантэнту ў маркетынгавых мэтах і атрыманню прыбытку. Што тычыцца самой платформы TikTok, з нашага пункту гледжання яна выглядае крыху інакш. Платформа абавязана перадаваць кантэнт і, у пэўным сэнсе, кантраляваць яго з-за сваіх сувязяў з кітайскімі структурамі.
Паводле слоў Антоні Мазэка, цікава, што яны не знайшлі на платформе агульнай схемы для аналізаваных шасці тэм. Нягледзячы на тое, што здавалася, што быццам яны будуць прытрымлівацца падобнай схемы, у выпадку з шасцю ключавымі вывучанымі тэмамі распаўсюджванне гэтага кантэнту — пракітайскага, крытычнага, нейтральнага або не звязанага з ключавой тэмай — адрозніваецца ў кожным выпадку.
— У такіх выпадках, як Сіньцзян і Тыбет, мы назіралі значна больш высокі ўзровень пракітайскага кантэнту. У выпадку з Тайванем большасць элементаў былі больш нейтральнымі. Найбольш цікавым выпадкам было пытанне лагераў перавыхавання ў Кітаі, дзе большасць нашых вынікаў былі абсалютна не звязанымі паміж сабой. З нашага пункту гледжання, гэта можна растлумачыць наступным чынам: па-першае, некаторыя з гэтых тэм маюць вырашальнае значэнне для цяперашняй палітыкі Кітайскай Народнай Рэспублікі. Гэта тэмы Сіньцзян і Тыбет, і ў гэтых выпадках Кітай спрабуе прасоўваць свой уласны, пракітайскі наратыў, каб неяк адцягнуць заходнюю аўдыторыю ад паведамленняў, якія яна атрымлівае ў заходніх СМІ, такіх як інфармацыя пра парушэнні правоў чалавека і працоўныя лагеры ў Сіньцзяне. Калі гаворка ідзе пра такія тэмы, як разня на плошчы Цяньаньмэнь, мы назіралі значную колькасць кантэнту з крытыкай кітайскіх уладаў. Як мы ведаем, разня адбылася ў 1989 годзе. Гэтая тэма шырока абмяркоўвалася ў заходніх СМІ вельмі, вельмі доўга, і мы лічым, што ў гэты момант цяжка змяніць грамадскую думку, змяніць успрыманне разні на плошчы Цяньаньмэнь для сучаснай аўдыторыяй. Таму гэтая тэма на платформе прадстаўлена больш крытычна.
У дакладзе NASK гаворыцца, што ў цяперашні час маштаб польскамоўных прапагандысцкіх каналаў на Tik Tok адносна невялікі, але варта меркаваць, што ў будучыні ён будзе паступова пашырацца, паколькі кітайскія субʼекты будуць прыцягваць новых супрацоўнікаў польскага паходжання.
— На дадзены момант мы назіраем адносна невялікую прысутнасць каналаў, асабліва польскамоўных, якія прасоўваюць Кітай, або людзей, якія едуць у Кітай і спрабуюць прадставіць Кітай як дзяржаву сацыяльнага дабрабыту, краіну, якая зʼяўляецца нашай будучыняй, тэхналагічным лідарам. Так, гэта праўда, што колькасць гэтых польскіх уплывовых асоб, скажам так, адносна невялікая, але гэта не азначае, што гэтая колькасць не павялічыцца ў бліжэйшыя гады. Кітай спрабуе заахвоціць польскіх грамадзян падарожнічаць туды і ствараць кантэнт, які будзе фарміраваць пазітыўны імідж Кітая.
Немагчыма адназначна адказаць на пытанне, ці зʼяўляецца гэта выключна вынікам самога алгарытму, ці наяўнасцю на платформе значнай колькасці прапагандысцкіх каналаў, актыўнасць якіх ніяк не мадэруецца і не пазначаецца. Гэта адпраўная кропка для NASK для правядзення далейшых даследаванняў таго, як платформы будуць маніпуляваць карыстальнікамі і як будуць фарміравацца іх меркаванні па розных тэмах.
— Такім чынам, у выпадку з TikTok мы рэкамендуем карыстальнікам гэтай платформы ўлічваць той факт, што кантэнт, які яны бачаць, можа быць пэўным чынам маніпуляваны, або што кантэнт, які яны бачаць першым, накіраваны на тое, каб выклікаць іх цікавасць і сканцэнтраваць іх увагу на гэтым канкрэтным матэрыяле.
Улічваючы маштаб кітайска-расійскага супрацоўніцтва ў галіне абмену інфармацыяй, платформа TikTok можа ўяўляць патэнцыйную пагрозу для бяспекі польскіх карыстальнікаў. Таму рэкамендуецца не толькі крытычна падыходзіць да кантэнту, які зʼяўляецца на платформе, але і быць асабліва асцярожнымі пры публікацыі на ёй матэрыялаў і дадзеных — гэта тычыцца, у прыватнасці, дзяржаўных органаў і людзей, звязаных з дзяржаўным апаратам.
ав