На мяжы Беларусі і Польшчы прайшоў абмен зняволенымі па формуле «пяць на пяць», у выніку якога на волю выйшаў журналіст, лідар Саюза палякаў у Беларусі Анджэй Пачобут, двое грамадзян Польшчы і двое грамадзян Малдовы.
У рамках абмену, паводле звестак бакоў, РФ і Беларусі былі перададзеныя, у прыватнасці, археолаг Аляксандр Буцягін (затрыманы па справе аб незаконных раскопках у акупаваным Крыме), а таксама грамадзянка РФ Ніна Папова, якая працавала супраць інтарэсаў Малдовы, і грамадзянін Малдовы Аляксандру Балан, які абвінавачаны ў супрацоўніцтве з КДБ Беларусі.
Генерал-маёр СБУ ў запасе Віктар Ягун лічыць, што менавіта Крэмль мог прымусіць Лукашэнку пайсці на абмен. Пра гэта ўкраінскі афіцэр распавёў у інтэрв'ю сайту Charter97.org:
- Аляксандру Балан быў намеснікам кіраўніка СІБ Малдовы. Яго затрымалі ў Румыніі, і рыхтавалася ягоная экстрадыцыя ў Малдову. Экстрадыцыя адбылася, Малдова маментальна прыняла рашэнне, каб ён прыняў удзел у гэтай перадачы. Пры гэтым ён ужо не з'яўляецца грамадзянінам Малдовы - краіна пазбавіла яго грамадзянства.
У сваю чаргу, Малдова атрымала двух сваіх афіцэраў, якія былі незаконна затрыманыя ў Маскве, - афіцэраў СІБ Малдовы, якіх абвінавачвалі ў шпіянажы на карысць сваёй краіны.
Чаму Расіі патрэбныя былі гэтыя людзі? Па-першае, яна ў чарговы раз прадэманстравала, што "мы сваіх не кідаем". Дзе-небудзь параненых ці забітых салдат на фронце яна кідае. А такіх падонкаў, якія працуюць супраць сваіх краін, яна падтрымлівае. Я маю на ўвазе Папову і Балана.
Што да археолага Аляксандра Буцягіна, гэта быў вельмі важны прэцэдэнт. Калі б Расія яго не выцягнула, і ён сапраўды патрапіў бы ва Украіну, то мог бы атрымаць турэмны тэрмін. Праўда, яго аддалі б у чарговы абмен паміж нашымі палоннымі. Але сам факт таго, што еўрапейская краіна аддае чалавека, які парушыў украінскае заканадаўства на акупаваных тэрыторыях і займаўся незаконнай дзейнасцю, - гэта вельмі сур'ёзны сігнал для астатніх расійскіх навукоўцаў: ці варта наогул займацца рабаваннем украінскіх тэрыторый нават пад падставай навуковых пошукаў.
Па вялікім рахунку Украінай быў дасягнуты вынік. Вельмі многія зараз задумваюцца, ці варта ехаць у Еўропу, дзе іх у любы момант могуць па ўкраінскіх запытах затрымаць за тое ці іншае злачынства, нават за сам факт знаходжання на акупаваных тэрыторыях без дазволу ўкраінскай улады.
- Якую ролю ў гэтым абмене адыграў Аляксандр Лукашэнка - ці дзейнічаў ён як самастойны гулец або ў каардынацыі з Крамлём?
- Я думаю, што сапраўды каардынацыя ішла праз Крэмль. Але Лукашэнка быў вельмі сур'ёзнай шырмай. Пры гэтым, у яго ўсё ж былі свае інтарэсы. Па-першае, гаворка ішла пра беларускага агента, якога вярнула Польшча. Па-другое, Лукашэнка спрабуе апраўдвацца. У мяне ёсць інтэрпрэтацыя абмену ад рэжыму Лукашэнкі, там вельмі цікава напісана: "Мы сваіх не кідаем, у нас наш чалавек, а замест гэтага мы экстрэміста, авантурыста, нацыяналіста - гэтага Анджэя Пачобута - аддалі ў Польшчу, і няхай ён там сабе і жыве ў гэтай Польшчы".
Такая рыторыка патрэбная для таго, каб паказаць: маўляў, менавіта мы тут былі галоўнымі ва ўсім гэтым працэсе. Так гэта выглядае ў заяве рэжыму Лукашэнкі, хаця па вялікім рахунку зразумела, што за іхняй спінай стаяла Расія. І Расіі былі важныя і гэты вучоны, і гэтая авантурыстка з Малдовы, і свой агент з Малдовы. Расія ж аддала двух афіцэраў малдаўскіх спецслужбаў. Гэта была гульня Масквы.
нг