Першыя месяцы 2026 года прынеслі значныя змены ў становішча беларускіх дэмакратычных сіл і іх адносін з замежнымі партнёрамі. Адным з найважнейшых працэсаў стала ўмацаванне сувязяў з Украінай. У студзені прэзідэнт Уладзімір Зяленскі сустрэўся з лідарам беларускай дэмакратычнай апазіцыі Святланай Ціханоўскай у Вільні, а ў маі, упершыню з пачатку поўнамаштабнага расійскага ўварвання, беларуская лідарка наведала Кіеў. Візіт адбыўся на фоне растучай занепакоенасці з нагоды ваеннага супрацоўніцтва Беларусі з Расіяй і сведчыў пра большую прыхільнасць украінскіх улад да наладжвання кантактаў з беларускімі дэмакратычнымі сіламі.
Паглыбленне супрацоўніцтва з беларускай апазіцыяй стала натуральнай рэакцыяй на змену сітуацыі, заявіў Яраслаў Чарнагор, пасол па спецыяльных даручэннях Міністэрства замежных спраў Украіны. Яго мандат уключае супрацоўніцтва з дэмакратычнымі сіламі і нацыянальнымі рухамі ў краінах, варожых Украіне, у тым ліку ў Беларусі, Расіі і Паўночнай Карэі.
Паралельна са зменай падыходу Украіны змянілася і палітыка ЗША ў дачыненні да рэжыму ў Мінску. Злучаныя Штаты пачалі аднаўляць прамы канал сувязі з уладамі Беларусі, спалучаючы змякчэнне некаторых санкцый супраць Беларусі з вызваленнем палітычных зняволеных.
Паводле звестак аналітычнага цэнтру Chatham House, да чэрвеня ў рамках гэтага працэсу было вызвалена прыблізна 500 чалавек, а яшчэ 900 планавалася вызваліць да канца года. Адначасова 9 чэрвеня адміністрацыя ЗША паведаміла беларускую апазіцыю, што наступная хваля вызваленняў адкладаецца, што прадэманстравала абмежаванасць дадзенай стратэгіі.
Адначасова з Вашынгтонам некаторыя заходнія сталіцы пачалі аднаўляць каналы прамых кантактаў з Лукашэнкам. У маі прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон упершыню з пачатку расійскага ўварвання пагаварыў па тэлефоне з лідарам беларускага рэжыму. Паводле звестак Мінска, размова была сканцэнтравана на рэгіянальных пытаннях і адносінах Мінска з ЕС і Францыяй, у той час як, паводле французскіх і заходніх крыніц, Макрон папярэдзіў Лукашэнку аб далейшым уцягванні Беларусі ў вайну Расіі супраць Украіны.
Рэакцыя беларускага дэмакратычнага лагера на дзеянні ЗША застаецца нязменнай. 8 жніўня на адкрыцці канферэнцыі «Новая Беларусь» у Варшаве Ціханоўская зноў падтрымала вызваленне палітычных зняволеных як важны гуманітарны аспект, падкрэсліўшы пры гэтым, што гэта не павінна прыводзіць да легітымізацыі рэжыму.
Для беларускіх дэмакратычных сіл змены ў палітыцы ЗША і краін ЕС азначаюць змену іх аперацыйнага асяроддзя. Іх галоўная задача — гэта ўжо не проста падтрыманне ціску Захаду на Мінск, але і пераарыентацыя ў сітуацыі, калі асобныя партнёры ўсё больш кіруюцца рознымі інтарэсамі. Таму апазіцыя павінна, з аднаго боку, скарыстацца новымі магчымасцямі супрацоўніцтва з заходнімі партнёрамі, а з другога — забяспечыць, каб іх дыялог з Мінскам не прывёў да палітычнай легітымізацыі Лукашэнкі за кошт яе ўласнай пазіцыі.
PAP/юл