Візіт Анджэя Пачобута ў Беларусь праходзіць гладка, ён вяртаецца ў Польшчу ў аўторак, паведаміла Польскаму агенцтву друку PAP кіраўнічка Саюза палякаў у Беларусі Анджаліка Борыс.
— Палякі вельмі ўдзячныя яму за тое, што ён для іх зрабіў. Анджэй будзе нашым голасам у Польшчы, — дадала яна.
Анджэй Пачобут знаходзіцца ў Беларусі з мінулага аўторка. Польскі грамадскі актывіст абвясціў у красавіку — адразу пасля вызвалення з беларускага зняволення — што ў верасні пакіне Польшчу, каб наведаць Беларусь.
— Мы ўжо пабывалі ў Гродне, Гродзенскай вобласці і Мінску. Анджэй наведаў актывістаў Саюза палякаў Беларусі і мемарыяльныя месцы, у тым ліку магілы польскіх салдат з верасня 1939 года ў Сапоцкіна. Сёння мы наведалі Ваўкавыск і Кобрын. Мы таксама будзем у Баранавічах, – сказала Анджэліка Борыс, якая суправаджае Пачобута ў яго паездцы па Беларусі. — Мы вельмі рады, што Анджэй прыехаў да нас, – дадала яна.
Яна падкрэсліла, што сустрэчы з актывістамі Саюза палякаў Беларусі надзвычай важныя для маральнага духу арганізацыі, і ў «чалавечым» сэнсе яны таксама вельмі кранальныя.
— Нашы людзі былі глыбока ўражаны, калі Анджэй трапіў у турму. Яны вельмі ўдзячныя, што ён наведаў іх, нягледзячы ні на што, і што ён змог на ўласныя вочы ўбачыць, як працуе саюз. Пакуль што, дзякуй Богу, візіт праходзіць мірна, — паведаміла яна, адзначыўшы, што Пачобута ўсюды цёпла прымалі як суайчынніка і героя.
Неўзабаве пасля прыбыцця ў свой родны горад Гродна польскі грамадскі актывіст апублікаваў у сацыяльных сетках фотаздымак на фоне ракі Нёман з кароткім подпісам «На рацэ Нёман». З таго часу ён рэгулярна публікуе справаздачы пра сваю паездку па Беларусі ў Facebook і «X». Гэтыя паведамленні дазваляюць грамадскасці сачыць за яго падарожжам, і ён сігналізуе, што ў бяспецы.
Пачобут сустрэўся са сваёй блізкай сям'ёй, у тым ліку з бацькам, а таксама з сябрамі і былымі палітвязнямі (напрыклад, з доктарам Андрэем Любецкім, які ўтрымліваўся ў суседняй камеры Жодзінскага следчага ізалятара, куды Пачобута перавялі пасля арышту ў маі 2021 года).
Падчас паездкі па Гродзенскай вобласці Пачобут аддае даніну павагі загінулым палякам ля помнікаў і мемарыяльных месцаў. У Гродне ён наведаў, сярод іншага, помнік Элізе Ажэшка.
— Сёння я аддаў даніну павагі спадарыні Элізе, якая перажыла шмат гістарычных узрушэнняў у Гродне. Гэты помнік, усталяваны ў 1929 годзе, зʼяўляецца для мяне адным з сімвалаў нашага горада, — напісаў ён у Facebook.
Пачобут таксама наведаў Азёры, сярод іншых месцаў, дзе пахавалі ўдзельнікаў Студзеньскага паўстання. Ён таксама наведаў могілкі ў Іванцы, дзе знаходзіцца магіла Казіміра і Луцыі Дзержынскіх, якія падчас Другой сусветнай вайны працавалі ў разведцы Арміі Краёвай.
— Гэта адзіны вядомы мне выпадак, калі КДБ апякуецца магілай Саюза ўзброенай барацьбы — Арміі Краёвай (ZWZ-AK). Гаворка ідзе пра магілу Казіміра і Луцыі Дзержынскіх. Казімір — родны брат Фелікса, — паведаміў ён у Facebook.
Пачобут наведаў офіс Саюза палякаў у Гродне, які быў забаронены беларускімі ўладамі.
— Анджэй – адзін з лідараў Саюза палякаў (СПП) і шмат гадоў прысвяціў саюзу, таму для ўсіх членаў важна, што ён мог быць з намі. Я думаю, што яго візіт меў вялікае значэнне не толькі для актывістаў, але і для ўсіх палякаў, якія жывуць у Беларусі, — патлумачыла Анджэліка Борыс PAP.
На пытанне пра самы кранальны момант экскурсіі яна адказала, што гэта была «сустрэча з пажылымі жанчынамі, якія насілі яму пасылкі, калі ён быў у турме».
— Яны абдымалі яго і плакалі, — распавяла Борыс.
Лідар СПП расказала, што падчас сустрэч з палякамі «палякі часцей за ўсё пытаюцца ў Анджэя пра тое як ён усё перажыў».
— Калі ён некалькі дзён таму ішоў па плошчы ў Мінску, да яго падыходзілі незнаёмцы і віталі па-польску. Палякі ведаюць, што ён прысвяціў значную частку свайго жыцця польскай справе, і ўдзячныя за гэта, — падкрэсліла яна.
На пытанне, чаго чакае Саюз палякаў ад Пачобута, які зʼяўляецца членам Кансультатыўнай рады польскай дыяспары пры спікеры Сената Польшчы, яна адказала, што ўсе бачаць у ім своеасаблівую сувязь паміж беларускімі палякамі і Польшчай.
— Мы ўсведамляем, што Анджэй будзе нашым голасам у Польшчы, — сказала яна.
Борыс падкрэсліла, што Пачобут вельмі хоча, каб дзеці беларускіх палякаў працягвалі вывучаць польскую мову, каб падтрымліваць сувязь з радзімай.
— На жаль, у яго не было часу сустрэцца з дзецьмі ў школе, бо навучальны год у нашых польскіх навучальных цэнтрах пачынаецца толькі сёння, а Анджэй у аўторак адпраўляецца ў Польшчу, — сказала яна.
У Беларусі польскую мову вывучаюць каля 3000 дзяцей. Саюз палякаў (СПП) падтрымлівае вочнае і анлайн-навучанне. Паводле афіцыйных дадзеных, у краіне пражывае каля 300 000 палякаў. Борыс выказала надзею, што «па меры паляпшэння сітуацыі і пашырэння сферы дзейнасці Саюза» больш дзяцей будуць вывучаць польскую мову.
Пачобут правёў больш за пяць гадоў у беларускіх следчых ізалятарах і турмах. У красавіку ён быў вызвалены з папраўчай калоніі ў Беларусі, дзе з 2023 года адбываў васьмігадовы тэрмін. Яго асудзілі на 10 гадоў пазбаўлення волі. Ён быў прызнаны вінаватым, сярод іншага, у «распальванні нянавісці» і «закліках да дзеянняў, накіраваных на нанясенне шкоды нацыянальнай бяспецы». Праваабарончыя арганізацыі прызналі яго палітычным зняволеным.
Пасля вяртання ў Польшчу Пачобут паляціць у ЗША і Канаду, дзе запланаваны сустрэчы з урадавымі чыноўнікамі і польскімі актывістамі.
PAP/яс