За апошнія чатыры месяцы ў Польшчу былі перададзены 353 іншаземцы з іншых краін Еўрасаюза, з іх 76 нелегальна перайшлі польска-беларускую мяжу. Больш за ўсё іх прыбыло з Германіі – 229, з Нарвегіі – 27, са Швецыі – 25, а сярод тых, хто трапіў праз польска-беларускую мяжу, 70 чалавек перадалі з Германіі і 6 з Францыі.
Гэта вынік пастановы Еўрапарламента, т.зв Дублін III 2013 года, якая прымяняецца, калі даказана незаконнае перасячэнне мяжы дзяржавы-члена з тэрыторыі трэцяй краіны. Менавіта гэтая дзяржава нясе адказнасць за разгляд хадайніцтва аб міжнароднай абароне. Замежніка таксама вяртаюць, калі ён/яна падаў заяўку на абарону ў адной краіне ЕС і з'ехаў у іншую, не чакаючы рашэння.
Для Польшчы, якая пацярпела ад міграцыйнага крызісу на мяжы з Беларуссю, гэта азначае прыняць назад да некалькіх тысяч чалавек.
У сувязі з вайной ва Украіне і хваляй бежанцаў урад папрасіў часова прыпыніць вяртанне імігрантаў да канца ліпеня. Пасля гэтага тэрміну Польшча павінна прыняць назад «сваіх» імігрантаў. «Сярод перададзеных і запланаваных да перадачы замежнікаў пераважаюць грамадзяне Ірака і Афганістана», – кажа Ганна Міхальска, прэс-сакратар памежнай службы Польшчы.
Гэта вялікі матэрыяльна-тэхнічны выклік. Службы павінны ініцыяваць усю адміністрацыйную працэдуру – звяртацца ў суд з заявай аб змяшчэнні ў цэнтры, прымаць новыя заявы аб міжнароднай абароне і г.д. Гэта таксама выдаткі, бо імігрант, знаходзячыся на працэдуры да шасці месяцаў, атрымлівае поўнае ўтрыманне, кішэнныя грошы і медыцынскую страхоўку.
– Размяшчэнне Польшчы – у нас доўгая знешняя мяжа ЕС – прымушае замежнікаў перасякаць нашу мяжу, хаця яны не маюць намеру заставацца з намі. Але калі ім удасца трапіць у іншыя краіны Заходняй Еўропы, выкарыстоўваюць працэдуру хадайніцтва аб міжнароднай абароне, і таму іх вяртаюць у Польшчу – прызнае Міхальская.
Як гэта выглядае, паказвае, гісторыя афганца. У жніўні 2021 года ён падаў прашэнне аб абароне ў Польшчы, што спыняе дэпартацыю. У снежні мінулага года справу спынілі, бо мужчына, не дачакаўшыся рашэння, сышоў. Адразу пасля гэтага з Германіі паступіла «дублінская» заяўка, каб Польшча прыняла гэтага імігранта. Нягледзячы на тое, што афганец абскарджваў у судзе рашэнне аб выдачы, у жніўні гэтага года яго арыштавалі і адправілі назад у Польшчу. Тут ён зноў папрасіў прытулак, і зноў уцёк. Падобных выпадкаў сотні. Мігранты выкарыстоўваюць працэдуры прадстаўлення прытулку, каб спыніць дэпартацыю. Яны могуць шмат разоў звяртацца па абарону. Пераважная большасць замежнікаў, перададзеных у Польшчу, накіроўваецца ў адкрыты цэнтр, адкуль яны могуць уцячы.
— Да канца кастрычніка пададзеныя заяўкі на міжнародную абарону, напрыклад, пасля дублінскіх трансфераў, але не толькі, агулам 1,5 тысячы. замежнікаў, – адзначае Якуб Дудзяк (Jakub Dudziak), прэс-сакратар Упраўлення па справах замежнікаў. Каля паловы з іх — чачэнцы.
У 10 выпадковым чынам выбраных справах адносна іншаземцаў, перададзеных у Польшчу з Нямеччыны, ажно 9 падалі хадайніцтвы аб прадастаўленні прытулку ў Польшчы або заявілі аб жаданні працягваць ранейшую працэдуру. Двое атрымалі абарону, дзве справы знаходзяцца ў стадыі разгляду, пяцёра зноў уцяклі.
– Шмат людзей, якія прыязджаюць у ЕС, не вызначыліся, у якой краіне яны хочуць пасяліцца. Але нават сам факт размяшчэння замежнікаў у ахоўных цэнтрах адразу пасля прыбыцця адбівае ў іх ахвоту заставацца ў Польшчы, адзначае адвакат Марыя Пашытэк (Maria Poszytek) з Хельсінскага фонду правоў чалавека.
Увосень нелегальная міграцыя з Беларусі зноў актывізавалася – замежнікі хочуць трапіць у Польшчу раней, чым агароджа зробіць гэта немагчымым.
Караль Карскі (Karol Karski), еўрадэпутат ад ПіС, член прэзідыума падкамітэту Еўрапарламента па правах чалавека, прызнае, што заканадаўства ЕС не адпавядае рэчаіснасці ў выніку росту нелегальнай іміграцыі ў Еўропу.
– Я згодны з тым, што трэба ўнесці змены ў палажэнні заканадаўства ЕС, напрыклад, увесці забарону на падачу заявы аб абароне, калі дадзеная асоба ўжо «на шляху» на тэрыторыю бяспечнай краіны, у тым ліку краіны, якая не ўваходзіць у ЕС, дзе мусіла гэта зрабiць, – гаворыць дэпутат Карскi.
У Польшчы бежанец на працягу года атрымлівае фінансавую дапамогу. Праз год ён можа атрымаць польскае грамадзянства.
Rzeczpospolita / вх