X
Паважаны карыстальнік!
25 траўня 2018 году ўвайшло ў сілу Распараджэнне Еўрапейскага парламента і Еўрапейскага савета (ЕС) 2016/6/79 за 27 красавіка 2016 (RODO). Прапануем азнаёміцца з інфармацыяй пра апрацоўку асабістых дадзеных на сайце Polskieradio.pl
1.Адміністратарам асабістых дадзеных з'яўляецца Polskie Radio S.A з сядзібай у Варшаве, Al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa
2.Па пытанню, звязаным з вашымі дадзенымі, звяртайцеся да Інспэктара аховы асабістых дадзеных па электроннай пошце iod@polskieradio.pl альбо па тэл. (0048) 22 645 34 03.
3.Асабістыя дадзеныя апрацоўваюцца ў маркетынгавых мэтах на падставе дазволу карыстальніка.
4.Асабістыя дадзеныя могуць быць даступныя толькі для выканання паслуг, указаных у палітыцы прыватнасці.
5.Асабістыя дадзеныя не будуць перададзены за межы Еўрапейскай эканамічнай прасторы або міжнародным арганізацыям.
6.Асабістыя дадзеныя будуць захоўвацца на працягу 5 гадоў пасля адключэння профіля ў адпаведнасці з законам.
7.Вы маеце права атрымаць доступ да вашых асабістых дадзеных, выпраўляць іх, выдаляць або абмяжоўваць апрацоўку.
8.Вы маеце права забараніць далейшую апрацоўку; у выпадку, калі вы раней далі згоду на апрацоўку вашых асабістых дадзеных, вы можаце яе адклікаць. Ажыццяўленне права на адмену згоды не ўплывае на апрацоўку, якая адбылася да адклікання згоды.
9.Вы маеце права падаць скаргу ў назіральны орган.
10.Polskie Radio S.A. паведамляе, што падчас апрацоўкі асабістых дадзеных аўтаматычныя рашэнні не прымаюцца, а прафіляванне не ўжываецца.
Больш падрабязная інфармацыя знаходзіцца на старонках dane osobowe, а таксама polityka prywatności.
ЗГОДЗЕН
Беларуская Служба

1 жніўня ў Польшчы адзначаць 76-ю гадавіну Варшаўскага паўстання

01.08.2020 07:32
Варшаўскае паўстанне – адна з найбольш трагічных падзей польскай гісторыі.
Аўдыё
  • 1 жніўня ў Польшчы адзначаць 76-ю гадавіну Варшаўскага паўстання
Sierpień 1944 roku w Warszawie - groby uliczne
Sierpień 1944 roku w Warszawie - groby uliczneNarodowe Archiwum Cyfrowe

1 жніўня ў Польшчы адзначаць 76-ю гадавіну Варшаўскага паўстання. Гэта была найбуйнейшая збройная акцыя падполля ў акупаванай немцамі Еўропе. Паўстанне закончылася паразай і смерцю амаль 200 тыс. чалавек, і большасць гэта былі мірныя жыхары. Варшаўскае паўстанне – гэта таксама адна з найбольш трагічных падзей польскай гісторыі.

Нягледзячы на тое, што Варшаўскае паўстанне – гэта трагічная старонка польскай гісторыі, гэта адначасова важная дата ў гістарычным календары Польшчы.

У 1944 годзе камандаванне Арміі Краёвай і эміграцыйны ўрад Польшчы, які знаходзіўся ў Лондане, разлічвалі на тое, што паўстанне працягнецца некалькі дзён. У выніку яно зацягнулася на два месяцы. Урад і начальства АК разлічвалі вызваліць сталіцу з-пад нямецкай акупацыі і сустрэць Чырвоную Армію ў ролі гаспадароў Варшавы.

«1 жніўня стала доўгачаканым днём свабоды» – узгадваў праз дзясяткі гадоў удзельнік паўстання Збігнеў Сцібар-Рыльскі. Дарэчы, паўстанец памёр два гады таму ва ўзросце 101 года. Ён быў найстарэйшым удзельнікам паўстання ў званні генерала: Сцібар-Рыльскі быў брыгадным генералам (генерал-маёр паводле беларускай вайсковай наменклатуры – рэд.).

«Гэта была вялікая радасць, вялікая эйфарыя. Я памятаю, як пасля атрымання зброі мы з сябрамі ішлі па вуліцы. У нас былі аўтаматы, пісталеты. І ў першыя гадзіны мы сапраўды адчувалі сябе свабоднымі. Упершыню цягам некалькіх гадоў жыхары сталіцы змаглі адчуць сябе палякамі», – успамінаў генерал.

Паводле Сцібара-Рыльскага, у тыя гадзіны Варшава і сапраўды была свабодная: паўсюль у вокнах і на балконах луналі польскія бела-чырвоныя сцягі.

1 жніўня 1944 году пад зброю было пастаўлена каля 50 тыс. паўстанцаў. Але толькі кожны чацвёрты мог разлічваць на барацьбу са зброяй у руках. Пасля таго, як Рэйхсфюрэр СС Гайнрых Гімлер даведаўся пра пачатак паўстання, ён загадаў: «Кожнага жыхара сталіцы забіць! Забараняецца браць жывымі ў палон, Варшаву зраўняць з зямлёй. Няхай гэта стане прыкладам для ўсёй Еўропы».

Цягам 63 дзён паўстанцы вялі гераічныя баі з нямецкімі войскамі. Аднак кіраўніцтва падполля разумела бязвыхаднасць сітуацыі і падпісала 2 кастрычніка акт аб капітуляцыі паўстання.

Згодна з дамоўленасцямі, ад моманту спынення агню салдаты Арміі Краёвай атрымалі ўсе правы паводле Жэнеўскай канвенцыі з 1929 году аб абыходжанні з ваеннапалоннымі.

У барацьбе з гітлераўскімі акупантамі паўстанцам дапамагалі саюзнікі, якія скідвалі боепрыпасы, лекі і прадукты харчавання з самалётаў. Вялікая заслуга ў гэтым брытанцаў і амерыканцаў, але дапамогу скідваў таксама Савецкі Саюз. Дарэчы, адным з экспанатаў Музею Варшаўскага паўстання, які рэкамендуем наведаць, будучы ў польскай сталіцы, з'яўляецца брытанскі самалёт «Лібератар», з якога скідвалі грузы над Варшавай.

Варшаўскае паўстанне – гэта не толькі геройскі ўчынак, але і вялікая трагедыя. Настолькі вялікая, што і ў той час, і цяпер зʼяўляецца пытанне пра мэтазгоднасць збройнага чыну.

Калі паўстанне моцна крывавіла на левым беразе Віслы, на правым стаяла Чырвоная Армія. Большасць гісторыкаў сцвярджае, што Сталін хацеў задушыць збройны чын, і таму не аддаў загаду дапамагчы паўстанцам. Аднак ёсць гісторыкі, у тым ліку і польскія, якія прытрымліваюцца меркавання, што Чырвоная Армія была знясіленая доўгім маршам і баямі з гітлераўцамі, таму ёй была патрэбная перадышка, папаўненне сіл і перагрупаванне.

Спробу дапамагчы паўстанцам прадпрынялі салдаты 3-й пяхотнай дывізіі імя Рамуальда Траўгута, якія стаялі на правым беразе Віслы, дайшоўшы ў сталіцу поруч з Чырвонай Арміяй. У верасні яны пераправіліся праз Віслу і ўступілі ў баі з гітлераўцамі. Баі працягваліся з 16 да 23 верасня. З 1254 салдат і афіцэраў, якія пераправіліся праз раку, загінула альбо прапала без вестак 961 чалавек. Назад на правы бераг вярнулася толькі 293 салдаты, у тым ліку 52 параненыя.

У Варшаве на кожным кроку можна сустрэць памяць пра Варшаўскае паўстанне – пачынаючы ад помнікаў, і заканчваючы слядамі куль на фасадах даваенных будынкаў.

Валеры Саўко

слухайце аўдыёфайл


Больш на гэтую тэму: Машына часу