1 верасня амаль пяць мільёнаў школьнікаў пачалі ў Польшчы новы навучальны год. Пасля перыяду бесклапотнага летняга адпачынку іх чакаюць немалыя змены, уведзеныя ўладамі ў адукацыйных установах. Змены датычаць як школьнай праграмы, правіл паводзін на школьных калідорах, так і інгрэдыентаў на талерках у школьнай сталоўцы.
Школьнікі базавай школы, моладзь у сярэдніх школах, а таксама настаўнікі сутыкнуліся з ключавымі зменамі ў сістэме адукацыі. Гэта, у прыватнасці, абавязковы прадмет «Медыцынская адукацыя», забарона карыстацца смартфонамі ў базавых школах, рэформа пад назваю «Компас будучыні».
Школа павінна даваць вучням новыя навыкі, а не абцяжарваць іх энцыклапедычнымі ведамі — такая галоўная мэта рэформы. Гэта першы этап змен, які пакуль што закранае першы і чацвёрты класы пачатковай школы. Урокі медыцынскай адукацыі цяпер абавязковыя — за выключэннем матэрыялаў, прысвечаных сексуальнаму здароўю.
Пра важнейшыя мэты рэформы адукацыі гаворыць экспертка ў гэтай галіне Яанна Дабкоўска (Joanna Dobkowska). Яна адзначае, што не будзе рэзкіх змен, яны ўводзяцца паступова, і датычаць перш за ўсё малодшых класаў.
— Гэта звязана з тым, каб, па меры магчымасці, як мага часцей адмаўляцца ад падзелу на розныя прадметы, каб школьнікі маглі рэалізаваць розныя праекты. Яны павінны не толькі атрымліваць сухія веды, але вучыцца таксама розным уменням у школе. А гэтаму можна навучыцца толькі ў кантакце з іншай асобай. Гаворка ідзе пра ўменне працаваць у калектыве, супрацоўнічаць з іншымі людзьмі, уменне ўзаемадзейнічаць з іншымі.
Таксама ўводзіцца забарона на карыстанне мабільнымі тэлефонамі ў пачатковых школах. Раней і так многія ўстановы ўводзілі такое правіла, а цяпер яно будзе агульным для ўсіх школ. Вось што думаюць пра такі крок бацькі:
— Я вельмі цешуся, цяпер вучні змогуць больш увагі прысвячаць вучобе, а не тэлефону.
— Вельмі добра, можа, менш будзе выпадкаў, калі школьнікі запісваюць відэа, асабліва здымаюць больш бедных дзяцей. Я не баюся, што не будзе кантакту з дзіцём.
— Гэта добра, паколькі дзеці павінны больш часу праводзіць з равеснікамі. У майго сына няма смартфона, ёсць толькі гадзіннік з магчымасцю званіць. Ён мне звоніць, калі я на працы, каб паведаміць, што прыйшоў у школу, і калі вяртаецца дахаты.
Забарона карыстацца тэлефонамі пачне дзейнічаць паступова, у дырэктараў ёсць час да канца каляндарнага 2026 года, каб яе рэалізаваць. Рэформа прадбачвае таксама змены ў школьных сталовых. Адукацыйным установам прапануюць больш увагі звяртаць на так званую «планетарную дыету», — гаворыць начальніца аддзела адукацыі Падляскага ваяводства Агнешка Крокас-Янчыла (Agnieszka Krokos-Janczyło).
— Калі гаворка ідзе пра планетарную дыету, дык гэта перш за ўсё дыета, якая ўтрымлівае больш вараных прадуктаў, а не смажаных, больш гародніны і садавіны. Гэта правілы рацыянальнага, здаровага харчавання. Школа павінна быць такім месцам, дзе вучні харчуюцца разнастайнай, карыснай ежай. І таксама, а можа перш за ўсё, школа павінна вучыць, як харчавацца рацыянальна. Планетарная дыета з’яўляецца крокам у дадзеным напрамку.
У сваю чаргу, прэзідэнт Караль Наўроцкі (Karol Nawrocki) 1 верасня звяртаў увагу на зусім іншы аспект школьнай адукацыі — на патрыятызм. У аўторак прэзідэнт і яго жонка Марта былі гасцямі ўрачыстай лінейкі ў сярэдняй школе імя маёра Канстанціна Мікалая Радзівіла ў Каморніцы пад Варшавай. У школе ёсць класы, якія рыхтуюць будучых паліцэйскіх, вайсковых і пажарных. Кіраўнік дзяржавы казаў, што добрая школа павінна быць такой, як тая, дзе ён знаходзіцца.
— Тут менавіта добрая польская школа, якая памятае пра мінулае, пра гісторыю, якая рыхтуе выдатных кадэтаў. Яе вучні гатовыя ўзяць адказнасць за будучыню Рэспублікі Польшчы. Добрая польская школа — гэта таксама такая школа, у якой будуюць добрыя адносіны. Так што, патрэбнае разуменне, хто мы — палякі? Палякі павінны выходзіць з польскіх школ.
А настаўнікі? Яны ўсё яшчэ не пачалі зарабляць годныя грошы за сваю нялёгкую працу. За дзень да пачатку новага навучальнага года настаўнікі сабраліся на акцыі пратэсту каля Канцылярыі прэм'ер-міністра. Мэта — перш за ўсё нагадаць пра абяцанне ўладаў звязаць зарплаты педагогаў з сярэднімі заробкамі па краіне. На жаль, пакуль што гэта застаецца толькі абяцаннем. Міністр адукацыі Барбара Навацка (Barbara Nowacka) казала, што ўрад распрацуе адпаведны юрыдычны механізм да канца сваіх паўнамоцтваў. У гэтым годзе настаўнікі могуць разлічваць на павышэнне зарплаты на ўзроўні трох адсоткаў.
IAR/нг