José Van Dam urodził się 25 sierpnia 1940 roku w Brukseli. Jego talent wokalny ujawnił się podczas amatorskiego konkursu śpiewu, gdy miał jedenaście lat. Kształcił się w szkołach muzycznych w Jette i Laeken, a następnie pod kierunkiem tenora Frédérica Anspacha w akademii w Schaerbeek i w Konserwatorium w Brukseli.
José Van Dam i początki kariery operowej
Karierę operową rozpoczął na początku lat 60. w Operze Paryskiej (1961–1964). Debiutował jako Merkury w Trojanach, następnie śpiewał m.in. w Fauście, Pajacach, Opowieściach Hoffmanna, Cyganerii, Madame Butterfly czy Don Carlosie. W 1965 roku po raz pierwszy wystąpił jako Escamillo w Carmen. W 1964 roku zdobył Pierwszą Nagrodę w Konkursie Genewskim, co otworzyło mu drogę do zespołu opery w Genewie. Później był członkiem Deutsche Oper Berlin, gdzie przez sześć lat rozwijał repertuar, początkowo w rolach drugoplanowych, a następnie pierwszoplanowych.
Śpiewak o rozległym repertuarze
Lata 70. przyniosły międzynarodową sławę i występy na najważniejszych scenach świata: w mediolańskiej La Scali, nowojorskiej Metropolitan Opera, londyńskim Covent Garden czy Operze Wiedeńskiej. Współpracował z takimi dyrygentami jak Lorin Maazel, Riccardo Muti, Antonio Pappano, Kent Nagano, Claudio Abbado, Georg Solti, James Levine, Georges Prêtre, Michel Plasson oraz Herbert von Karajan
Czytaj też:
Dysponował bardzo szerokim repertuarem – od Rameau po Messiaena. Szczególnie ceniony był jako znakomity interpretator partii mozartowskich, a także jako Escamillo w Carmen, Golaud w Pelléas i Mélisandzie, Boris Godunow, Mefistofeles (u Berlioza i Gounoda), Scarpia w Tosce, Jochanaan w Salome, Barak w Kobiecie bez cienia, Filip II w Don Carlosie, Falstaff czy Hans Sachs w Śpiewakach norymberskich. Odmówił jednak wykonania partii Wotana w tetralogii Wagnera, mimo zaproszenia do Bayreuth.
Pedagog i ambasador śpiewu
Był także współtwórcą wprowadzenia śpiewu jako odrębnej kategorii do Konkursu Królowej Elżbiety w 1988 roku. Wystąpił w filmie Mistrz muzyki Gérarda Corbiau (1988), nominowanym do Oscara, a wcześniej w filmowej adaptacji Don Giovanniego w reżyserii Josepha Loseya.
Zaangażowany w działalność pedagogiczną, był mistrzem-rezydentem w Chapelle Musicale Reine Elisabeth, a od 2023 roku mistrzem emerytowanym. W 2024 roku otrzymał nagrodę za całokształt twórczości podczas International Opera Awards. Jego dorobek fonograficzny obejmuje ponad 70 kompletnych nagrań operowych na CD oraz około 10 na DVD.
José Van Dam po raz ostatni wystąpił na scenie w maju 2010 roku w brukselskiej La Monnaie, tuż przed 70. urodzinami. Wcielił się wówczas w tytułową rolę w Don Kichocie Jules’a Masseneta pod batutą Marca Minkowskiego w reżyserii Laurenta Pelly’ego.
Artysta odszedł 17 lutego w wieku 85 lat
***
rtbf/am
