Poznaliśmy laureatów Nobla w dziedzinie chemii

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2021 13:45
Nagrodę Nobla za rok 2021 w dziedzinie chemii trafiła do Niemca Benjamina Lista związanego z Instytutem Maxa Plancka oraz Szkota Davida W.C. MacMillana z Uniwersytetu Princeton. Otrzymali ja za "za osiągnięcia w rozwoju asymetrycznej organokatalizy".
Benjamin List i David W.C. MacMillan, laureaci Nagrody Nobla 2021 w dziedzinie chemii
Benjamin List i David W.C. MacMillan, laureaci Nagrody Nobla 2021 w dziedzinie chemiiFoto: PAP/EPA

Nagroda Nobla 2021 fizyka 1200 pap.jpg
Do czego dzisiaj przydaje się fizyka?

Badania obu naukowców sprawiły, ze niektóre badania chemiczne przebiegają o wiele szybciej i nie mają toksycznego wpływu na środowisko. Przyczyniają się za to w dużej mierze do tworzenia nowych leków.


Posłuchaj
06:44 TROJKA Trojka do trzeciej 2021_10_06 13-34-52.mp3 Przyznano Nagrodę Nobla za rok 2021 z chemii (Trójka do trzeciej)

– Nobel został przyznany za szczególną metodę prowadzenia syntezy chemicznej cząsteczek, gdzie zależy nam na tym, aby te cząsteczki wykazywały bardzo charakterystyczne ułożenie cząsteczek w przestrzeni. W przypadku związków organicznych mamy taką sytuację, że cząsteczki mogą występować w dwóch konformacjach, które stanowią dla siebie lustrzane odbicia – tłumaczy prof. Sławomir Sęk z Wydziału Chemii Uniwersytetu warszawskiego. – Nagrodzeni naukowcy zaproponowali metodę, która oferuje nam katalizator, czyli cząsteczkę, która jest w stanie przyspieszyć reakcję otrzymywania jednego rodzaju tych lustrzanych cząsteczek. Czyli możemy wybrać, czy wolimy odbicie lewe czy prawe. I możemy to w bardzo precyzyjny sposób kontrolować – wyjaśnia.


David W.C. MacMillan, laureat Nagrody Nobla za rok 2021 w dziedzinie chemii David W.C. MacMillan, laureat Nagrody Nobla za rok 2021 w dziedzinie chemii

– Istotne jest to, że tego typu reakcje zachodzą w naturze, ale też mogły być przeprowadzone w warunkach laboratoryjnych. Jednak często do uzyskania takich efektów potrzebowaliśmy katalizatorów, które były skomplikowane: albo zawierały metale ciężkie, albo były enzymami, czyli olbrzymimi maszyneriami molekularnymi złożonymi z tysięcy atomów – mówi prof. Sęk. – Natomiast tutaj zaoferowano nam katalizator, który jest prostą cząsteczką organiczną, która może zawierać zaledwie kilkanaście atomów, a spełnia dokładnie tę funkcję, którą spełniają te skomplikowane maszynerie enzymatyczne – wskazuje.

Announcement of the 2021 Nobel Prize in Chemistry/YouTube Nobel Prize


To samo przyznał przewodniczący Komitetu Nobla ds. Chemii, Johan Aqvist ogłaszając nazwiska nagrodzonych: – Ta koncepcja katalizy jest tak samo prosta, jak i genialna. Faktem jest, że wiele osób zastanawiało się: dlaczego nie pomyśleliśmy o tym wcześniej.


***

Tytuł audycji: Trójka do trzeciej
Prowadzi: Mateusz Drozda
Data emisji: 6.10.2021
Godzina emisji: 13.34

pr


Czytaj także

Piotr Curie - w cieniu żony

Ostatnia aktualizacja: 15.05.2021 05:45
Piotr Curie może uchodzić za archetyp naukowca. W pełni poświęcony badaniom, nie dbający o zaszczyty, którego jedynym marzeniem było wyposażone laboratorium. Niespodziewana śmierć przerwała jego wybitną karierę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zapomniany polski noblista?

Ostatnia aktualizacja: 06.05.2019 22:22
Henryk Sienkiewicz, Maria Curie-Skłodowska, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Lech Wałęsa, Wisława Szymborska. Tak: polscy nobliści, każdy to wie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Poznaliśmy laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny

Ostatnia aktualizacja: 04.10.2021 14:40
Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny otrzymali Amerykanin David Julius oraz urodzony w Libanie Ardem Patapoutian za odkrycie receptorów temperatury i dotyku. Ich badania mają ogromne znaczenie m.in. w leczeniu chronicznego bólu.
rozwiń zwiń