Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

wyłączenie banerów

Języki, gwary, akcenty i słowa które zdradzają, skąd jesteśmy

Gdzie w Polsce mówi się po kaszubsku, łemkowsku albo wilamowsku? Gdzie jeździ się bimbą, a gdzie chodzi po zylki? Gościni audycji to Martyna Skibińska - autorka książki "Gwarno", pełnej językowych ciekawostek, humoru i opowieści o różnorodności, która brzmi tuż obok nas. W audycji wzięły udział także 8-letnia Dominika i 10-letnia Zosia. Rozmawialiśmy o tym, jak języki zanikają, inne wracają po czasie i czemu językowa odmienność to powód do dumy, a nie bariera. Zobacz więcej na temat: 

Jemu wszystko wolno

1 lutego 1881 r. w „Echu Muzycznym” Jan Kleczyński, krytyk muzyczny, pianista i kompozytor, napisał: „[…] przyjechał do Warszawy ów największy z żyjących, obok Liszta, mistrz fortepijanu. Przyjechał, uderzył w struny, i … zwyciężył! ujarzmił nas zupełnie”. Autor obszernej recenzji tak przywitał Antoniego Rubinsteina odwiedzającego Stolicę. Zarzucił mu wprawdzie zbyt szybkie tempa w Bachu i Beethovenie, dodając jednak: „Jemu wszystko wolno. Jego temperament namiętny i burzliwy, nie znosi pęt ani granic; i któż mu za złe weźmie, że je czasem przekroczy, skoro w niektórych chwilach, stanie się prawdziwie wielkim apostołem sztuki”. Taką chwilą okazało się wykonanie przez Rubinsteina Sonaty b-moll op. 35 Chopina, utworu rzadko wówczas grywanego, poczytywanego „za niepraktyczny, za dziwny”. Pod palcami wirtuoza zabrzmiał jasno, „prosto jak piosnka” – napisał Kleczyński, kończąc swą recenzję: „Po tym Szopenie, co się działo na sali, opisać niepodobna. Było to jakby zmartwychpowstanie ducha, tego drogiego nam zmarłego kompozytora”. (md) Zobacz więcej na temat: 

"Rodzeństwo" - reportaż Antoniego Rokickiego

Reportaż opowiada o niezwykłej czwórce z Dziemian Kaszubskich - Marlenie, Tomaszu, Patryku i Bolesławie. Choć wszyscy są już dorośli, nadal mieszkają z rodzicami. Nie z wyboru, lecz z powodu rdzeniowego zaniku mięśni SMA, choroby, która odebrała im sprawność i zmusiła do poruszania się na wózkach. Wymagają całodobowej opieki, także w nocy, jednak nie pozwalają, by choroba definiowała ich życie. Każde z rodzeństwa znalazło własną drogę do aktywności i samorealizacji: Marlena prowadzi blog o makijażu, Tomasz stworzył własną firmę informatyczną, Bolesław pracuje w lokalnym ośrodku kultury, a Patryk rozwija się naukowo na studiach magisterskich w Trójmieście. Reportaż powstał w 2017 roku. Zobacz więcej na temat: 

"Preclowa Strona" - reportaż Doroty Bonieckiej-Górny

Reportaż odsłania świat rodzin mierzących się z Rdzeniowym Zanikiem Mięśni, chorobą, która odbiera siłę, ale nie potrafi złamać miłości. Decyzja o refundacji nowego leku w tabletkach daje nadzieję, choć nie obejmuje wszystkich typów SMA. Właśnie z najcięższą odmianą walczy kilkuletni Szymek, zwany Preclem. Jego rodzice, Gosia i Daniel, po dramatycznej diagnozie trafili do internetu, gdzie, jak setki innych rodzin, szukali odpowiedzi i wsparcia. Tak narodziła się Preclowa Strona, wyjątkowy portal tworzony przez rodziców dla rodziców, pełen praktycznej wiedzy i otuchy. Reportaż powstał w 2009 roku. Zobacz więcej na temat: 

Komentarze z Polski: magazyn „Mija tydzień” i sztuka Łemków w Muzeum Etnograficznym

W tym wydaniu: „Mija tydzień” czyli przegląd najważniejszych politycznych wydarzeń tygodnia; działalność szpiegowskiej grupy Phantom Taurus atakującej organizacje rządowe w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Azji; w Sejmie o ochronie najmłodszych przed nieodpowiednimi treściami w internecie; wystawa w Muzeum Etnograficznym w Warszawie „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich”. Zapraszamy do słuchania!   Zobacz więcej na temat: 

"Koriolan" Wiliama Szekspira w adaptacji i reżyserii Katarzyny Łęckiej

Ta opowieść Szekspira brzmi jak współczesna diagnoza sytuacji społeczno-politycznej. Oto Koriolan, zasłużony dla kraju wódz, aby zostać konsulem, musi uniżyć się przed obywatelami Rzymu. Jego prawdomówność nie mieści się w kanonie relacji społecznych, natomiast kłamstwo i pochlebstwo jest pożądane, ponieważ zawodoli obywateli i pozwoli uzyskać ich głosy. Za brak dostosowania się do tych reguł, Koriolan zostanie wykluczony ze społeczności i okrzyknięty pyszałkiem. Co jednak, jeśli walka o życie w prawdzie popchnie go do okrutnej zemsty? Adaptacja i reżyseria: Katarzyna Łęcka. Muzyka: Grzegorz Łapiński. Reżyseria dźwięku: Andrzej Brzoska. Pprzekład: Antonii Libera. Kierownictwo produkcji: Beata Jankowska. Obsada: Mariusz Bonaszewski, Grażyna Barszczewska, Robert Jarociński, Jacek Mikołajczak, Przemysław Stippa, Arkadiusz Janiczek, Przemysław Sadowski, Adam Szczyszczaj oraz studenci Akademii Teatralnej w Warszawie. Zobacz więcej na temat:  Teatr Polskiego Radia TEATR

Marcin Oskar Czarnik - "Trzy dni, trzy noce"

Najnowsza powieść Marcina Czarnika to opowieść o polskich chłopskich emigrantach w dziewiętnastowiecznej Ameryce i ich potomkach. O wygnaniu i powrocie. O życiu na wsi i w mieście. O dziedziczeniu traum i poszukiwaniu ziemi obiecanej. Żyjący współcześnie bohater o biblijnym imieniu Set nie potrafi się odnaleźć w rzeczywistości. Czy wpłynęła na to tragiczna śmierć jego brata Abla, którego miał zastąpić rodzicom? A może niepewność własnego statusu społecznego? Set próbuje wybudzić się z koszmaru, jakim jest historia jego rodziny, cierpi na niemoc seksualną, wikła się w nieudany związek. Wreszcie przestaje uciekać i zaczyna rozumieć, że los jest mu dany, ale też zadany. Zobacz więcej na temat:  Trójka

РОЗМОВА. Експерт Василь Шевченко: «Відсутність тепла чи приміщення з обігрівом в мороз - це виклик»  

Нещодавно у польському місті Холм український перевізник «Укрзалізниця» розгорнув перший так званий «пункт незламності». Йдеться про вагони для обігріву пасажирів, які встановлені на залізничній станції, де приміщення вокзалу перебуває на реконструкції з 2024 року.Через цю станцію курсують п’ять пар пасажирських поїздів з України. Рішення про встановлення так званого «пункту незламності» у Холмі у програмі «Розмова» Світлани Мялик прокоментували Посол України в Польщі Василь Боднар і експерт, в.о. міністра транспорту та зв'язку України в 2009 -2010 роках Василь Шевченко. Zobacz więcej na temat: 

Dramat "Biały Dmuchawiec"

Pierwszy miesiąc roku 2026 zamykamy jednym z najnowszych słuchowisk Teatru Polskiego Radia. Aktor, reżyser, pedagog PRZEMYSŁAW WYSZYŃSKI podjął się adaptacji wczesnego dramatu MATEUSZA PAKUŁY (2010) pod tytułem "Biały Dmuchawiec". Biały Dmuchawiec, to wieś, w której wydarzyła się tragedia. Para studentów szkoły filmowej próbuje poznać okoliczności wydarzenia. To, co charakterystyczne dla autora, czerpie on tematy z własnego życia. Pierwowzorem bohatera – Mateusza – jest on sam. Zobacz więcej na temat:  Trójka

Wchodzimy tam, skąd inni uciekają | SPOKOJNIE. PALI SIĘ! Prawdziwe historie

Są dni, kiedy dzieje się niewiele. Jest wtedy czas na trening, wspólne gotowanie lub krótki odpoczynek przy playstation. Aż niespodziewanie dzwoni telefon, a wraz z nim wezwanie do akcji. Minuta mobilizacji i wszystko się zmienia. Teraz liczy się tylko pomoc poszkodowanym... Spędzamy dyżur razem z Ochotniczą Strażą Pożarną w Warszawie-Wesołej. Choć jest to jednostka strażaków-ochotników, to ma jeden z najwyższych wskaźników wyjazdów w Polsce, bo działa w stolicy. Ruszamy do akcji. fot. Mateusz Dochód Zobacz więcej na temat:  straż pożarna

Ludzkie i psie problemy na arktycznym mrozie w Polsce. |DZIEŃ W 5 MINUT (31.01.26)

W większości kraju obowiązują ostrzeżenia synoptyków przed silnym mrozem; Od początku listopada z wychłodzenia zmarło 36 osób, a tylko w styczniu - ponad 20 osób. Dwie osoby zamarzły minionej nocy; Dworce kolejowe otwarte dla potrzebujących ogrzania w czasie mrozów. Polskie Koleje Państwowe przypominają, że zarówno podróżni, jak i bezdomni, którzy chcą się ogrzać, muszą przestrzegać regulaminu, na przykład zachować trzeźwość; Przed spacerem na mrozie warto odpowiednio przygotować psa; Na pomoc bezdomnym psom ruszyli więźniowie z Zakładu Karnego w Czerwonym Borze. Odwiedzili łomżyńskie schronisko - pomagają ocieplać budy, robią nowe; Polska branża ceramiczna bije na alarm w sprawie umowy handlowej Unii z Indiami. Obawia się o swoją przyszłość w związku ze spodziewanym zwiększeniem napływu tanich płytek z tego kraju; Po ponad 30 latach wróci pociąg do Białowieży. Niedługo rozpocznie się remont torów. Zobacz więcej na temat: