Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

wyłączenie banerów

"Znaki pamięci" - reportaż Moniki Chrobak o Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku

To jedna z najsłynniejszych nekropolii w Polsce i najstarsza w Zakopanem. Mowa o Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku. Został założony w drugiej połowie XIX wieku przez pierwszego proboszcza zakopiańskiego, księdza Józefa Stolarczyka. Grunty pod niego ofiarował właściciel terenu Jan Pęksa. Pierwotnie był miejscem pochówku mieszkańców Zakopanego i okolic, były tu grzebane bliżej nieznane osoby młode, ofiary wypraw w Tatry lub gruźlicy. W 1889 roku pochowano na nim pierwszą osobę zasłużoną dla Zakopanego, doktora Tytusa Chałubińskiego. W 1931 roku cmentarz uznano za zabytek narodowy. Na Pęksowym Brzyzku znajduje się około 500 grobów, w tym 250 osób zasłużonych,  m.in Kazimierz Przerwa-Tetmajer (poeta), Kornel Makuszyński (pisarz, krytyk), Antoni Kenar (rzeźbiarz), Antoni Rząsa (rzeźbiarz), Władysław Orkan (pisarz), Władysław Hasior (rzeźbiarz) czy Zofia Radwańska-Paryska (pisarka, taterniczka). Na cmentarzu są rodzinne nagrobki rodów góralskich – Gąsieniców, Walczaków, Pęksów i innych. Zobacz więcej na temat: 

"Kamienne znaki" - reportaż Moniki Chrobak o wolontariuszach Stowarzyszenia Magurycz z Beskidu Niskiego i ich działalności

Wyremontowali już niemal 3 tysiące nagrobków Ukraińców, Żydów, Niemców i Polaków na 150 cmentarzach w Polsce i za granicą, które pozostały bez opieki. Mowa o wolontariuszach Stowarzyszenia Magurycz z Beskidu Niskiego. Działalność społeczną od 36 lat prowadzi Szymon Modrzejewski, który wiele lat temu przeniósł się z Warszawy do Nowicy. Jak mówi, chodzi o przywracanie pamięci i jej pielęgnowanie. Nagrobki, tworzone głównie z piaskowca, uległy czasowi i przyrodzie. Wolontariusze szukają ich połamanych części aby, je na nowo złożyć, i uzupełniają ewentualne ubytki. Nazwa "Magurycz" pochodzi od góry nieopodal wsi Bartne, gdzie przez wieki pozyskiwano piaskowiec, służący za materiał na żarna, kamienie młyńskie, nagrobki i krzyże. Zobacz więcej na temat: 

Lutosławski na tropie

14 listopada 1988 r. Witold Lutosławski podczas uroczystości nadania mu tytułu doktora honoris causa w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie, powiedział: „Mam nadzieję, że echa mego zapatrzenia się lub raczej zasłuchania w muzykę Chopina dostrzega w niektórych moich utworach pewna liczba znających je słuchaczy”. Tworząc swój Koncert fortepianowy „otwarcie nawiązywał” do chopinowskich koncertów i wcale „nie starał się tego unikać”. Próbował nawet na ich podstawie zbudować cały utwór. Mieczysław Tomaszewski w swej publikacji „Kompozytorzy polscy o Fryderyku Chopinie. Antologia”, zamieścił cenne wypowiedzi Lutosławskiego: „Ten klawiaturowy aspekt utworów Chopina jest jedną z jego najbardziej tajemniczych właściwości. […] U żadnego kompozytora w całej historii muzyki nie występował z taką siłą i nierozerwalną spoistością tajemniczy związek trzech elementów: ręki, klawiatury i odczuwania muzyki poprzez dźwięk”. (md) Zobacz więcej na temat: 

Odmowa hrabiowstwa

13 listopada 1844 r. Fryderykowi Skarbkowi, udowadniającemu prawo do tytułu hrabiowskiego, Heroldia Królestwa Polskiego [zajmująca się sprawami potwierdzenia tytułów honorowych], przysłała odpowiedź odmowną. Fryderyk Skarbek, poza wybitnym miejscem, jakie zajął w historii XIX-wiecznej Polski działając na polu naukowym, politycznym, artystycznym i publicystycznym, odegrał też niebagatelną rolę w dziejach rodziny Fryderyka Chopina, której poświęcił wiele miejsca w swych Pamiętnikach. Tam też opisał sprawę związaną z „pozbawieniem go tytułu hrabiowskiego”. Gdy w 1836 r. zgodnie z ukazem carskim hr. Skarbek przedstawił dowody na prawowitość używanego od dawna przez dwa pokolenia tytułu hrabiowskiego, jego roszczenie zostało odrzucone „z braku podstaw prawnych”. W tej sytuacji cesarz rosyjski [jako król pruski] nadał mu nowy, indywidualny tytuł hrabiowski. Uznanie tradycyjnego tytułu, o który starał się przez tyle lat, wywalczył dopiero jeden z jego krewnych, Karol Skarbek. (md) Zobacz więcej na temat: 

Europejskie Menu 12.11.2022 Unia Europejska pomaga wyeksportować zboże z Ukrainy

Komisja Europejska ma przekazać 200 milionów euro na rozbudowę terminali granicznych z Ukrainą. Z Ukrainy wywieziono znaczną część zboża w ramach tak zwanych korytarzy solidarnościowych, które Unia Europejska uruchomiła w związku z blokowaniem przez Rosję portów na Morzu Czarnym. W ten sposób eksportowane jest zboże głównie do krajów Afryki i Bliskiego Wschodu. Prowadzą: Beata Płomecka, Paweł Lekki, Bogumił Husejnow. Zobacz więcej na temat: 

Wydobyte z ukrycia

12 listopada 1855 r. w „Gazecie codziennej” opublikowany został artykuł zatytułowany Dzieła pośmiertne Fr. Chopina, nakładem Schlesingera w Berlinie, pióra Józefa Sikorskiego. Ten najzdolniejszy w owych latach krytyk muzyczny, kompozytor i założyciel „Ruchu Muzycznego”, wspominając zmarłą siostrę kompozytora Ludwikę, napisał: „Ostatnia szczerba, którą śmierć w rodzinie Chopina zrobiła, stała się może powodem odwleczenia na długo wydania pomnikowego wszystkich prac naszego kompozytora, o którym zgasła przed tygodniem śp. Ludwika z Chopinów Jędrzejewiczowa, jako o nowym dowodzie miłości braterskiej marzyła”. Sikorski szczegółowo zrecenzował wydanie „dzieł pośmiertnych” kompozytora, opatrzone przedmową Juliana Fontany, pisząc: „Prace te w dziesięciu poszytach zamieszczone, nie są uporządkowane chronologicznie. Czy w ich rozmieszczeniu miano na względzie wartość artystyczną, czy też dogodność wydawniczą? […] Oto już wszystko co po wielkim artyście w ukryciu dotąd pozostawało”. (md) Zobacz więcej na temat: