Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

wyłączenie banerów

"Ballada zesłańca" - reportaż Macieja Jastrzębskiego o losach Polaków deportowanych w głąb ZSRR w 1940 r.

10 lutego 1940 roku Sowieci rozpoczęli pierwszą z czterech masowych deportacji obywateli II Rzeczypospolitej Polskiej na Sybir. Według historyków Instytutu Pamięci Narodowej, w latach 1940-1941 wywieziono w bydlęcych wagonach w głąb Rosji około 800 tysięcy osób. Bez wyroku sądu, budzeni w środku nocy, mieli tylko chwilę na spakowanie najpotrzebniejszych przedmiotów. Transporty na Wschód organizowano przez prawie miesiąc. Część deportowanych Polaków zmarła z głodu, zimna, wycieńczenia i od chorób. Bohaterka reportażu – Maria Kleczewska – jako nastoletnia dziewczyna przedostała się z rodzicami we wrześniu 1939 r. z płonącej Warszawy do Lwowa. Tam wraz z matką została aresztowana przez NKWD i zesłana w głąb ZSRR. Trafiła do obozu pracy. Gdy w 1941 r. ogłoszono zaciąg do armii generała Władysława Andersa przedostała się do stolicy Uzbekistanu – Taszkientu, a stamtąd z stamtąd z polskimi żołnierzami dotarła do Krasnowodzka i popłynęła do Iranu. Dalej przez Indie do Australii, aby z ewakuującymi się amerykańskimi żołnierzami przedostać się do USA, gdzie zamieszkała na stałe. Zobacz więcej na temat: 

Pleyel dla Potockiej

11 lutego 1848 r., po przebytej na początku roku chorobie, Chopin napisał do rodziny: „Miałem grippę jak cały świat tutejszy”. Zapewnił, że jest już zdrów i czuje się dobrze, a jego myśli zajęte są teraz koncertem, który zaplanowany został na 16 lutego tegoż roku. Kompozytor przekazał także ciekawą informację: „Wczoraj podpisałem i kazałem zapakować piękny bardzo fortepian Pleyela dla pani Adamowej Potockiej (Branickiej z domu) do Krakowa”. Adresatką była hrabina Katarzyna z Branickich Potocka, siostra Elizy, żony Zygmunta Krasińskiego, zaprzyjaźnionego z Delfiną Potocką. Fortepian ten składano w fabryce Pleyela od 26 czerwca do 7 sierpnia 1847 r. Jak podały autorki artykułu dotyczącego instrumentów pleyelowskich, prof. Irena Poniatowska i Bożena Weber, Chopin pośredniczący w zakupie instrumentów dla znajomych, za każdy z instrumentów otrzymywał od Pleyela prowizję w kwocie 250 franków. (md) Zobacz więcej na temat: 

"Wygnani z Ojczyzny" - reportaż Macieja Jastrzębskiego o losach kobiety deportowanej w głąb ZSRR

10 lutego 1940 r. Sowieci rozpoczęli wywózkę obywateli II Rzeczypospolitej Polskiej mieszkających na Kresach Wschodnich. Według historyków Instytutu Pamięci Narodowej, w trakcie czterech fal deportacji w latach 1940–1941 wywieziono w głąb Rosji około 800 tysięcy osób. Część z nich zmarła z głodu, wycieńczenia i od chorób. Niektórzy tułając się po świecie nigdy już nie wrócili do Ojczyzny. Tak jak bohaterowie reportażu. Maciej Jastrzębski opowiada o losach Marii Kleczewskiej, która jako nastoletnia dziewczyna uciekła z rodzicami we wrześniu 1939 r. z płonącej Warszawy do Lwowa. Tam wraz z matką została aresztowana przez NKWD i wsadzona do pociągu jadącego w głąb Związku Radzieckiego. Po wielomiesięcznej podróży trafiła do jednego z obozów pracy. Gdy w 1941 r. ogłoszono zaciąg do armii generała Władysława Andersa przedostała się do stolicy Uzbekistanu – Taszkientu, a stamtąd z polskimi żołnierzami dotarła do Krasnowodzka i popłynęła do Iranu. Dalej przez Indie do Australii, aby z ewakuującymi się amerykańskimi żołnierzami popłynęła do USA, gdzie osiedliła się na stałe.  Zobacz więcej na temat: 

Czas na (pozytywny) egoizm!

W psychologii nie istnieje pojęcie „dobrego egoizmu”, jednak w potocznym języku coraz częściej mówi się o budowaniu pozytywnej relacji z samym sobą. Od czego zacząć nową drogę, na której nasze potrzeby, uczucia, oczekiwania będą równie ważne jak rodziny, przyjaciół czy współpracowników? Jak nauczyć się pozytywnego dialogu wewnętrznego i wyciszyć głos krytyka? Czy istnieją narzędzia, które pomogą w realizowaniu własnych potrzeb bez poczucia winy? O tym, w rozmowie z psychologiem zdrowia Mateuszem Banaszkiewiczem. Zaprasza Karina Terzoni.   Zobacz więcej na temat: 

Strefa Rodzica - Zdrowie i dieta - 10 - Jelito przesiąkliwe

Czym jest jelito przesiąkliwe, zwane również jelitem nieszczelnym? Nawet eksperci sprzeczają się czy jest to choroba czy nie, szczególnie, że schorzenie nie jest wpisane na oficjalną listę chorób. Czym się objawia jelito nieszczelne? Skąd się bierze i jak sobie z nim radzić? Gościem tego odcinka jest profesor dr habilitowana nauk medycznych Bożena Cukrowska, kierownik pracowni immunologii w zakładzie patomorfologii w Instytucie Pomnik, Centrum Zdrowia Dziecka. Zobacz więcej na temat: 

Niewysoki obelisk

10 lutego 1893 r. Wydział Budowlany Rządu Gubernialnego Warszawskiego zameldował gubernatorowi Julijowi Andriejewowi, że przedstawiony przez Warszawskie Towarzystwo Muzyczne projekt „niewysokiego obelisku z medalionem z podobizną Fryderyka Chopina został sporządzony prawidłowo”. Po odrzuceniu pomysłu zorganizowania w miejscu urodzenia kompozytora muzeum, podjęto decyzję o wzniesieniu tam pomnika. Jak podaje Grzegorz Wiśniewski w swej publikacji Bałakiriew w Warszawie i Żelazowej Woli, Aleksander Pawłowski [właściciel Żelazowej Woli] „aktem notarialnym ofiarował na wieczystą własność publiczną część gruntu pod ten monument”. Autorem projektu był znany warszawski  architekt Bronisław Żochowski-Brodzic. Środki finansowe pozyskano przede wszystkim z organizacji koncertów. Największy dochód, bo aż 3153 ruble, przyniósł koncert w Salach Redutowych Teatru Wielkiego w dniu 2 maja 1894 r. (md) Zobacz więcej na temat: 

Poradnik językowy - ciąg dalszy. O rządzie czasowników

Rozmowy Małgorzaty Tułowieckiej i dr Agaty Hąci o języku polskim. Rozwiązujemy zagadki językowe, rozwiewamy wątpliwości słuchaczy, objaśniamy, jak się mówi i pisze poprawnie - i dlaczego. Zastanawiamy się nad tym, skąd się biorą słowa, jak się zmienia polszczyzna i czy należy się tym niepokoić - czy wręcz przeciwnie. Dziś o władzy, czyli rządzie czasowników: czego wymagają, użycia jakich przypadków np. – używam pasty, ale stosuję pastę itp. Zobacz więcej na temat: 

Żyjemy w Europie 9.02.2022

Unia Europejska bierze pod lupę Big Tech czyli wielkie amerykańskie, ponadnarodowe firmy dominujące na rynku IT: Amazon, Apple, Facebook, Google i Microsoft. Nowe technologie gigantów w znacznym stopniu wpływają na oglądane treści oraz preferencje wyświetlanych wiadomości, w tym reklam. Szczególnie narażeni na marketingowe chwyty korporacyjne są dzieci i osoby starsze. Komisja Europejska przedstawiła dwa ważne akty prawne (ustawa o usługach i rynkach cyfrowych), które mają zmienić świat online. Autorzy: Monika Suszek, Elżbieta Korczyńska-Jordan, Dariusz Pieróg, Jakub Witkowski Zobacz więcej na temat: 

Charakterystycznie polskie

9 lutego 1910 r. Julij Dmitrowicz Engel, rosyjski krytyk muzyczny, kierujący  jednym z działów gazety „Russkije wiedomosti”, napisał artykuł o Chopinie, czcząc w ten sposób  stulecie narodzin polskiego kompozytora. Nazwał go jednym z największych spadkobierców Beethovena, jeśli nawet nie dosłownie i nie pod względem formy, to pod względem zasadniczego ducha swojej twórczości. W artykule tego krytyka można odnaleźć wiele określeń, świadczących o jego uwielbieniu chopinowskiej muzyki, wśród nich: „kapłan piękna muzycznego”, „troskliwy mistrz formy”. Według Engela „każdy takt w dziełach Chopina, każdy zwrot melodyczny, każdy rytmiczny akcent, są charakterystycznie polskie; niespełnione marzenia o wskrzeszeniu ojczyzny zmieszały się z obrazami jej świetności, w ukazywaniu której kompozytor  […] wznosi się do olśniewającego blasku i mocy. Z ogromu poruszonych muzyką Chopina serc, najmocniej i najszybciej biją oczywiście serca polskie”. (md) Zobacz więcej na temat: 

"Wychowany na śniegu" - reportaż Antoniego Rokickiego o karierze Andrzeja Bachledy Curusia

Andrzej Bachleda Curuś niedawno obchodził 75. urodziny. Alpejczyk pochodzi z Zakopanego, a w jego rodzinnym domu królowały: sport oraz muzyka. W wieku 21 lat wyjechał na pierwsze w swoim życiu igrzyska, które odbyły się w Grenoble w 1968 roku. I choć nie zdobył tam wymarzonego medalu, nie zrezygnował z codziennych, wymagających treningów... Jak zakopiańczyk patrzy na swoją karierę z dzisiejszej perspektywy? Jakie życiowe doświadczenia najmocniej ukształtowały jego waleczny charakter? Co dało mu siłę, by nie zgubić się na krętej, sportowej drodze...? Zapraszamy do wysłuchania reportażu Antoniego Rokickiego "Wychowany na śniegu". W audycji wystąpił m.in. Marcin Pyjas. ​ Zobacz więcej na temat: