Gdy rozum śpi, budzą się demony

Polskie Radio
migrator migrator 23.11.2009

W Muzeum Narodowym w Krakowie można oglądać dzieła wybitnego malarza hiszpańskiego, jednego z prekursorów sztuki nowoczesnej - Francisca Goi.


Wchodząca w skład zbiorów Muzeum Czartoryskich w Krakowie "Dama z gronostajem" pędzla Leonarda da Vinci, na ponad pół roku opuściła tamtejsze mury. Od 28 października jest atrakcją wystawy "Od Botticellego do Tycjana", otwartej w Budapeszcie. Janusz Wałek z Muzeum Narodowego w Krakowie zapewnia, że jeden z najcenniejszych obrazów, jaki znajduje się w muzealiach polskich, zajmuje na budapesztańskiej wystawie godne miejsce. - Obraz znajduje się w centralnym miejscu ekspozycji. Każdy, kto przekracza progi muzeum, od razu kieruje się ku niemu. To nie dziwi, skoro inne wspaniałe damy, ustępują urodą „Damie z łasiczką"- dodaje Janusz Wałek.

W ramach rewanżu budapesztańskie muzeum prezentuje w Krakowie jedno ze swoich najważniejszych dzieł: "Epizod z hiszpańskiej wojny o niepodległość" Francisca Goi. Tym samym, w Polsce po raz pierwszy, możemy oglądać obraz olejny hiszpańskiego prekursora sztuki nowoczesnej. Taka okazja pewnie szybko się nie powtórzy. Najważniejsze obrazy Goi znajdują się bowiem w Muzeum Prado w Madryckie, które niezwykle rzadko i niechętnie wypożycza obrazy Goi innym muzeom.

fot. Ignacy Pelikan-Krupiński.fot. Ignacy Pelikan-Krupiński

Namalowany około 1808–1810 roku obraz olejny zatytułowany „Epizod z hiszpańskiej wojny o niepodległość”, poprzedzający arcydzieło Goi – "Rozstrzelanie powstańców madryckich 3 maja 1808 roku" (z 1814 roku), przedstawia zaciekły bój kilkunastu ludzi w opustoszałym miejscu. Nie wiadomo, kto z kim walczy: żołnierze napoleońscy z hiszpańskimi partyzantami, zwanymi guerillas, czy dezerterzy z różnych armii z plądrującymi pola bitew grabieżcami. Wszystko dzieje się na przygnębiającym, wyjałowionym terenie. Jedyny jasny punkt, znajdujący się w górnej części obrazu, odczytywany jest bardzo często jako symbol nadziei. Całość namalowana jest w niezwykle ciemnych, przytłaczających barwach z typowym dla Goi, pełnym rozmachu, romantycznym gestem. Janusz Wałek dodaje, że ten obraz doskonale potwierdza pasję malarską Goi.

Pokazywanemu w krakowskim muzeum obrazowi towarzyszy pokaz kilkunastu rycin Goi ze słynnego cyklu „Okropności wojny” ofiarowanych Muzeum Narodowemu w Krakowie przez Feliksa „Mangghę” Jasieńskiego. Wojna przedstawiona jest w nich jako totalne szaleństwo. Janusz Wałek dodaje, że przed Goyą, nikt w podobny sposób, drastycznych scen w sztuce nie przedstawiał.

Wstrząsające ryciny prezentowane są na tle reprodukcji fragmentów tak zwanych "czarnych obrazów Goi", namalowanych przez artystę na ścianach własnego domu, dla siebie samego, w wyniku rozgoryczenia światem ogarniętym religijnym fanatyzmem, nienawiścią, obawą przed samotnością i śmiercią.

Tytuł wystawy „Goya. Gdy rozum śpi..." nawiązuje do jednej z rycin malarza pochodzącej z cyklu „Kaprysy". Na rycinie widnieje śpiący młodzieniec, zza którego wyłaniają się tajemnicze zjawy. Całość przypieczętowana jest napisem- Gdy romum śpi, budzą się demony. Janusz Wałek wyjaśnia, że rozum zawsze stabilizuje świat. Dzięki niemu, potrafimy odpowiednio w nim funcjonować . Kiedy rozum martwieje, otwierają sie drzwi, dla rzeczy najgorszych.

Wystawę "Goya. Gdy rozum śpi…" można oglądać do 14 lutego 2010 w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie.

(na podst. audycji "Wybieram Dwójkę )

Komentarze:

sortuj
liczba komentarzy: 0
    Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
4 czerwca 1989

Kultura na antenach

Szwecja baśniową krainą tresury? To pytanie inspiruje wielu reżyserów

Szwecja baśniową krainą tresury? To pytanie inspiruje wielu reżyserów

- W Szwecji, tym bardzo solidarnym i dobrze zorganizowanym państwie, jest jakiś fragment problematyczny - państwo tak mocno opiekuje się obywatelami, że opieka bywa opresyjna. Wydaje mi się, że państwo nie powinno się rozwijać w ten sposób - mówi Dariusz Gajewski, reżyser filmu "Obce niebo".

Nowy typ wojny przyszedł z Afganistanu i Kaukazu

Nowy typ wojny przyszedł z Afganistanu i Kaukazu

- Zmierzamy w stronę świata wielobiegunowego, bez wyraźnej dominacji Stanów Zjednoczonych oraz Unii Europejskiej. Proces ten następuje w konwulsjach - komentował wojny na Ukrainie, w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie dyplomata Jan Natkański.

Jan Peszek - spotkanie z jubilatem

Jan Peszek - spotkanie z jubilatem

Jan Peszek jest jednym z najmilej widzianych u nas gości, aktorem tak wszechstronnym, że w zasadzie "niemożliwym" choć "istniejącym" (parafraza tytułu monodramu napisanego dla niego przez Bogusława Schaeffera).

Topa i Grochowska w dramacie rodzinnym

Topa i Grochowska w dramacie rodzinnym

W przyszłym roku do kin trafi film Dariusza Gajewskiego "Obce Niebo". Thriller psychologiczny rozgrywał się będzie w Szwecji, a w głównych rolach wystąpią Bartłomiej Topa i Agnieszka Grochowska. Czwórka zameldowała się na planie produkcji.