"Ojczysty - dodaj do ulubionych". "W czwartek" czy "we czwartek"?

Ostatnia aktualizacja: 09.11.2023 07:35
W cyklu "Ojczysty - dodaj do ulubionych" zdradzamy tajemnice języka polskiego. Tym razem sprawdzamy czy mówimy "w czwartek" czy "we czwartek".
Dni tygodnia też mogą sprawić kłopot językowy. Mówimy w czwartek czy we czwartek?
Dni tygodnia też mogą sprawić kłopot językowy. Mówimy "w czwartek" czy "we czwartek"?Foto: Shutterstock
  • Poprawnie mówimy tylko "w poniedziałek" i "w piątek" (a nie "we poniedziałek" ani "we piątek").
  • Poprawnie mówimy i piszemy: w poniedziałek, we wtorek, w środę lub we środę (oba połączenia są równie poprawne), w czwartek lub we czwartek (oba połączenia są równie poprawne), w piątek, w sobotę, w niedzielę.
  • Dlaczego "we" pojawia się przy wtorku, środzie i czwartku?

W ramach kampanii "Ojczysty - dodaj do ulubionych" w każdy wtorek i czwartek w audycji "Pierwsze słyszę" poznajemy ciekawostki językowe. Tym razem zajmujemy się sałatką i surówką.

Autorzy strony NCK "Ciekawostki językowe / Ojczysty - dodaj do ulubionych" piszą: Nie mamy wątpliwości, że poprawnie mówimy tylko "w poniedziałek" i "w piątek" (a nie "we poniedziałek" ani "we piątek"), ale jeśli chodzi o pozostałe dni tygodnia pracy, to już nie zawsze jest to oczywiste… Jak jest poprawnie: w wtorek czy we wtorek, w środę czy we środę, w czwartek czy we czwartek? Poprawnie mówimy i piszemy: w poniedziałek, we wtorek, w środę lub we środę (oba połączenia są równie poprawne), w czwartek lub we czwartek (oba połączenia są równie poprawne), w piątek, w sobotę, w niedzielę.

Przed słowem "wtorek" musimy użyć rozszerzonej wersji przyimka "w", czyli formy "we", dlatego że rozszerzonej wersji przyimka używamy zawsze w połączeniu z wyrazami zaczynającymi się od spółgłoski [w] lub [f], po której następuje inna spółgłoska lub grupa spółgłosek.

Z czego zatem wynika oboczność form: "w środę" i "we środę", "w czwartek" i "we czwartek", skoro ani środa, ani czwartek nie zaczynają od [w] ani [f]? Otóż przed niektórymi wyrazami zaczynającymi się od innych zbitek spółgłoskowych zwyczajowo używa się formy "we", choć system językowy tego nie wymaga (systemowa jest w takich wypadkach forma "w"). Połączenia "we środę" i "we czwartek" są więc usankcjonowane tradycją językową.

Posłuchaj
01:59 czwórka pierwsze słyszę 09.11.2023 ojczysty w czwartek.mp3 "Ojczysty - dodaj do ulubionych". Mówimy "w czwartek" czy "we czwartek"?(Pierwsze słyszę/Czwórka)
 
  

___

Kampania społeczno-edukacyjna "Ojczysty - dodaj do ulubionych" ma na celu propagowanie dbałości o poprawność polszczyzny oraz kształtowanie świadomości językowej Polaków. Dziennikarze Czwórki angażują się w projekt, prezentując w formie dźwiękowej ciekawostki językowe.

Kolejnych odsłon będzie można posłuchać we wtorki i czwartki w porannej audycji "Pierwsze słyszę", po godz. 7.30. O pochodzeniu wyrażeń z życia codziennego opowie Martyna Matwiejuk

POSŁUCHAJ POPRZEDNICH ODCINKÓW <<<

Język polski należy do najtrudniejszych języków świata. Badanie pochodzenia słów i ich ewolucji to fascynująca podróż przez historię i zwyczaje. Martyna Matwiejuk w audycji "Pierwsze słyszę" o godz. 7.30 do końca roku będzie wyjaśniać, dlaczego niektóre memy powodują, że "śmiejemy się do rozpuku", sprawdzi też językowy rodowód "kundla", skąd się wziął "majsterklepka" i jaką miarą jest "łut szczęścia". 

Organizatorem akcji "Ojczysty - dodaj do ulubionych" jest Narodowe Centrum Kultury. Kampania trwa nieprzerwanie od 20 lutego 2012 roku, dnia poprzedzającego Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego. "Ojczysty - dodaj do ulubionych" to najpopularniejszy kanał prowadzony przez centralne instytucje kultury poświęcony poprawnej polszczyźnie.

***

Na kolejne odsłony cyklu we wtorki i czwartki, w porannej audycji "Pierwsze słyszę"po godz. 7.30 zaprosi Martyna Matwiejuk.

mat. pras./kd/aw/pj

Czytaj także

"Ojczysty - dodaj do ulubionych". Czy słowo "beton" jest międzynarodowe?

Ostatnia aktualizacja: 22.08.2023 08:00
Język polski kryje wiele ciekawostek. Niektóre słowa znane są niewielu, inne znają wszyscy i w dodatku nie tylko w Polsce. Tak jest ze słowem "beton", o którym możemy powiedzieć, że jest międzynarodowe, a w dodatku ma dwa znaczenie. Wyjaśniamy je w cyklu "Ojczysty - dodaj do ulubionych".
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Ojczysty - dodaj do ulubionych". Kajakarstwo to nie wioślarstwo

Ostatnia aktualizacja: 24.08.2023 07:40
 O ciekawostkach językowych rozprawiamy w Czwórce w każdy wtorek i czwartek w cyklu "Ojczysty - dodaj do ulubionych". Tym razem sprawdziliśmy, dlaczego kajakarstwo nie jest wioślarstwem. 
rozwiń zwiń