X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Section01

Pierwsza jawna opozycja

09.09.2016 11:06
Działalność Komitetu Obrony Robotników złamała monopol władzy na prawo do zrzeszania się i dostęp do informacji.
Zebranie członków i współpracowników Komitetu Samoobrony Społecznej (KSS) KOR w mieszkaniu Jacka Kuronia przy ulicy Mickiewicza 27 m. 64 na Żoliborzu. Na zdjęciu z lewej Antoni Macierewicz i Jacek Kuroń. Warszawa, styczeń 1980
Zebranie członków i współpracowników Komitetu Samoobrony Społecznej (KSS) KOR w mieszkaniu Jacka Kuronia przy ulicy Mickiewicza 27 m. 64 na Żoliborzu. Na zdjęciu z lewej Antoni Macierewicz i Jacek Kuroń. Warszawa, styczeń 1980Foto: PAP/Tomasz Michalak

Dekada gierkowska, która - w założeniu - miała stanowić kontrast dla siermiężnych, ksenofobicznych i pełnych wyrzeczeń czasów rządów Władysława Gomułki, charakteryzowała się odmiennym podejściem do kwestii gospodarczych i społecznych.

Dzięki "otwartości" i tworzeniu pozorów normalizacji, ekipie Gierka udało się uzyskać wiele zagranicznych kredytów, które były przeznaczane na, często nieudane i nieprzemyślane, inwestycje lub na zakup dóbr konsumpcyjnych, których zwiększona dostępność miała przekonać obywateli o właściwej linii partii i geniuszu "ojców narodu".

Dług Polski wynosił w 1975 roku 8,4 miliardów dolarów - na początku rządów Gierka kwota zobowiązań zagranicznych była minimalna.

Krótkowzroczna i nieudolnie prowadzona polityka szybko doprowadziła do załamania się gospodarki. Obciążenia z tym związane miały spaść na społeczeństwo. Zapowiedziano drastyczne podwyżki, co stało się bezpośrednią przyczyną wypadków z czerwca 1976 roku.

Wypadki czerwcowe sprawiły, że grupa osób, których część skupiona była w środowisku protestującym przeciwko zmianom w konstytucji PRL na przełomie lat 1975 i 1976, które zakładały umocnienie pozycji PZPR w państwie i wpisanie do ustawy zasadniczej "wieczystego" sojusz i przyjaźni ze Związkiem Radzieckim, wystosowała w czerwcu 1976 roku list otwarty - deklarację solidarności z robotnikami. Widniały pod nim podpisy Jacka Kuronia, Jana Józefa Lipskiego, Adama Michnika, Anieli Steinsbergowej, Jana Olszewskiego, prof. Edwarda Lipińskiego, Ludwika Cohna i ks. Jana Ziei. Jego treść została przekazana zachodnim mediom.

Następnym krokiem było powołanie do życia 23 września 1976 Komitetu Obrony Robotników, który miał pod jednym szyldem prowadzić działania na rzecz represjonowanych. Tego dnia ogłoszono "Apel do społeczeństwa i władz PRL", w którym domagano się:

- przyjęcia do pracy wszystkich zwolnionych

- amnestii dla skazanych i więzionych za udział w strajkach

- ujawnienia rozmiarów zastosowanych represji

- ukarania osób winnych łamania prawa

Pod apelem podpisało się 14 osób - założycieli Komitetu Obrony Robotników: Jerzy Andrzejewski, Stanisław Barańczak, Ludwik Cohn, Jacek Kuroń, Edward Lipiński, Jan Józef Lipski, Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Antoni Pajdak, Józef Rybicki, Aniela Steinsbergowa, Adam Szczypiorski, ksiądz Jan Zieja, Wojciech Ziembiński. Jerzy Andrzejewski przekazał apel Marszałkowi Sejmu PRL informując jednocześnie władze o zawiązaniu KOR.

Organem prasowym Komitetu był "Biuletyn Informacyjny", którego nazwa nawiązywała wprost do konspiracyjnego tygodnika, ukazującego się w okupowanej Polsce w czasie II wojny światowej. Informacje o działaniach komitetu ukazywały się również regularnie na antenie Radia Wolna Europa.

Komitet zapewniał pomoc prawną osądzonym w procesach po wydarzeniach czerwcowych, zapewniał wsparcie rodzinom i prowadził niezależną politykę informacyjną, mającą na celu ujawnienie łamania przez władze komunistyczne praw człowieka. Odwoływano się do postanowień zawartych w Akcie Końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, przyjętym przez PRL w 1975 roku.

Wszystkie działania Komitetu były jawne, a lista członków ukazała się w "Biuletynie Informacyjnym". Znalazło się na niej 37 nazwisk: Jerzy Andrzejewski, Stanisław Barańczak, Konrad Bieliński, Seweryn Blumsztajn, Bogdan Borusewicz, Andrzej Celiński, Mirosław Chojecki, Ludwik Cohn, Jerzy Ficowski, ksiądz Zbigniew Kamiński, Stefan Kaczorowski, Wiesław Piotr Kęcik, Jan Kielanowski, Leszek Kołakowski, Anka Kowalska, Jacek Kuroń, Edward Lipiński, Jan Józef Lipski, Jan Lityński, Antoni Macierewicz, Adam Michnik, Halina Mikołajska, Ewa Milewicz, Emil Morgiewicz, Piotr Naimski, Jerzy Nowacki, Wojciech Onyszkiewicz, Antoni Pajdak, Zbigniew Romaszewski, Józef Rybicki, Aniela Steinsbergowa, Adam Szczypiorski, Józef Śreniowski, Maria Wosiek, Henryk Wujec, Wacław Zawadzki, ksiądz Jan Zieja.

Jednym z efektów działania Komitetu Obrony Robotników była amnestia ogłoszona w lutym 1977 roku.

W lipcu 1977 roku nastąpił kontratak władz komunistycznych – rozpoczęły się represje i aresztowania, a najtragiczniejszym wydarzeniem była tajemnicza śmierć krakowskiego studenta Stanisława Pyjasa. Podejrzewano, że przyczyniła się do niej bezpieka. Wyniki oficjalnego śledztwa wskazywały na nieszczęśliwy wypadek. Przyczyn śmierci nie ustalono do tej pory. Obecnie trwa śledztwo prowadzone przez IPN. Śmierć Pyjasa była przyczyną zorganizowania szeregu akcji protestacyjnych i powołania do życia Studenckiego Komitetu Solidarności. Działacze KOR jawnie wspierali akcje studentów, czego efektem było aresztowanie Macierewicza, Kuronia, Michnika i kilkudziesięciu innych działaczy opozycyjnych. Protesty, głodówki i nacisk państw zachodnich doprowadziły do ogłoszenia w lipcu 1977 roku kolejnej amnestii, która objęła uwięzionych w czerwcu '76 robotników i wszystkich korowców.

Niebagatelne znaczenie dla działalności środowisk opozycyjnych, w tym KOR, miał tzw. Uniwersytet Latający, stanowiący forum wymiany myśli i dyskusji środowisk akademickich. W prywatnych domach organizowano wykłady z zakresu nauk społecznych i humanistycznych. Ich uczestnicy byli niejednokrotnie celem ataków bojówek organizowanych przez Socjalistyczny Związek Studentów Polskich i Zwiazek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej.

Niezwykle istotna była działalność wydawnicza, w której najważniejszą rolę odegrała Niezależna Oficyna Wydawnicza "NOWA", powstała latem 1977 roku z inicjatywy studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Janusza Krupskiego, Piotra Jagielińskiego i Wita Wojtowicza, do których dołączył czynnie działający w KOR Mirosław Chojecki. Do 1989 roku "NOWA" wydała ok. 300 tytułów, z których większość nie miała szans na przebicie się przez sito cenzury, oraz kilka czasopism, w tym literacki "Zapis", czy polityczna "Krytyka", które odegrały znaczną rolę w tworzeniu opozycji demokratycznej.

29 września 1977 odbyło się zebranie KOR-u, na którym przyjęto tekst "Deklaracji Ruchu Demokratycznego" oraz podjęto uchwałę o przekształceniu Komitetu Obrony Robotników w Komitet Samoobrony Społecznej KOR. Uchwały nie poparli trzej członkowie KOR, którzy działali już w Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W swojej deklaracji Komitet położył większy nacisk na kwestie praw człowieka. Przy dużym udziale jego działaczy w 1980 roku doszło do kolejnych protestów społecznych, których efektem było powstanie NSZZ "Solidarność".

Oficjalne rozwiązanie KSS KOR nastąpiło na I Krajowym Zjeździe Delegatów NSZZ "Solidarność" 23 września 1981.