X
Паважаны карыстальнік!
25 траўня 2018 году ўвайшло ў сілу Распараджэнне Еўрапейскага парламента і Еўрапейскага савета (ЕС) 2016/6/79 за 27 красавіка 2016 (RODO). Прапануем азнаёміцца з інфармацыяй пра апрацоўку асабістых дадзеных на сайце Polskieradio.pl
1.Адміністратарам асабістых дадзеных з'яўляецца Polskie Radio S.A з сядзібай у Варшаве, Al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa
2.Па пытанню, звязаным з вашымі дадзенымі, звяртайцеся да Інспэктара аховы асабістых дадзеных па электроннай пошце iod@polskieradio.pl альбо па тэл. (0048) 22 645 34 03.
3.Асабістыя дадзеныя апрацоўваюцца ў маркетынгавых мэтах на падставе дазволу карыстальніка.
4.Асабістыя дадзеныя могуць быць даступныя толькі для выканання паслуг, указаных у палітыцы прыватнасці.
5.Асабістыя дадзеныя не будуць перададзены за межы Еўрапейскай эканамічнай прасторы або міжнародным арганізацыям.
6.Асабістыя дадзеныя будуць захоўвацца на працягу 5 гадоў пасля адключэння профіля ў адпаведнасці з законам.
7.Вы маеце права атрымаць доступ да вашых асабістых дадзеных, выпраўляць іх, выдаляць або абмяжоўваць апрацоўку.
8.Вы маеце права забараніць далейшую апрацоўку; у выпадку, калі вы раней далі згоду на апрацоўку вашых асабістых дадзеных, вы можаце яе адклікаць. Ажыццяўленне права на адмену згоды не ўплывае на апрацоўку, якая адбылася да адклікання згоды.
9.Вы маеце права падаць скаргу ў назіральны орган.
10.Polskie Radio S.A. паведамляе, што падчас апрацоўкі асабістых дадзеных аўтаматычныя рашэнні не прымаюцца, а прафіляванне не ўжываецца.
Больш падрабязная інфармацыя знаходзіцца на старонках dane osobowe, а таксама polityka prywatności.
ЗГОДЗЕН
Беларуская Служба

Польскі мовазнавец: Носьбіты беларускай літаратурнай мовы часта гавораць з рускім акцэнтам

15.04.2021 10:02
Супрацоўнік Славянскага інстытута Чэшскай АН Мірослаў Янковяк лічыць, што беларускай мове ў Беларусі патрэбна заканадаўчая падтрымка.
Аўдыё
  • М.Янковяк пра беларускія дыялекты.
         .
Фрагмент галоўнага ўвахода ў будынак Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі ў Мінску.Viktar Korbut

Беларуская літаратурная мова і беларускія дыялекты — гэта не адно і тое ж. Колькасць людзей, якія размаўляюць на літаратурнай мове, і гавораць на дыялектах не супадае. Калі ў СМІ гавораць пра беларускую мову, то амаль ніколі не ўдакладняюць, што маюць на ўвазе. А між тым, ёсць людзі, якія валодаюць беларускай літаратурнай мовай, але амаль ёю не карыстаюцца. Ёсць тыя, хто валодае агульнанацыянальнай мовай і карыстаецца ёю. А ёсць і носьбіты народных гаворак, якія не абавязкова валодаюць літаратурнай мовай, а таму нават лічаць сваю мову адрознай ад беларускай літаратурнай, быццам бы іншай. Таму каб зразумець сучаснае становішча і перспектывы развіцця беларускай мовы, трэба ўлічваць гэтыя моманты. Тым больш што тэрыторыя распаўсюджвання беларускіх дыялектаў не супадае з арэалам бытавання беларускай літаратурнай мовы.

Сваім вопытам і назіраннямі за функцыянаваннем беларускіх народных гаворак у Беларусі і Літве, дзе на беларускіх гаворках размаўляюць часта людзі, якія лічаць сябе па нацыянальнасці палякамі, дзеліцца вядомы польскі даследчык беларускіх народных гаворак, супрацоўнік Славянскага інстытута Чэшскай АН Мірослаў Янковяк.

Мірослаў Янковяк:Мясцовыя жыхары, якія карыстаюцца беларускай гаворкай, не стараюцца пераходзіць на рускую мову, яны толькі насычаюць сваю мову русізмамі.

На Віленшчыне, у Літве, аднак, ёсць вёскі, дзе мясцовыя жыхары гавораць па-беларуску, а ёсць мясцовасці, дзе людзі валодаюць і мясцовым варыянтам польскай мовы. Калі яны пабачылі маю машыну з польскімі нумарамі, даведаліся, што я паляк, то не хацелі размаўляць са мной па-беларуску. Яны гаварылі па-польску, бо лічаць, што польская мова прызначана для кантактаў з чужымі людзьмі, гасцямі. “Па-просту” там гавораць з суседзямі, а калі, напрыклад, заходзяць у аўтобус, то — па-польску.

Колькі людзей размаўляе на беларускай мове — на літаратурным варыянце?

Мірослаў Янковяк:Гэта невялікае кола людзей, “беларускамоўны свет”. Аднак пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і наступных за імі падзей узровень сімпатыі да беларускай мовы ў Беларусі вырас.

Гаворачы пра беларускую мову, якая ўступае ва ўзаемаадносіны з рускай і іншымі мовамі, Мірослаў Янковяк лічыць важным фактарам захавання беларускай моўнай стыхіі фанетыку.

Мірослаў Янковяк:На ўзроўні фанетыкі добра відаць, ці носьбіт беларускай мовы з вёскі, ці яна для яго натуральная, ці чалавек яе вывучыў — у такім выпадку часта ў такога носьбіта заўважаецца моцны ўплыў рускай фанетыкі.

Мірослаў Янковяк дае парады адказным за развіццё беларускай мовы асобам некалькі рэкамендацый — што патрэбна, каб уратаваць яе ад поўнага знікнення.

Мірослаў Янковяк: — Не ідзе размова пра тое, што трэба забараніць рускую мову. У сям’і чалавек можа размаўляць на любой мове. Аднак беларусы ўжо дайшлі да такой ступені, што без дзяржаўнай дапамогі, без заканадаўчай падтрымкі беларуская мова мае кепскія перспектывы.

Людзі прагматычныя. І калі яны ўсё жыццё ў сям’і і на працы размаўляюць на рускую мову, то самі не пяройдуць на беларускую. Бо няма прычыны.

Без палітыкі ўлад па падтрымцы беларускай мовы няма шансаў, каб яна стала больш распаўсюджанай і каб большасць людзей пачала ёю карыстацца.

Калі не будзе адукацыі на беларускай мове, то таксама не варта чакаць, што нехта будзе размаўляць па-беларуску. Тут паказальны прыклад Літвы, дзе існавала польская школьная адукацыя і да 1939 г., калі Віленшчыны ўваходзіла ў склад Польшчы, і пасля — у камуністычныя часы, і дагэтуль. А беларускіх школ на Віленшчыне не было, а цяпер ёсць толькі адна гімназія ў Вільні. У выніку, на Віленшчыне ёсць некалькі рэгіёнаў, напрыклад, Ігналінскі раён, дзе знікла беларуская мова, а на яе месцы функцыянуе польская, бо там існуе сістэма адукацыі на польскай мове.

Беларуская мова павінна быць галоўнай у школе, а не дадаткам да рускай. І павінна быць комплексная палітыка ўлад Беларусі. Без гэтых двух фактараў немагчыма змяніць моўную сітуацыю ў Беларусі.

Віктар Корбут

Слухайце аўдыё

Больш на гэтую тэму: Варшаўскі мост

Польскі беларусіст: З пагранічнікамі і міліцыянерамі я ніколі не буду размаўляць па-беларуску

18.03.2021 10:02
Супрацоўнік Славянскага інстытута Чэшскай АН Мірослаў Янковяк адзначае, што беларусы, якія свядома пераходзяць на беларускую мову, уступаюць у барацьбу за мову не толькі з уладамі, але і ў сям’і.