Гэта пятая канферэнцыя, прысвечаная аднаўленню Украіны, з таго часу, як Расія пачала поўнамаштабную вайну ў 2022 годзе. У папярэднія гады падобныя мерапрыемствы праводзіліся ў Рыме, Берліне, Лондане і Лугана. Іх мэта – умацаваць міжнародную падтрымку для аднаўлення Украіны і стымуляваць інвестыцыі ва ўкраінскую эканоміку.
У Гданьск прыбыло больш за 100 замежных дэлегацый, якія прадстаўляюць 61 краіну і 40 міжнародных арганізацый. Сярод пацверджаных гасцей – тры дзейныя прэзідэнты і 12 кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў. У Гданьск прыбылі шэсць міністраў замежных спраў, больш за дзясятак міністраў, адказных за эканоміку, гандаль і культуру, і 22 паслы. Таксама прысутнічаюць старшыні Еўрапейскай камісіі і Еўрапейскай рады, а таксама НАТА, АЭСР, Еўрапейскага банку развіцця і Сусветнага банку.
Канферэнцыя адкрылася трыма нацыянальнымі гімнамі: польскага, украінскага і Еўрасаюзу. Затым выступіў прэм'ер-міністр Дональд Туск. Ён падкрэсліў, што Гданьск – сімвалічнае месца для правядзення канферэнцый такога тыпу – горад, дзе пачалася Другая сусветная вайна і які пасля быў адноўлены.
— Я запрасіў вас і нашых сяброў з Украіны ў гэтае месца, бо яно дэманструе, што цуд аднаўлення адбываецца, калі людзі сапраўды гэтага жадаюць, калі яны здольныя дасягнуць міру, калі яны поўныя рашучасці рабіць дабро. Гданьск быў узняты з руін і стаў найлепшай, і сапраўды найбольш поўнай, рэканструкцыяй, не толькі архітэктурна, але і ў глабальным маштабе. Дух гэтага гораду таксама быў адноўлены. І Украіна, урэшце, сутыкаецца з гэтым вялікім намаганнем. Усе мы тут, але і ўсе ў Польшчы, усе ва Украіне і ў Еўропе верым, што Украіна будзе супрацьстаяць расійскай агрэсіі, і, што нашы планы па аднаўленні Украіны – гэта не міраж. Калі мы кажам, што разам мы адновім разбураныя ўкраінскія гарады пасля вайны, мы кажам гэта, таму што верым, што гэта адбудзецца пасля вайны, то бок неўзабаве, і што гэта магчыма дзякуючы нашай салідарнасці.
Прэмʼер-міністр таксама закрануў бягучыя спрэчкі паміж Польшчай і Украінай, якія тычацца, сярод іншага, гістарычных пытанняў.
— Украіна справядліва хоча быць часткай абʼяднанай Еўропы. Умовай абʼяднання, сапраўднага, поўнага абʼяднання заўсёды было разуменне ўласнай гісторыі і сапраўдная здольнасць і гатовасць да прымірэння. Вайна, якая падзяліла вялікія народы Еўропы, пачалася ў Гданьску. Здавалася, што яна будзе доўжыцца вечна. Хто мог падумаць, што пасля Другой сусветнай вайны немцы і французы, немцы і палякі, англічане і немцы, што мы ўсе зможам размаўляць адзін з адным як людзі? Памятайце, усе без выключэння. Мае суайчыннікі ў Польшчы, вашы суайчыннікі ва Украіне, і нашы сябры ў Еўропе, што мы можам будаваць будучыню толькі на праўдзе, на ўзаемнай павазе, на разуменні гісторыі. Гэтая салідарнасць, народжаная ў Гданьску, можа стаць нашай рэальнасцю, калі мы адкрыем свае сэрцы і розумы мінуламу, але, перш за ўсё, будучыні. Я глыбока ў гэта веру.
Прэмʼер-міністр Юлія Свірыдэнка, якая прадстаўляе Украіну, пачала свой выступ з падзякі Польшчы і польскаму народу за падтрымку, але не адказала на словы Дональда Туска:
— Будучы тут, я хачу асабліва падзякаваць польскаму народу. Дарагія палякі, дзякуй за вашу дапамогу, калі гэта быў найважнейшы час для падтрымкі нас. Дзякуй за вашу гатовасць будаваць агульную будучыню ў Еўрапейскім Саюзе.
Юлія Свірыдэнка дадала, што канферэнцыя ў Гданьску мае, перш за ўсё, бізнес-вымярэнне, цесна звязанае з еўрапейскай інтэграцыяй.
— На працягу наступных двух дзён гэтай канферэнцыі мы падпішам больш за 160 пагадненняў на суму 10 мільярдаў еўра. Яны звязаныя з фінансаваннем у пяці вымярэннях: еўрапейская інтэграцыя, чалавечы капітал, бізнес, а таксама мясцовае і рэгіянальнае развіццё. Упершыню ў гэтым годзе ў Гданьску мы таксама засяродзімся на абароне.
Прэзідэнт Еўрапейскай камісіі Урсула фон дэр Ляен абвясціла, што Украіна атрымае першы плацёж у памеры 3,2 мільярда еўра з крэдыту ЕС на суму 90 мільярдаў еўра. У бліжэйшыя дні таксама пачнецца выплата сродкаў з фонду ў 6 мільярдаў еўра на вытворчасць беспілотнікаў:
— Пасланне інвестарам простае: калі вы інвестуеце ва Украіну, вы інвестуеце ў будучыню не толькі Украіны, але і Еўропы. Мы бачым вынікі нашага супрацоўніцтва: беспілотнікі, распрацаваныя ва Украіне, вырабляюцца ў Германіі, а паліва для ракет Flamingo неўзабаве будзе вырабляцца ў Даніі. Нам патрэбныя ўкраінскія інавацыі, еўрапейскі маштаб і прамысловыя ноу-хау. Гэта спалучэнне дае вынікі. Год таму, калі мы сустрэліся на канферэнцыі па аднаўленні, сітуацыя выглядала змрочнай. Сёння ўсё інакш: Украіна дасягнула прагрэсу на перадавой, мы ўмацавалі яе эканоміку, прасунуліся на шляху ў Еўропу і стварылі новыя магчымасці для інвестыцый і развіцця. Украінская мужнасць зрабіла гэта магчымым, а наша салідарнасць дапамагла зрабіць гэта рэальнасцю.
Кіраўнік Еўрапейскай камісіі таксама абвясціла аб запуску Еўрапейскага флагманскага фонду аднаўлення Украіны, сумесна ініцыяванага ЕС, Польшчай, Францыяй, Германіяй і Італіяй. Гэты фонд прызначаны для мабілізацыі 1 мільярда еўра для інвестыцый у стратэгічныя сектары ва Украіне.
Урсула фон дэр Ляен таксама падзякавала палякам, і перш за ўсё жыхарам Гданьска, і мясцовым уладам за падтрымку Кіева з пачатку паўнамаштабнай расійскай агрэсіі ў лютым 2022 года:
— Пяць тысяч семʼяў прынялі ўкраінцаў у свае дамы. У школах пачалося навучанне ўкраінскай мове, і мясцовыя ўлады аказвалі пастаянную падтрымку тым, хто знаходзіўся на перадавой. Жыхары Гданьску дэманструюць, што «Салідарнасць» – гэта не толькі частка іх гісторыі, але і частка іх характару. Ад імя Еўропы я шчыра дзякую жыхарам Гданьску за іх шчодрасць.
Таксама прысутнічаюць каля 6000 прадстаўнікоў бізнесу, банкаўскага сектару, страхавых кампаній і кансалтынгавых фірмаў, а таксама абаронных прадпрыемстваў з Польшчы і Украіны.
Пётр Пагажэльскі, Польскае радыё для замежжа/юл