Адвакат Томаш Віліньскі (Tomasz Wiliński) перадаў у Крымінальны трыбунал у Гаазе дакументы аб злачынствах, здзейсненых Аляксандрам Лукашэнкам і яго паплечнікамі. Гэта, у тым ліку, генацыд – учынены ў Беларусі, а таксама над мігрантамі, масавыя напады, злачынствы супраць чалавечнасці, дзяржаўны тэрарызм і гандаль людзьмі. Дакументы прынятыя хоць гэта яшчэ не азначае фактычнага пачатку працэдуры, паведамляе Gazeta Wyborcza.
– Калі б я не верыў, што вінаватыя ў гэтых злачынствах панясуць юрыдычную адказнасць, я б не ішоў на такую рызыку, – кажа юрыст Томаш Віліньскі.
7 сакавіка дакументы былі зарэгістраваныя ў пракуратуры Міжнароднага крымінальнага суда ў Гаазе.
На працягу многіх гадоў Томаш Віліньскі дакументуе пераслед і дапамагае ахвярам войнаў. Ён прадстаўляе інтарэсы актывістаў беларускай апазіцыі і вядзе восем судовых працэсаў у Польшчы толькі адносна ахвяр рэжыму Лукашэнкі, у тым ліку палякаў, якія падвергліся катаванням у Беларусі.
Дакументы ахопліваюць шэсць катэгорый злачынстваў («Гаага» распаўсюджваецца толькі на злачынствы, пералічаныя ў Рымскім статуце). Вось сціслае пералічэнне гэтых злачынстваў:
1. Злачынства ў выглядзе некалькіх забойстваў, прычынення цяжкіх цялесных пашкоджанняў або расстройства псіхічнага здароўя, а таксама наўмыснае стварэнне ўмоў, разлічаных на поўнае або частковае фізічнае знішчэнне нацыянальнай, палітычнай групы або групы з пэўным светапоглядам у мэтах рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі ў выглядзе палітычнага тэрарызму.
2. Падазрэнне ў генацыдзе, здзейсненым у дачыненні да мігрантаў з 12 мая 2021 г. па 4 лістапада 2021 г. на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, Украіны, Латвіі, Літвы, Рэспублікі Польшча, Ірака, Сірыі і іншых нявызначаных месцах.
3. Масавы пераварот і неаднаразовыя напады на групу мірных жыхароў, накіраваныя на рэалізацыю або падтрымку палітыкі дзяржавы Беларусь, учыненыя з 9 жніўня 2020 года па 17 снежня 2021 г., гэта значыць ад выбараў да падачы заявы ў Гаагу.
4. Захоп судна авіяцыі. Гэта выпадак з самалётам Ryanair, які ляцеў 23 мая 2021 года з Афін у Вільню, і быў вымушаны прызямліцца ў аэрапорце Мінска. Расследаванне праводзіць Агенцтва ўнутранай бяспекі. Паводле заявы Нацыянальнай пракуратуры, быў вызначаны непасрэдны сведка дзеянняў на дыспетчарскай вежы ў Мінску, там знаходзіўся супрацоўнік КДБ Беларусі, ён даваў указанні авіядыспетчару, які кантактаваў з лётчыкам. самалёт. Ніякай выбуховай пагрозы не было.
5. Гандаль людзьмі шляхам эксплуатацыі грамадзян Ірака і іншых нацыянальнасцей. З красавіка па снежань 2021 года за плату арганізоўваўся набор, перавозка, дастаўка, перадача, захоўванне або прыём асоб з-за межаў Беларусі з мэтай прымусіць іх незаконна перасекчы мяжу Беларусі з краінамі Еўрасаюза.
6. Прымяненне супрацьпраўнага гвалту або пагроз у дачыненні да групы асоб з прычыны іх нацыянальнай і палітычнай прыналежнасці – з мая 2020 года па 17 снежня 2021 года. Гэтае злачынства заключалася ў актывізацыі механізму запалохвання людзей, прымяненне незаконных і карных пагроз, у тым ліку ў дачыненні да членаў сям'і, і распачынанне неабгрунтаваных крымінальных спраў.
Заява ў Гаагу заклікае пракурора міжнароднага трыбунала пачаць расследаванне. Гэта адбудзецца ў тым выпадку, калі Суд палічыць, што ён мае юрысдыкцыю ў гэтай справе, калі справа зʼяўляецца дапушчальнай і мае дастатковую важнасць. Потым суд пачне збіраць доказы, наладзяць сувязь з пацярпелымі і сведкамі, пракурор павінен пачаць допыт не толькі пацярпелых, але і іншага боку. Суд таксама можа выдаць ордэр на арышт.
вх