— «Фідэс» прамыў мазгі венграм. Яны забыліся пра савецкую акупацыю. А сёння яны падтрымліваюць саюзніка Пуціна: Віктара Орбана, — кажа ўнучка Імрэ Надзя, рэвалюцыйнага лідара 1950-х гадоў, якога пакаралі смерцю за супраціў Маскве. Жанчыну адшукала газета «Rzeczpospolita».
Надзя павесілі ў 1958 годзе па загадзе Мікіты Хрушчова. Лідар Камуністычнай партыі Савецкага Саюза не мог дараваць венгру таго, што ён двума гадамі раней, будучы прэм'ер-міністрам, абвясціў аб выхадзе краіны з Варшаўскага дагавора і папрасіў ЗША і Вялікабрытанію прызнаць нейтралітэт рэспублікі. Хрушчоў хацеў пакараць Надзя паказальна, каб лідары іншых краін-сатэлітаў Савецкага Саюза не разглядалі магчымасць пераймаць яго прыклад.
— Надзь быў бясспрэчным героем венгерскага народа ў той час. І для мяне ён дагэтуль застаецца ім. Але для многіх венграў сёння гэта ўжо не так, — кажа венгерскі гісторык Атыла Сакольчай, які прысвяціў значную частку сваіх даследаванняў Венгерскай рэвалюцыі 1956 года.
З 2010 года лідар «Фідэса» чатыры разы перамог на выбарах. Яны былі несправядлівымі, бо дзяржаўны апарат кантраляваў практычна ўсе СМІ і выкарыстаў велізарныя фінансавыя рэсурсы для дыскрэдытацыі апазіцыі. Аднак самі вынікі галасавання не былі сфальсіфікаваныя. Гэта азначае, што з гадамі прынамсі палова венграў, у адрозненні ад сваіх дзядоў і бабуль, развіла сімпатыю да жорсткага расійскага рэжыму.
— Венгры, асабліва бяднейшыя, трапілі ў эканамічную залежнасць ад Орбана, — кажа ўнучка Імрэ Надзя.
«Rzeczpospolita» знайшла Каталін Яношы. Унучка Імрэ Надзя, цяпер пажылая жанчына, падтрымлівае лідара дэмакратычнай апазіцыі Петэра Мадзьяра.
— Сучасныя пакаленні ўжо не памятаюць ні расійскага панавання, ні 1956 года, ні крывавага савецкага наступу, не кажучы ўжо пра рэпрэсіі і павешанні. Дзяржаўныя СМІ, звязаныя з «Фідэсам», дзейнічаюць агрэсіўна. Пад уплывам іх паслання, якое паўтараецца гадамі па 50, нават 100 разоў на дзень, практычна без перапынку і на ўсіх платформах, многія паверылі, што Расія — іх давераная асоба. «Добры сябар», які падтрымлівае нашага лідара, каб венгерскія семʼі маглі захаваць доступ да таннага газу. Сістэма, пабудаваная лідарам партыі і прэмʼер-міністрам Орбанам, моцная. Яе шчупальцы дасягаюць самых маленькіх вёсак, і чыноўнікі «Фідэс» трымаюць людзей на вельмі кароткім павадку. Іншымі словамі, «Фідэс» і ўрад Орбана трымаюць найбяднейшы сегмент грамадства ў эканамічным рабстве. Страх страціць працу таксама вельмі моцна ўплывае на тых, хто мае больш высокую кваліфікацыю. Акрамя таго, падчас выбарчай кампаніі адбываецца размеркаванне дзяржаўных сродкаў, так званыя «работы вышэйшай карыснасці», пры гэтым відавочна дыскрымінуюцца і караюцца муніцыпалітэты, якімі кіруе апазіцыя, а таксама арганізацыі, звязаныя з ёй. Нарэшце, выбары ні ў якім разе не зʼяўляюцца сакрэтам; лаяльнасць да «Фідэс трэба прадэманстраваць», — кажа Каталін Яношы.
Rzeczpospolita/ав