У штогадовым конкурсе на Еўрапейскае дрэва году сёлета ўдзельнічаюць дванаццаць дрэў з усёй Еўропы, якія сталі пераможцамі нацыянальных конкурсаў. Польшчу ў гэтым годзе прадстаўляе Крывое дрэва ў Шыдлоўцы.
Гэты незвычайны 110-гадовы еўрапейскі вяз, нізка схілены над ровам, які плыве вакол маляўнічага вострава, дзе размешчаны замак Шыдлавецкіх і Радзівілаў. Гэта любімае месца мясцовых жыхароў, фатографаў і замкавых качак.
Расказвае Катажына Майстрак з Шыдлавецкага цэнтра культуры Замак.
- Дрэва знаходзіцца ва ўнікальным месцы, бо яно расце на замкавым востраве побач з замкам Шыдлавецкіх і Радзівілаў. І я думаю, што дагэтуль у конкурсе ні з Польшчы, ні з-за мяжы не было такога дрэва, дзе б проста панавала такая прыгажосць. Але гэтае дрэва мае таксама цудоўную гісторыю, бо дзякуючы свайму размяшчэнню побач з помнікам культуры і на замкавым востраве яно аўтаматычна пачало нахіляцца над самім фартыфікацыйным ровам. З-за гэтага там заўсёды шмат моладзі, людзей і пар, якія хочуць там фатаграфавацца. У конкурсе неверагодна важная таксама нядаўняя гісторыя; яна пастаянна прысутнічае. На жаль, на дрэва больш не дазволена ўваходзіць, бо цяпер яно амаль гарызантальна нахілена над вадой. Але гэта робіць яго яшчэ больш чароўным, яшчэ больш прыгожым. Яно прыцягвае многіх фатографаў і стварае чароўную атмасферу проста дзякуючы ўсяму гэтаму.
Чароўны від – ствол дрэва гарызантальна цягнецца над ровам, амаль дакранаючыся спакойнай паверхні вады – гэта таксама пагроза для дрэва, гаворыць Катажына Майстрак:
- Гэта відавочная пагроза. Дзякуючы гэтаму конкурсу мы спадзяемся сабраць сродкі, каб абараніць дрэва і не дапусціць яго нахілу настолькі, каб яно цалкам пагрузілася ў ваду. Вось чаму мы больш не дазваляем людзям лазіць па гэтым дрэве, каб прадухіліць гэты працэс.
Горад Шыдловец і мясцовыя ініцыятывы, такія як «ZaDrzew, ZaKrzew», прасоўваюць унікальнасць Крывога дрэва. У польскім выданні конкурсу шыдлавецкі вяз атрымаў амаль 8000 галасоў ад карыстальнікаў Інтэрнэту.
У гэтым годзе галасаванне на «Еўрапейскае дрэва года» праходзіць з 2 лютага па 22 лютага (16:00) на сайце treeoftheyear.org/vote і, як і ў папярэднія гады, будзе праводзіцца толькі на англійскай мове. У галасаванні можна выбраць два дрэвы з усіх фіналістаў. Кожны чалавек можа прагаласаваць толькі адзін раз з кожнага адраса электроннай пошты.
Польскія арганізатары запрашаюць не толькі галасаваць за польскага кандыдата, але і прыехаць яго паглядзець, разам з замкам Шыдлавецкіх і Радзівілаў:
– Замак – гэта рэзідэнцыя шыдлавецкай арыстакратыі эпохі Адраджэння, спачатку Шыдлавецкіх, а потым Радзівілаў. Гэта вельмі і вельмі чароўнае месца. Яно акружана замкавым ровам, і цяпер тут размяшчаюцца два музеі: Гарадскі музей Шыдловец і Музей народных музычных інструментаў Шыдлоўца. Там жа знаходзіцца і Шыдлавецкі цэнтр культуры, дзе я працую. Сам замак– гэта не толькі гістарычная мясціна, але і культурнае сэрца рэгіёна.
Усе дрэвы-удзельнікі конкрусу Еўрапейскае дрэва года 2026 перамаглі ў нацыянальных конкурсах і карыстаюцца любоўю мясцовых супольнасцей. Усе яны маюць свае цудоўныя гісторыі і з'яўляюцца важнай часткай мясцовага жыцця і гонарам мясцовых жыхароў.
Вялікабрытанію прадстаўляе 175-гадовы ясень звычайны з Глазга, які перажыў дынамічнае прамысловае развіццё віктарыянскай эпохі і заняпад ясеняў, і сёння зʼяўляецца адным з любімых дрэў мясцовых жыхароў. Дуб Кострэна ў Харватыі шапоча гісторыю сваіх 250 гадоў – пра кіраўнікоў і людзей, якія даўно мінулі, пра пакаленні маракоў і іх семʼі. 160-гадовая гіганцкая секвоя ў парку Абрагама Ледэбура ў Энсхедэ, верагодна, зʼяўляецца самым старым асобнікам гэтага віду ў Нідэрландах. Латвійскае дрэва – гэта 400-500-гадовая Ахвярная ліпа з Вальдэмарпілса, якая на працягу пакаленняў лічылася самай тоўстай у краінах Балтыі. 400-гадовы дуб з невялікай вёскі Рукай у Літве ўжо збірае шостае пакаленне жыхароў, удзячных за яго цень, цішыню і пастаянную прысутнасць. Чэхія прадстаўлена 1000-гадовым дубам, адным з найстарэйшых дрэў у краіне. 150-гадовая дзікая яблыня са Славакіі беражліва даглядалася мясцовымі жыхарамі на працягу дзесяцігоддзяў. Японская сафора – жывая легенда ў Чарнаморскім рэгіёне Украіны, сімвал стойкасці і жыццёвай сілы. У яе гонар горад распачаў ініцыятыву па пасадцы 99 маладых дрэў сафоры. Платан клёналістны з Венгрыі ахоўвае маёнтак Герла ўжо 150 гадоў і зʼяўляецца жывым мостам паміж мінулым і сучаснасцю. Доўгажывучы гінкга з Францыі ўжо 170 гадоў раздае сваю залатую прыгажосць і спакой усім, хто наведвае Сен-Ілер. Мексіканскі кіпарыс завяршае спіс. Партугальскае дрэва, якое служыць месцам сустрэч мясцовай супольнасці ў Руне.
Польскія дрэвы могуць пахваліцца значнымі дасягненнямі ў гэтым прэстыжным еўрапейскім конкурсе. У 2017 годзе дуб Юзаф з Вішнёвай быў названы Еўрапейскім дрэвам года. Сярод наступных пераможцаў былі дуб Дунін з Белавежскай пушчы (2022), дуб з Лодзі (2023), бук з Войслаўскага дендрарыя (2024) і бук з Далькоўскіх пагоркаў (2025).
ав