Бітвы рэканструктараў і гульні з тысячамі фігурак напалеонаўскіх салдацікаў, танцавальныя майстар-класы – гэта толькі некаторыя з элементаў праграмы святкавання дня нараджэння князя Юзафа Панятоўскага, якое праходзіць 6 і 7 траўня ў Каралеўскім замку ў Варшаве.
Князь Юзаф Панятоўскі нарадзіўся 7 траўня 1763 года ў Вене. Ён быў пляменнікам Станіслава Аўгуста Панятоўскага, генерала і ваеннага міністра Княства Варшаўскага.
Князь Юзаф з дзяцінства быў падрыхтаваны як вайсковец, пачатак сваёй кар'еры ён звязаў з аўстрыйскай арміяй. Пляменнік Станіслава Аўгуста ўжо ў 17 гадоў быў паручнікам і служыў імператару Іосіфу ІІ. Калі ў 1789 годзе ён быў выкліканы каралём у польскае войска, ён без ваганняў вярнуўся на радзіму. Камандаваў войскамі ў вайне з Расіяй у 1792 годзе. Калі надышлі напалеонаўскія часы, Юзаф Панятоўскі стаў ваенным міністрам, галоўнакамандуючым Варшаўскага княства. Кампаніяй 1809 году ён замацаваў сваё месца ў гісторыі найвялікшых польскіх палкаводцаў.
Ён быў гарачым патрыётам, які ў баку Напалеона Банапарта бачыў шанец аднавіць незалежнасць. Нават калі імператар Францыі цярпеў паразы, князь Юзаф верна заставаўся побач з ім да самай смерці.
Гэта была выразная постаць не толькі палітычна, але і кампанейска. Пра яго гаварылі: Гэты князь важнейшы за караля. Расказвае куратар Палацу пад бляхай Марыюш Клярэцкі:
-Перш за ўсё постаць з неверагоднай фантазіяй, можна нават сказаць уланскай фантазіяй. Князь не быў толькі вельмі сур’ёзным героем, створаным для сур’ёзных мэтаў. Перш за ўсё князь быў мужчынам з крыві і косці, не толькі адважным, але таксама з пачуццём гумару. У Варшаве ён быў сапраўднай душой кампаніі. Ён ствараў самы важны варшаўскі салон: святкаваў, піраваў, любіў цудоўна бавіцца, рабіць жарты. Надзвычай маляўнічая постаць, пазітыўная. Мы б хацелі, каб яго запамяталі менавіта такім, таму мы святкуем дату яго нараджэння, а не падзеі, звязаныя са смерцю.
У суботу і нядзелю ў Каралеўскім замку запланаваныя двухдзённыя святкаванні і пікнік з нагоды 260-годдзя князя. Дзень нараджэння князя Юзэфа Пілсудскага адзначаецца ва ўнутраным дворыку замка, перад Палацам пад бляхай і ў самім палацы. У праграме дня нараджэння – стрэлы, бітвы і сутычкі рэканструктараў часоў Княства Варшаўскага, а ўнутры палаца адбываюцца майстар-класы моды і танцаў, якія праводзяць дамы ў напалеонаўскіх строях.
У Палацы пад Бляхай прадстаўлена касметыка той эпохі, наведвальнікі палаца даведаюцца, якія прыродныя матэрыялы выкарыстоўваліся ў мінулым для ўпрыгожвання жанчын. Таксама гэта выстава «Подпіс Напалеона Банапарта», на якой прадстаўлены арыгіналы дакументаў з подпісам Напалеона Банапарта. Гэта лісты, распараджэнні, справаздачы і пракламацыі, у тым ліку самыя раннія подпісы французскага лідара, яшчэ ў якасці першага консула.
З нагоды 260-годдзя князя падрыхтаваная выстава «Гэтыя пякельныя ўланы!». На выставе прадстаўлены вайсковыя рэчы, памятныя рэчы той эпохі, а таксама жывапісныя і графічныя выявы, звязаныя з баявым шляхам абодвух уланскіх палкоў, у якіх палякі служылі па загадзе Напалеона.
Сам князь Юзаф Панятоўскім быў жаўнерам, прычым вельмі адважным:
- Вярнуўшыся з аўстрыйскага войска, ён рэарганізаваў войска, узброіў яго, экіпіраваў, апрануў мундзіры і пачаў навучаць на аўстрыйскі лад. Выйграная бітва пад Зяленцам у 1792 годзе падчас польска-рускай вайны была, між іншым, уплывам таго, што князь Юзаф Панятоўскі клапаціўся пра войска. Клапаціўся таксама ў пазнейшым часе. Незадоўга да сваёй смерці ён ахвяраў усе свае грошы параненым жаўнерам, якія знаходзіліся ў Лейпцыгу, каб яны мелі за што жыць. Ён шматразова фінансава дапамагаў жаўнерам, ваенным інвалідам, ветэранам. Запрашаў іх у палац. Вядома пра многія такія выпадкі. Таму ён заўсёды клапаціўся пра войска, быў знакамітым жаўнерам і добрым палкаводцам. Жаўнеры яго любілі, - гаворыць Марыюш Клярэцкі.
У той час Панятоўскі займаўся не толькі пытаннямі арміі і вайны. Ён таксама рэгуляваў сацыяльныя і адміністрацыйныя справы. Ён патрабаваў працы для сялян, а таксама выступаў за ўвядзенне кодэкса Напалеона ў судовую сістэму.
Князь Юзаф Панятоўскі загінуў 19 кастрычніка 1813 году, прыкрываючы адступленне французскіх войскаў. Мост на Эльстэры, узарваны занадта рана, перакрыў яму шлях адыходу. Падстрэлены хацеў пераплысці раку, але ў яго зноў трапілі кулі і князь патануў у рацэ Эльстэра.
Легенда гаворыць, што ў маладосці цыганка напрарочыла яму, што прычынай яго смерці будзе сарока. Па-нямецку «die Elster» акрамя птушкі з сямейства варонавых азначае яшчэ і раку – Эльстэр.
Пасля многіх гадоў на востраве св. Алены таварышы па ссылцы абмяркоўвалі з Напалеонам Польшчу. Апошні, слухаючы дыскусію пра польскіх каралёў, нібыта сказаў, што сапраўдным каралём мог быць толькі Юзаф Панятоўскі.
ав
слухайце аўдыё