Wysłuchaj audycji "O wszystkim z kulturą"<<<
Pretekstem do spotkania była książka, która niebawem ukaże się na polskim rynku. To publikacja autorstwa Rajy Shehadeha i Penny Johnson zatytułowana "Zapomniane. W poszukiwaniu ukrytych miejsc i zaginionych pomników przeszłości w Palestynie". Gościnią Aldony Łaniewskiej-Wołłk była dr Ewa Górska, adiunktka w Digital Justice Center na Uniwersytecie Wrocławskim oraz założycielka podcastu "Reorient".
Czytaj także:
Raja Shehadeh - palestyńska perspektywa na historię i współczesność
Raja Shehadeh to palestyński autor, który proponuje opowieść o Palestynie z palestyńskiego punktu widzenia. Jego książki ukazują się w Polsce od kilkunastu lat.
- Jest znakomitym prawnikiem i akademikiem. Od dekad analizuje z punktu widzenia prawa międzynarodowego to, co dzieje się na Zachodnim Brzegu, gdzie mieszka i skąd pochodzi. Jest również bardzo dobrym pisarzem. Jest także współzałożycielem organizacji zajmującej się prawami człowieka - Al-Haq. To jedna z najważniejszych i najbardziej profesjonalnych organizacji w regionie, zajmujących się dokumentowaniem naruszeń praw człowieka i prawa międzynarodowego - mówiła w audycji dr Ewa Górska.
- Od ponad dekady Al-Haq jest silnie zaangażowana w działania prawne prowadzone przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości oraz przede wszystkim przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Organizacja gromadzi dowody i dokumentuje naruszenia prawa międzynarodowego - dodała.
Penny Johnson - badaczka społeczeństwa i codzienności Palestyny
Obok Shehadeh współautorką książki jest Penny Johnson, również naukowczyni. To Amerykanka z pochodzenia, ale od 40 lat mieszka na Zachodnim Brzegu. Prywatnie jest żoną Radży Szehadecha.
- To także znakomita badaczka. Jest współzałożycielką Instytutu Studiów Kobiecych na Uniwersytecie Birzeit niedaleko Ramallah. Jest autorką wielu prac naukowych dotyczących m.in. rodziny, obywatelstwa czy badań feministycznych w kontekście palestyńskim. Warto wspomnieć jej publikację z 2019 r. dotyczącą zwierząt żyjących na tych terenach i tego, jak cierpią one z powodu okupacji izraelskiej. To jedna z ważniejszych pozycji dotyczących tzw. osób nieludzkich czy pozaludzkich, używając terminologii posthumanistycznej, w kontekście tego konfliktu - zaznaczyła w "O wszystkim z kulturą" Johnson.
Wędrówki przez krajobraz i historię Palestyny
Na polskim rynku ukazało się natomiast kilka książek autorstwa Shehadeha, między innymi "Palestyńskie wędrówki", "Dlaczego Izrael boi się Palestyny" czy "Dziennik czasu okupacji". Szczególnie chciałabym przypomnieć "Palestyńskie wędrówki", ponieważ mam wrażenie, Najnowsza książka, "Zapomniane", jest w pewnym sensie kontynuacją "Palestyńskich wędrówek" sprzed kilkunastu lat.
- Autorzy zaczynają książkę od doświadczenia pandemii i lockdownów. Piszą o tym, jak ważne było dla nich wydostanie się z miasta i ponowne doświadczenie natury. Możliwość wędrówki, poznawania przestrzeni i kontaktu z przyrodą. Ten kontakt z krajobrazem jest dla Shehadeha niezwykle ważny. Chodzi nie tylko o przyrodę, lecz także o relację z przeszłością oraz z miejscem, w którym człowiek żyje - powiedziała naukowczyni.
Odcięci od własnej historii
Najnowsza książka jest zapisem wędrówek autorów po historycznej Palestynie. Szukają miejsc, w których zapisana jest historia regionu, od czasów pradawnych aż po współczesność.
- Smutna konstatacja jest jednak taka, że wielu Palestyńczyków zostało odciętych od własnej historii. Po pierwsze dlatego, że często nie mogą dotrzeć do tych miejsc z powodu ograniczeń narzucanych przez okupację. Po drugie dlatego, że wiele z tych miejsc zostało wymazanych z map i z pamięci historycznej - zaznaczyła Ewa Górska.
Trudna droga do zapomnianych miejsc Palestyny
W książce pojawia się także opis trudności w dotarciu do tych miejsc. - Autorzy często przedzierają się przez krzaki i chaszcze, szukają ruin przy drogach, wypytują ludzi o lokalizację. Czasem wiedzą jedynie, że w danej okolicy powinny znajdować się np. ruiny z epoki brązu albo z czasów osmańskich. Ale bywa jeszcze trudniej. Są miejsca, które są zaminowane albo znajdują się w strefach wojskowych czy na terenach izraelskich osiedli i dostęp do nich jest bardzo ograniczony. Autorzy twierdzą także, że system ograniczeń wprowadzony przez izraelską armię służy nie tylko kontroli ludności, lecz także odcinaniu Palestyńczyków od ich historii i tożsamości - powiedziała badaczka.
***
Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą
Prowadzenie: Aldona Łaniewska-Wołłk
Gość: dr Ewa Górska (Uniwersytet Wrocławski, założycielka podcastu Reorient)
Data emisji: 5.03.2026
Godz. emisji: 21.00
