Walka karnawału z postem

Ostatnia aktualizacja: 17.02.2021 23:00
Wojują ze sobą od zarania ludzkości. Ten pierwszy to sybaryta, syty, nawet przesycony, rozrechotany. Drugiemu daleko do śmiechu, bo i z czego się cieszyć, gdy głodno, chłodno, a wiatr w oczy…
Fragment obrazu Pietera Bruegla Walka postu z karnawałem. Widoczne po lewej stronie pączki, po prawej - postne precle
Fragment obrazu Pietera Bruegla "Walka postu z karnawałem". Widoczne po lewej stronie pączki, po prawej - postne precleFoto: Wikimedia Commons/domena publiczna

Pieter_Bruegel_II-Combat_de_Carnaval_et_Careme_1200.JPG
Walka postu z karnawałem w XXI wieku

Dźwięki smutne, dźwięki wesołe

Karnawał i post. Symbol kontrastów w naturze ludzkiej. Jacek Kaczmarski zgrabnie to ujął: "Dusza moja pragnie postu, ciało – karnawału". Jak zauważył prof. Karol Radziwonowicz (pianista, pedagog, prezes Polskiego Towarzystwa im. Paderewskiego), w muzyce walka postu z karnawałem trwa po dziś dzień. 

Posłuchaj
53:31 2021_02_17 22_05_33_PR3_Klub_Trojki.mp3 Post i karnawał w muzyce, sztuce i teatrze (Klub Trójki)

 

– W czasach baroku, a może i jeszcze wcześniej, muzyka była kojarzona z wiarą i Kościołem – ze wszystkim tym, co dotyczyło świąt, postu, adwentu. Dopiero w czasach klasycyzmu muzyka zaczęła być świecka – mówił gość "Klubu Trójki".  Tworząc muzykę, cały czas mamy antagonizm czegoś, co jest wesołe, z elementami smutnymi. Gdybyśmy tworzyli i słuchali tylko smutnej muzyki, bardzo szybko by się nam ona znudziła. Gdybyśmy słuchali muzyki wesołej, również by się nam ona znudziła. Połączenie tych dwóch elementów tworzy muzykę – wyjaśnił. 

Wojna postu z karnawałem/Jacek Kaczmarski – temat

Walka potrzeb według Pietera Bruegla

Najwspanialsze przedstawienie malarskie "walki potrzeb" postu i karnawału powstało w 1559 roku; wyszło spod pędzla Pietera Bruegla. Niderlandzki artysta pokazał ówczesny spór religijny pomiędzy zwolennikami reformacji a Kościołem katolickim. Prawą stronę malowidła zajmuje "stronnictwo" Postu; jego opozycja mieści się po stronie lewej. Post personifikuje chudy asceta. Karnawał uosabiają przebierańcy, hazardziści i inne niemiłe oczom postaci (kaleki). Obraz zawiera wiele odniesień do XVI-wiecznych niderlandzkich realiów, także do ludowych, na wpół pogańskich obyczajów. – Ten obraz powoduje, że zaczynamy uruchamiać wyobraźnię, która prowadzi nas bardzo daleko – powiedział prof. Karol Radziwonowicz.

Pomnik Pietera Bruegla Starszego w Brukseli   Foto: shutterstock.com/Radiokafka Pomnik Pietera Bruegla Starszego w Brukseli Foto: shutterstock.com/Radiokafka

Post i karnawał na deskach teatru

W Polsce, w Muzeum Narodowym w Krakowie znajdowała się kopia dzieła autorstwa syna Pietera Starszego – została skradziona w czasie II wojny i ślad po niej zaginął. Sceniczną wersję "Walki karnawału z postem" wyreżyserował Janusz Wiśniewski z muzyką Jerzego Satanowskiego (premiera w 1984 roku w Teatrze Współczesnym w Warszawie). W 2009 roku Ewa Wycichowska wyreżyserowała spektakl wykonany przez Polski Teatr Tańca w Poznaniu; dwa lata później w Krakowie Wiesław Hołdys napisał scenariusz i wyreżyserował, Jan Polewka zaprezentował "Święto głupców, czyli walka karnawału z postem" – sztukę na podstawie obrazu Bruegla.

W@lka karnawału z Postem - Ewa Wycichowska - Polski Teatr Tańca / Polish Dance Theatre/Polski Teatr Tańca - Polish Dance Theatre

***

Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi: Monika Małkowska
Gość: prof. Karol Radziwonowicz pianista, pedagog, prezes Polskiego Towarzystwa im. Paderewskiego
Data emisji: 17.02.2021
Godzina emisji: 22.05

kr


Czytaj także

Wielki walc

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2021 15:15
Przedostatnia sobota karnawału. W tym roku nie ma szansy poimprezować nawet na domówkach, a tym bardziej nie ma wielkich imprez ani balów. Ale jest… muzyka. Znana z setek filmów, spektakli, oper i baletów: walc.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ty i Twoje selfie. Co jest prawdziwe?

Ostatnia aktualizacja: 10.02.2021 23:15
Pandemia i spowodowane nią ograniczenia w kontaktach osobistych, zwłaszcza towarzyskich, zaowocowały szukaniem ich namiastek. Powszechnie zaczęto stosować streaming; powodzeniem cieszą się internetowe czy telefoniczne spotkania, narady, konferencje, relacje "tu i teraz". Na tym tle selfies wydają się niemal przeżytkiem. Ale czy na pewno?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Złote czasy radia

Ostatnia aktualizacja: 13.02.2021 20:00
W sobotę (13 lutego) przypadł Światowy Dzień Radia, ustanowiony na rocznicę inauguracji działalności rozgłośni Narodów Zjednoczonych (1946). W kwietniu za to swój jubileusz będzie obchodziło Polskie Radio.
rozwiń zwiń