X
Aby nas słuchać lub oglądać potrzebujesz najnowszego Adobe Flash Player | Pobierz Flash
POLSKIE RADIO - HISTORIE DOBRZE OPOWIADANE OD 90 LAT
Historia

Najdłuższy strajk w historii

09.12.2011
Przez dwa tygodnie górnicy protestowali pod ziemią przeciwko wprowadzeniu przez gen. Jaruzelskiego stanu wojennego.
Posłuchaj
00'22 Jarosław Neja o strajku
12'48 Dramatyczne rozmowy górników ze swoimi dziećmi

KWK Piast "Grudzień 1981 w województwie katowickim” oraz "14 dni pod ziemią - KWK Piast" - to nowe publikacje wydane przez Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach.

Do ich stworzenia autorzy wykorzystali dokumenty odnalezione w archiwum IPN oraz dokumentację różnych instytucje m.in. milicji, Służby Bezpieczeństwa, Kościoła i prokuratury. Książki zawierają między innymi genezę, przebieg a także refleksje z tamtych czasów. Pierwsza z publikacji opisuje historię grudnia 1981 roku, druga natomiast, to próba opisania historii najdłuższego strajku stanu wojennego - mówi jeden z autorów Jarosław Neja.

Strajku w kopalni "Piast" w Bieruniu rozpocząl się 14 grudnia 1981 roku. Górnicy żądali zniesienia stanu wojennego i uwolnienia aresztowanych działaczy „Solidarności". Był to najdłuższy podziemny strajk w powojennej historii górnictwa - trwał dwa tygodnie.



Do końca strajku, 650 metrów pod ziemią, wytrwało ponad tysiąc osób. Spędzili na dole 14 dni, w tym święta Bożego Narodzenia. Strajkujących wspierali duchowo księża, którzy zjeżdżali do kopalni. Aby skłonić górników do wyjazdu na powierzchnię, władze posłużyły się pogłoskami o planowanym zalaniu kopalni lub użyciu gazu. Stopniowo ograniczano dostawy żywności. Strajkującym pozwolono kontaktować się telefonicznie z rodzinami, a później nagrania z podsłuchu tych rozmów wykorzystano w audycjach propagandowych. Górnicy wyjechali na powierzchnię 28 grudnia, po uzyskaniu od władz gwarancji bezpieczeństwa.

Wyjeżdżając śpiewali hymn, a potem modlili się przed ołtarzem Świętej Barbary. Powracający do domów górnicy byli zatrzymywani przez milicję i SB. Zostali oskarżeni o sprawstwo kierownicze strajku. Groziła im kara 15 lat więzienia. Po wyroku uniewinniającym wydanym przez sąd, zostali ponownie zatrzymani przez milicję i internowani.

Z dokumentów odnalezionych po latach wynika, że komunistyczne władze planowały pacyfikację kopalni. Przygotowano szczegółowe plany interwencji milicji i wojska, a także użycia wozów bojowych i broni palnej. Prawdopodobnie fakt strajkowania pod powierzchnią ziemi uniemożliwił te plany i sprawił, że górnicy uniknęli losu zabitych kolegów z kopalni „Wujek".

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Bądź jak Chris Niedenthal!

- Zachęcamy wszystkich, by przejrzeli domowe archiwa w poszukiwaniu zdjęć ze stanu wojennego - mówi Andrzej Mietkowski (polskieradio.pl). Na naszej stronie internetowej trwa konkurs zainspirowany historią najbardziej znanego zdjęcia z tamtych czasów.
Posłuchaj
10'11 Bądź jak Chris Niedenthal!

Konkurs "Bądź jak Chris Niedenthal" został zainspirowany historią najbardziej znanego zdjęcia z czasów stanu wojennego – mówi Andrzej Mietkowski, redaktor naczelny portalu polskieradio.pl. – Chris Niedenthal na skrzyżowaniu Rakowieckiej i Puławskiej w Warszawie sfotografował żołnierzy na śniegu, grzejących ręce przy koksowniku, z tyłu stał SKOT, a w tle widać było kino Moskwa z plakatem ostatnio granego filmu "Czas Apokalipsy" – opowiada gość "Popołudnia z Jedynką". Zdjęcie, na którym właściwie wszystko było symboliczne, zrobiło furorę: trafiło na okładkę amerykańskiego Newsweeka. Po latach okazało się, że niemal identyczny kadr uchwycił Ireneusz Piotrowski, warszawski fotografik amator. – Zrobił go z tej samej klatki schodowej, aparatem Kijev, bo bał się, że mogą mu skonfiskować lepszy sprzęt, a potem schował negatyw tak dobrze, że znalazł go dopiero po ponad 20 latach – opowiada Mietkowski.

Okazuje się, że znakomite zdjęcia dokumentujące stan wojenny mogą, zapomniane, czekać w domowych archiwach. Andrzej Mietkowski zachęca, by ich poszukać i nadesłać na adres mailowy (historia@polskieradio.pl) lub korespondencyjny Polskiego Radia. Konkurs rozstrzygną dwaj fotograficy – Ireneusz Piotrowski i Chris Niedenthal. Nagrodą jest książka tego ostatniego z osobistym autografem.

>>>Przeczytaj zapis rozmowy

– Zdjęcia umieścimy w serwisie, który przygotowujemy specjalnie na 30. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego (stanwojenny.polskieradio.pl), a fotogramy przekażemy Europejskiemu Centrum "Solidarności" w Gdańsku, które w 2014 roku ma być otwarte dla publiczności – zapowiada naczelny portalu polskieradio.pl.

Andrzej
Andrzej Mietkowski w studiu radiowej Jedynki

W okolicznościowym serwisie o stanie wojennym mają także znaleźć się nagrania z archiwów Polskiego Radia i innych europejskich rozgłośni, m.in. Radia Wolna Europa, BBC. Można będzie posłuchać, jak stan wojenny na gorąco komentowali wybitni Polacy na emigracji, np. Jan Nowak-Jeziorański, Jerzy Giedroyc. – Byłem w tym czasie w Paryżu. Polacy z samego rana, gdy tylko dotarła informacja, zgromadzili się pod pomnikiem Mickiewicza, stamtąd przeszliśmy pod polską ambasadę, by zaprotestować – wspomina Mietkowski.

W serwisie będzie też duży materiał o pułkowniku Kuklińskim, polskim wojskowym, który współpracował z amerykańskim wywiadem, przekazując informacje o przygotowaniach do stanu wojennego. – Liczymy też na pewien duży i ważny wywiad, ale to jeszcze niespodzianka – zapowiada Mietkowski.

Rozmawiała Zuzanna Dąbrowska.

(lu)

>>>Regulamin konkursu>>>Stan wojenny na zdjęciach

 


Czytaj także

Warszawa Niepokonana

IPN przygotował konferencję o antysystemowych formach oporu w stolicy w latach 1980 - 1989.

Warszawski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej przygotował konferencję naukową Warszawa Niepokonana (1980–1989). Antysystemowe formy oporu w stolicy”. Jednym z patronów medialnych jest Informacyjna Agencja Radiowa. Dyskusjom historyków towarzyszyć będzie kiermasz wydawnictw drugoobiegowych oraz koncert piosenek Jacka Kaczmarskiego i Przemysława Gintrowskiego

Konferencja odbędzie się w dniach 8–9 grudnia 2011 r. w Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki „Przystanek Historia” przy ul. Marszałkowskiej 21/25.

PROGRAM:
Część naukowa

Czwartek, 8 grudnia 2011 r.
10:00–10:10 Otwarcie konferencji

10:10–11:30 część I
Włodzimierz Domagalski – Region NSZZ „Solidarność” Mazowsze (1980–1981).
dr Tadeusz Ruzikowski (OBEP IPN Warszawa) – Długi marsz do wolności. Z dziejów NSZZ „Solidarność” Region Mazowsze (grudzień 1981–czerwiec 1989).
Dr Adam Mielczarek – Wolność słowa czy niepodległość? Motywacje i tożsamości szeregowych działaczy podziemia wydawniczego. Jerzy Brukwicki (Galeria Krytyków Pokaz – Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki) – Azyle dla większości. Warszawskie miejsca niepokornych 1982–1989.

11:30–11:50 Przerwa na kawę

11:50–13:10 część II
Robert Spałek (OBEP IPN Warszawa) – Warszawska ulica w stanie wojennym (1981–1983). Demonstracje, zamieszki, protesty, pochody oficjalne.
Grzegorz Majchrzak (BEP IPN Centrala) – Radio „Solidarność” po 13 grudnia 1981 r.
Andrzej Boboli (OBL IPN Warszawa) – Czterech „Pierwszych”. Sekretarze Komitetu Warszawskiego (1980–1990). Dr Tadeusz Ruzikowski (OBEP IPN Warszawa) – Służba Bezpieczeństwa, sądownictwo, kolegia... Przyczynek do historii aparatu represji w Warszawie w stanie wojennym.

13:10–15:00 Przerwa

Panel dyskusyjny z udziałem przedstawicieli tzw. dorosłej i młodzieżowej opozycji

15:00–16:00 Moderator: prof. Jerzy Eisler
Zbigniew Janas i Mirosław Odorowski, Zbigniew Romaszewski, Henryk Wujec
16:00–17:00 Moderator: dr Tomasz Łabuszewski
Piotr Ciompa, Tomasz Roguski, Tomasz Sokolewicz
17:00–18:00 dyskusja



Piątek, 9 grudnia 2011 r.
10:00–10:10 Otwarcie obrad

10:10–11:10 część I
Grzegorz Wołk (BUiAD IPN Centrala) – Powstanie i działalność Obszaru I (warszawskiego) Konfederacji Polski Niepodległej w latach 1979–1989.
Dr Wojciech Muszyński (OBEP IPN Warszawa) – Nurt narodowy opozycji demokratycznej w PRL (1980–1989). Inicjatywy i środowiska w Warszawie. Dr Stanisław Czopowicz (Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina, Warszawa) – Niepokorni i niezależni. Korzenie harcerskiej niepodległości (1980–1989). Przyczynek metodologiczny i porządkujący.

11:10–11:30 Przerwa na kawę

11:30–12:30 część II
Włodzimierz Domagalski – Opozycja radykalna w Warszawie na przykładzie Grup Oporu „Solidarni” i „Solidarności Walczącej”. Dr Patryk Pleskot (OBEP IPN Warszawa) – Konspiracyjne Niezależne Zrzeszenie Studentów na Uniwersytecie Warszawskim (1982–1989). Dr Bartłomiej Noszczak (OBEP IPN Warszawa) – Na początku był bunt. Federacja Młodzieży Walczącej w Warszawie (1984–1989).

12:30–12:50 Przerwa na kawę

12:50–14:10 część III
Jacek Pawłowicz (OBEP IPN Warszawa) – Warszawskie struktury Polskiej Partii Socjalistycznej (1987–1990). Michał Kurkiewicz (BEP IPN Centrala) – Seminarium „Pokój międzynarodowy a porozumienie helsińskie” (7–9 maja 1987 r., parafia Miłosierdzia Bożego w Warszawie) w relacjach działaczy Ruchu „Wolność i Pokój”. Dr Bartosz Kaliski (IH PAN) – Być przeciw. Międzyzakładowy Robotniczy Komitet „Solidarności” w latach 1988–1990. s. Małgorzata Krupecka USJK – Przestrzeń kościołów i klasztorów warszawskich a działalność antysystemowa w latach osiemdziesiątych – wybrane przykłady.

14:10–16:00 Przerwa

16:00–18:00 Panel dyskusyjny
Moderator: prof. Jerzy Eisler
Prof. Andrzej Chojnowski (IH UW, Rada IPN), Prof. Andrzej Friszke (ISP PAN, Rada IPN), Prof. Andrzej Paczkowski (ISP PAN, Rada IPN), Prof. Dariusz Stola (ISP PAN)

Część popularnonaukowa. Opozycyjny hyde park

8 grudnia 2011 r.
13:00–18:00 Kiermasz wydawnictw drugoobiegowych oraz warsztaty edukacyjne.
18:30–21:00 Pokaz filmów dotyczących antysystemowych form oporu w Warszawie.

9 grudnia 2011 r.
19:30–20:30 Koncert piosenek Jacka Kaczmarskiego i Przemysława Gintrowskiego w wykonaniu Kwartetu ProForma.

Wstęp wolny.

Czytaj także

Co ty wiesz o stanie wojennym?

Prawidłową pełną datę wprowadzenia stanu wojennego zna połowa Polaków, ale w grupie najmłodszych tylko co czwarty.

Centrum Badania Opinii Publicznej przeprowadziło sondaż z okazji 30. rocznicy tamtych wydarzeń.Prawidłową pełną datę wprowadzenia stanu wojennego zna połowa Polaków, ale w grupie najmłodszych (18-34 lata) tylko co czwarty (27%).

Dla 38% respondentów, stan wojenny najczęściej kojarzy się z różnymi formami ograniczania wolności i z represjami. Najwięcej osób wymieniło godzinę milicyjną (13%), ograniczenie funkcjonowania demokracji i swobód obywatelskich (8%) oraz represje i ofiary śmiertelne (7%). Respondenci mogli udzielać więcej niż jednej odpowiedzi. Tym, którzy byli wówczas bardzo młodzi, utkwiły w pamięci wojsko na ulicach, czołgi i patrole.

Co siódmy badany mówił o emocjach, a przede wszystkim o strachu (12%). Co piąty badany odniósł się do militaryzacji kraju. Rzadziej badani wspominali puste półki w sklepach i kartki na artykuły żywnościowe (po 5%) oraz kolejki i biedę (po 2%).

Oceny wprowadzenia stanu wojennego zależą nie tylko od wieku, ale też od wykształcenia badanych i ich poglądów politycznych. Większość respondentów z dyplomem uczelni wyższej krytycznie ocenia tamtą decyzję, a co trzeci chciałby zobaczyć przed sądem osoby odpowiedzialne za jej wprowadzenie w życie.

Niemal połowa odpowiadających o poglądach prawicowych uważa, że wprowadzenie stanu wojennego było niesłuszną decyzją i co czwarty jest zdania, że osoby odpowiedzialne za to powinny stanąć przed sądem. Natomiast większość badanych identyfikujących się z poglądami lewicowymi twierdzi, że była to słuszna decyzja i nie widzi powodu, dla którego ówcześni decydenci powinni być sądzeni.

CBOS informuje, że dość często stan wojenny kojarzył się z konkretnymi postaciami, miejscami i zdarzeniami (10%). Najczęściej przywoływana była osoba Wojciecha Jaruzelskiego. Niemal równie często respondenci mówili o postaciach i miejscach związanych z Solidarnością oraz o jej delegalizacji.

Innymi przewijającymi się obrazami były: przemówienie generała Jaruzelskiego, ogłaszającego w telewizji wprowadzenie stanu wojennego, zima, brak audycji radiowych i telewizyjnych oraz często przywoływany brak Teleranka, ferie w szkołach, opowieści rodziców i innych osób, dotyczące tego zdarzenia (po 2% wskazań). Jak czytamy, co szósty badany (17%) nie miał żadnych wspomnień ani wyobrażeń dotyczących ogłoszonego 13 grudnia 1981 roku stanu wojennego. Pięciu na stu respondentów w przedziale wiekowym 18 - 34 lata przyznało, że ich wyobrażenia zbudowane są na opowieściach rodziców i innych osób, które go przeżyły.

Czytaj także

Radio - najważniejsze medium stanu wojennego

08.12.2011
Wojciech Jaruzelski ogłasza stan wojenny 13 grudnia 1981 roku.
Wojciech Jaruzelski ogłasza stan wojenny 13 grudnia 1981 roku.Foto: (fot. PAP)
W czasie stanu wojennego opozycyjne Radio Solidarność było świadectwem, że Solidarność trwa i działa - podkreśla historyk Instytutu Pamięci Narodowej Grzegorz Majchrzak.
Posłuchaj
00'22 Grzegorz Majchrzak, historyk: Radio Solidarność po 13. grudnia
00'22 Grzegorz Majchrzak: Radio Solidarność nie tylko nadawało, ale też kolportowało taśmy z audycjami
00'20 Osoby związane z Radiem Solidarność były zagrożone poważnymi represjami ze strony komunistycznych władz
05'08

W Centrum Edukacyjnym IPN trwa dwudniowa konferencja "Warszawa Niepokonana (1980-1989). Antysystemowe formy oporu w stolicy".

Patronat medialny nad konferencją objęła Informacyjna Agencja Radiowa. Grzegorz Majchrzak podczas konferencji wygłosił referat "Radio Solidarność po 13. grudnia". Historyk podkreślał, że to medium, szczególnie w czasie stanu wojennego, było bardzo niewygodne dla komunistycznych władz, ponieważ między innymi ujawniało brutalne działanie służb reżimu.

Zobacz galerię: Dzień na zdjęciach >>>

Radio Solidarność nie tylko nadawało, ale też kolportowało taśmy z audycjami. Często były to programy, które dodawały siły i otuchy. Historyk podkreśla, że osoby związane z Radiem Solidarność były zagrożone poważnymi represjami ze strony komunistycznych władz.

Za działalność w Radiu Solidarność groziła między innymi konfiskata mienia, a także wysokie kary - na przykład jeden z założycieli Radia, Zbigniew Romaszewski, został skazany na cztery i pół roku więzienia. Pierwsza audycja Radia Solidarność została nadana 12 kwietnia 1982 roku. W jego działalność zaangażowanych było kilka tysięcy osób na terenie całego kraju, które tworzyły regionalne rozgłośnie. Ostatnia audycja warszawskiego Radia Solidarność została nadana w dniu 22 czerwca 1989 roku.

>>> Czytaj więcej w serwisie RADIA WOLNOŚCI <<<

IAR, sm