W sobotę, 7 listopada w Krakowie miały miejsce dramatyczne wydarzenia. 24-letni mężczyzna wjechał samochodem do centrum miasta i otworzył ogień do przypadkowych przechodniów. Zginęło sześć osób, a szesnaścioro zostało rannych. Tragedia wydarzyła się w miejscu, które kojarzy się z turystyką, codziennym życiem miasta, ulice były gwarne i pełne spacerowiczów, zatem ofiar mogło być znacznie więcej. Po strzelaninie obok oficjalnych komunikatów służb w sieci natychmiast zaczęły pojawiać się fałszywe doniesienia i obrazy przerobione przy pomocy sztucznej inteligencji.
Karolina Małagocka i Paweł Makowiec o fake newsach i dezinformacji po ataku w Krakowie - posłuchaj nagrania rozmowy
- Kraków był pierwszym tego typu zdarzeniem w Polsce - mówił Paweł Makowiec, ekspert Cyberdefence24.pl. - Ludzie poszukują informacji o tym, co się stało, więc od razu przekopują media społecznościowe. W ciągu pierwszych godzin zostaliśmy zalani taką ilością fake newsów, że kolejni użytkownicy sami zaczęli już tworzyć własne narracje - mówił ekspert. Część z nich powstawała na bazie prawdy, część była zupełnie oderwana od rzeczywistości. Jak podkreślała Karolina Małagocka z Akademii im. Leona Koźmińskiego, stało się tak m.in. dlatego, że wciąż brak nam wrażliwości, by odróżniać fake newsy od prawdy. - Plotka istniała od zawsze, jeszcze przed socjal mediami, zwłaszcza w sytuacjach trudnych, niezrozumiałych, tragicznych. Dostęp do informacji traktowany jest jak przywilej: "ja coś wiem, więc powiem innym, żeby też wiedzieli" - tłumaczyła.
ZOBACZ TEŻ "O co chodzi z tą dezinformacją?" Zapraszamy na cykl Czwórki
Jak podkreślała gościni Czwórki, fakt, że coś pojawia się w dziesięciu źródłach nie oznacza, że zostało wcześniej dziesięć razy sprawdzone i jest prawdziwe. - To może być dziesięć razy powtórzona bzdura. Nie możemy mieć stu procentowej pewności, że to, co właśnie czytamy w sieci jest prawdą - mówiła Karolina Małagocka. - Rozwiązanie powinno przyjść z dwóch stron: my jako użytkownicy powinniśmy się uwrażliwić na to, że w takich sytuacjach pojawią się fake newsy i jeśli widzimy coś po raz pierwszy - i jest to mało prawdopodobne - to nie "zapalamy się" do tego i nie przekazujemy od razu wszystkiego. Z drugiej strony warto wprowadzić działania systemowe: ograniczenia ze strony platform, uczenie ich o miejscach, które rozprzestrzeniają nieprawdziwe informacje - wyliczała.
Sprawdź także:
Jak podkreślali eksperci, na fake newsach korzystają osoby, którym zależy na destabilizacji społecznej, ale także po prostu zwykli "pożyteczni idioci", którzy chcą poszerzać swoje zasięgi. - Warto też ograniczyć szkodliwe działanie algorytmów - mówił zaś Paweł Makowiec. - To one podsuwają nam treści szokujące, bulwersujące, niekoniecznie prawdziwe, których sami byśmy nie wyszukali. Interesuję się koleją, a dostałem mnóstwo rolek o strzelaninie w Krakowie - zaznaczał gość Czwórki. Jak tłumaczyli eksperci w naszym studiu po fali fake newsów związanych z krakowskimi wydarzeniami widać, że zmiany wymagają odpowiedzialności użytkowników sieci, ale przede wszystkim rzetelnej edukacji i czasu.
***
Tytuł audycji: "Poranek Czwórki"
Prowadzi: Kasia Dydo
Gość: Karolina Małagocka (ekspert ds. cyberbezpieczeństwa, Akademia im. Leona Koźmińskiego), Paweł Makowiec (ekspert Cyberdefence24.pl)
Data emisji: 09.11.2026
Godzina: 08.15
kd
