Jak opowiadać o historii Polski pokoleniu wychowanemu na TikToku i grach komputerowych, by uniknąć szkolnego patosu oraz przytłoczenia narodowymi traumami? Czy satyra, lalki i estetyka rodem z kreskówki "Rick i Morty" mogą stać się kluczem do nowoczesnego patriotyzmu? Na antenie Czwórki o kulisach spektaklu "Była sobie Polska", który wraca na deski warszawskiego Teatru Rampa, opowiadał jego reżyser Michał Walczak.
Posłuchaj audycji "Ferment kulturalny" o spektaklu "Była sobie Polska"
Spektakl "Była sobie Polska", napisany wspólnie z historykiem i varsavianistą Maksymem Łubieńskim, to próba zdefiniowania nowoczesnego patriotyzmu, zarówno ogólnopolskiego, jak i lokalnego, zakorzenionego na warszawskim Targówku i Bródnie. Twórcy uznali, że w czasach narastającego niepokoju na świecie dystans oraz humor pomagają rozładować napięcie związane z wielką historią.
- Zauważyliśmy, że historia Polski to nie tylko traumy, ale także momenty karnawału, spokoju i rozkwitu. Zamiast opowiadać o przeszłości z perspektywy patosu, oddaliśmy głos zwierzętom i lalkom, mapetom stworzonym przez Konrada Czarkowskiego. Taka konwencja pozwala na duży absurd, ale ułatwia też pokazanie trudnych czy brutalnych momentów w sposób zrozumiały dla widza wychowanego w kulturze internetowej - tłumaczył Michał Walczak.
Chronowirus i Apostazja
Punkt wyjścia fabuły nawiązuje do kultowej animacji "Było sobie życie". Główną bohaterką jest Apostazja (w tej roli Agata Łabno) - zbuntowana uczennica uosabiająca lęki i cechy współczesnej młodzieży. Podczas zielonej szkoły w prasłowiańskiej puszczy Lasu Bródnowskiego dochodzi do ataku "chronowirusa", który zaburza czas i zmusza bohaterkę do szalonej podróży przez dzieje Polski.
Kolejne etapy tej wyprawy wyznacza kilkanaście piosenek skomponowanych przez Wiktora Stokowskiego. Pełnią one funkcję muzycznych rozdziałów podręcznika: od słowiańskich obrzędów i chrztu Polski, przez groteskowy portret Pająka Krzyżaka i pieśń o potopie, aż po czasy współczesne.
Przedstawienie powstałe w ramach Krajowego Planu Odbudowy jest także eksperymentem formalnym. Obok aktorów i lalek na kameralnej scenie Teatru Rampa pojawiają się wizualizacje wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji, które błyskawicznie przenoszą widzów z dzikiej puszczy w sam środek najazdu Krzyżaków.
- Codzienne scrollowanie wiadomości nie daje nam poczucia sensu. Potrzebujemy wielkich historii i szerszej mapy czasu, by lepiej zrozumieć to, co dzieje się dzisiaj. Spektakl "Była sobie Polska" wraca na scenę Teatru Rampa 14 listopada, a także w lutym - podsumował reżyser Michał Walczak.
***
Tytuł audycji: Ferment kulturalny
Prowadzi: Alicja Michalska
Gość: Michał Walczak (reżyser spektaklu "Była sobie Polska")
Data emisji: 13.11.2026
Godzina: 12.30
ak
