Redakcja Polska

„Zbigniew Jasiński. Biografia nieznana”. Bogumiła Żongołłowicz przywraca pamięć o legendarnym poecie

13.03.2026 18:45
„Żądamy amunicji!” – te słowa zna niemal każdy Polak, ale postać ich autora przez dekady pozostawała w cieniu. Dr Bogumiła Żongołłowicz, badaczka losów powojennej Polonii australijskiej, po latach poszukiwań oddaje w ręce czytelników biografię, która rzuca nowe światło na dramatyczne losy Zbigniewa Jasińskiego – poety, żołnierza AK i emigranta. 
Audio
  • Zapraszamy do wysłuchania rozmowy Marii Wieczorkiewicz z dr Bogumiłą Żongołłowicz, autorką biografii Zbigniewa Jasińskiego.
Bogumiła Żongołlowicz
Bogumiła Żongołlowicz Foto: archiwum Bogumiły Żongołlowicz

Najnowsza książka Bogumiły Żongołłowicz to efekt pracy dokumentacyjnej, prowadzonej na dwóch kontynentach. Autorka dotarła do niepublikowanych dotąd archiwaliów, korespondencji oraz świadków historii, by nakreślić portret człowieka, którego twórczość stała się symbolem heroizmu Warszawy, a on sam – głosem „ginącej, brutalnie dobijanej epoki”.

Poeta, który stał się symbolem

Zbigniew Jasiński, znany w powstańczej Warszawie jako „Rudy”, zapisał się w historii przede wszystkim wstrząsającym wierszem „Żądamy amunicji”. Utwór ten, deklamowany pod bombami i przekazany przez Londyn do wolnego świata, urósł do rangi legendy. Choć jego frazy wykorzystywały później zespoły rockowe, jak Lao Che, to nazwisko autora często umykało masowej pamięci.

Książka „Biografia nieznana” udowadnia także, że Jasiński to postać wielowymiarowa. Autorka pisze o jego pasji marynistycznej – Jasiński był prekursorem tego nurtu w polskiej poezji, autorem antologii „Morze w poezji polskiej” oraz powieści „Beachman”.

Trudne losy na antypodach

Spora część publikacji poświęcona jest emigracyjnym losom poety w Anglii i Australii. To obraz przejmujący: dr Żongołłowicz opisuje bolesną asymilację, trudy codzienności na obczyźnie oraz osobisty dramat twórcy, który nie mógł i nie chciał wrócić do komunistycznej Polski.

Ocalić od zapomnienia

Dla Bogumiły Żongołłowicz praca nad biografią miała wymiar osobisty. Wychowana w Słupsku, w pobliżu pierwszego w Polsce pomnika Powstańców Warszawskich, od dziecka recytowała wiersze Jasińskiego. - Wtedy kształtowała się moja tożsamość -mówi Bogumiła Żongołłowicz. Dlatego dziś jej działania wykraczają poza ramy literatury. Dzięki jej wnioskowi IPN uznał Zbigniewa Jasińskiego za weterana walk o wolność i niepodległość Polski.

Na 40. rocznicę śmierci poety na jego grobie w Sydney (cmentarz Rookwood) pojawiła się pamiątkowa tabliczka.

Już wkrótce jedna z ulic w rodzinnym mieście autorki, Słupsku, przyjmie imię Zbigniewa Jasińskiego.

Publikacja „Zbigniew Jasiński. Biografia nieznana” została wydana nakładem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Zawiera bogaty materiał dokumentalny i liczne cytaty z rozproszonej, często niedostępnej dotąd twórczości poety. To pozycja ważna dla miłośników historii, literatury oraz wszystkich, którym bliskie są losy polskiej emigracji niepodległościowej.

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy Marii Wieczorkiewicz z dr Bogumiłą Żongołłowicz, autorką biografii Zbigniewa Jasińskiego.