X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Redakcja Polska

Początek przemian ustrojowych. 40 lat temu rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej

14.08.2020 14:28
Zapoczątkowany 14 sierpnia 1980 r. strajk zakończył się podpisaniem historycznych Porozumień Sierpniowych, otwierających drogę do powstania "Solidarności"
Audio
  • 40. rocznica strajku w Stoczni Gdańskiej - relacja Ewy Plisieckiej [posłuchaj]
Strajk w Stoczni Gdańskiej
Strajk w Stoczni GdańskiejFoto: Wikimedia Commons/T. Michalak

Początek przemian ustrojowych miał miejsce 40 lat temu na Wybrzeżu, choć strajki zaczęły wybuchać w kraju spontanicznie od początku lipca 1980 roku, jako bezpośrednia reakcja na podwyżki cen mięsa. Do protestów przyczyniły się pogarszające się od dłuższego czasu warunki życia, zwolnienia ludzi z pracy, a także przekonanie, że istniejące związki zawodowe zależne od władz w rzeczywistości nie dbają o interesy pracowników.

Robotnicze wystąpienie w Stoczni Gdańskiej, na czele którego stanął elektryk Lech Wałęsa, było największym i najbardziej znaczącym protestem lata 1980 roku. Strajk ten szybko rozszerzył się na pozostałe stocznie, porty, komunikację miejską i niektóre zakłady przemysłowe. 14 sierpnia, w obronie Anny Walentynowicz, dyscyplinarnie zwolnionej z pracy za niezależną działalność związkową, zastrajkowało kilka wydziałów Stoczni Gdańskiej. Około godziny 6.30 kilkuset robotników przerwało pracę. Zgromadzili się przy bramie numer 2 w oczekiwaniu na rozmowy z dyrekcją.

To właśnie w Stoczni Gdańskiej, poza postulatami ekonomicznymi, wysunięto również żądania o charakterze politycznym. Sformułowano 21 postulatów, dotyczących między innymi powołania niezależnych od partii i pracodawców Wolnych Związków Zawodowych, co stało się potem punktem wyjścia do utworzenia NSZZ "Solidarność", a także zagwarantowania prawa do strajku, uwolnienia więźniów politycznych, przywrócenia do pracy ludzi zwolnionych po strajkach w 1970 i 1976 roku i ograniczenia cenzury. Strajkujący domagali się też wzniesienia pomnika ofiar Grudnia '70 oraz gwarancji nierepresjonowania protestujących.

Skala protestu oraz sytuacja gospodarcza kraju zmusiły władze do negocjacji ze strajkującymi. 16 sierpnia podpisano porozumienie i przerwano strajk. Wówczas w Stoczni Gdańskiej stawiły się delegacje innych trójmiejskich zakładów. Delegaci apelowali o kontynuowanie strajku i spisanie postulatów.

Pierwszym z 21 postulatów strajkujących robotników było utworzenie niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych. O konieczności ich powstania mówiła zmarła w 2010 roku Anna Walentynowicz.

Po przystąpieniu do strajków solidarnościowych w sierpniu 1980 roku 700-et zakładów pracy z całej Polski, a także po wielu dniach żmudnych negocjacji protestujących ze stroną rządową, komunistyczne władze i przedstawiciele robotników podpisali historyczne porozumienia - 31 sierpnia 1980 roku w Gdańsku oraz dzień wcześniej - 30 sierpnia - w Szczecinie, 3 września w Jastrzębiu-Zdroju i 11 września w Hucie Katowice.

Podpisanie porozumień sierpniowych było wielkim osiągnięciem strajkujących i zakończyło blisko dwumiesięczną falę strajków w całej Polsce.

Najważniejszym zapisem była zgoda rządu na utworzenie "Solidarności". Związek został zarejestrowany 10 listopada 1980 roku. Wkrótce liczył niemal 10 milionów członków. Organizacje związkowe powstały we wszystkich przedsiębiorstwach i instytucjach, poza wojskiem i milicją. Gdy 13 grudnia 1981 roku generał Wojciech Jaruzelski wprowadził stan wojenny, "Solidarność" została zawieszona, a w październiku 1982 roku - zdelegalizowana. Był to okres prześladowań opozycji, która zeszła do podziemia. Związek został ponownie zarejestrowany w wyniku ustaleń Okrągłego Stołu, w kwietniu 1989 roku.

Tablice z wymalowanymi historycznymi postulatami gdańskimi w 2003 roku zostały wpisane na listę programu UNESCO "Pamięć świata". Przewiduje on ochronę najważniejszych tekstów ludzkości.

Sierpień 1980 był impulsem do przemian systemowych, które w ostateczności doprowadziły do upadku PRL i innych dyktatur z bloku wschodniego.

IAR/ep