Wampir zadowoli się krwią, strzygi są bardziej łakome...

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2014 19:00
- Sama nazwa strzyga odnosi się do człowieka o dwóch duszach, który rodzi się z zębami, a po śmierci zostaje zębatą strzygą, bo ksiądz chrzci tylko jednego ducha, tego dobrego - o genezie wszelkiej maści straszydeł i upiorów rozmawiali w Dwójce językoznawcy Agata Hącia i prof. Radosław Pawelec
Audio
  • Agata Hącia i prof. Radosław Pawelec o obecności w polszczyźnie upiorów i duchów (Nasz język współczesny/Dwójka)
Wampir zadowoli się krwią, strzygi są bardziej łakome...
Foto: Wikipedia/domena publiczna/Spettro84

Upiór jest jedną z najstarszych językowo postaci z kręgu istot przerażających. Prof. Radosław Pawelec zwracał uwagę, że w odróżnieniu od ich młodszych krewnych wampirów, upiory mogły być różne. - W słowniku wileńskim z 1861 roku autor pisze, że upiory noszą swoją głowę pod pachą i ciskają nią za ludźmi - opowiadał gość audycji "O wszystkim z kulturą" (z cyklu "Nasz język współczesny").

Upiorem zostawało się po śmierci, ale częstokroć o tym przeznaczeniu danego człowieka wiedziano już w momencie jego narodzin. Był to rodzaj fatum. Upiory parały się głównie straszeniem. O wiele bardziej niebezpieczne było spotkanie ze strzygą. - Strzyga prawdopodobnie wywodzi się od łacińskiej nazwy puszczyka - wyjaśniała Agata Hącia. - Pisk puszczyka po łacinie to stridere. Uznawano go za ptaka grobowego, wieszczącego nieszczęście. Strzyga mogła przyoblekać postać tego puszczyka, by mieć łatwiejszy dostęp do swych ofiar - dodawała.

Co robiła strzyga? O tym przekonać się można chociażby, czytając "Krzyżaków" Sienkiewicza: - Jest tam scena, w której Czech opowiada Jagience o tym, co zaszło w Szczytnie, kiedy przywieźli trupa Rotgiera, zabitego w pojedynku ze Zbyszkiem. Stary komtur krzyżacki Zygfryd, by pomścić Rotgiera, o którym istniało przypuszczenie, że był jego synem, umęczył Juranda i włożył Rotgierowi do grobu jego rękę i język. Ten je miał na surowo zacząć żreć, życząc sobie popitki z krwi niewinnej - opowiadał prof. Radosław Pawelec.

Więcej o genezie bohaterów dawnych legend - w nagraniu audycji przygotowanej przez Małgorzatę Tułowiecką.

bch/jp

Zobacz więcej na temat: język polski

Czytaj także

Jakie jest najdawniejsze słowo?

Ostatnia aktualizacja: 28.05.2013 10:00
O archaizmach, słowach, które nazywają przeszłość, świat rzeczy zapomnianych – rozmawialiśmy w językowym "Sezonie na Dwójkę".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Co mają wspólnego "dywagacje" z "wagarami"?

Ostatnia aktualizacja: 29.01.2014 12:00
Czy możemy powiedzieć, że placek jest "bilateralny"? Czym jest "trybuszon"? Jakie są właściwe znaczenia słów "oportunista" i "resentymenty"? O trudnych wyrazach rozmawialiśmy w audycji z cyklu "Nasz język współczesny".
rozwiń zwiń