– Праект «Памылка» — ніколі раней не даводзілася пра яго чуць. Прадстаўце яго, калі ласка.
— Гэта часопіс супольнасці беларускіх навукоўцаў, звязаных з натуральнымі, прыродазнаўчымі і тэхнічнымі навукамі, якія гатовы папулярызаваць навуку па-беларуску. Мы афармляем тэксты мастацкімі працамі і такім чынам далучаем мастакоў да папулярызацыі навукі, каб яна была даступнай, зразумелай і прывабнай. Такім чынам, мы выпускаем часопіс, які з’яўляецца сінтэзам мастацтва і навукі.
– Напэўна, калі вы папулярызуеце навуку, то імкнецеся пісаць даступнай чытачам мовай.
— Так, гэта адна з задач. Рэч у тым, што навуковых журналістаў сярод нашых аўтараў няма. Нам пішуць людзі, якія любяць навуку і думаюць, што могуць напісаць так, каб зацікавіць іншых, каб чалавек, не знаёмы глыбока з той ці іншай навукай, мог зразумець тое, пра што яны пішуць. Мы лічым, што такім чынам ствараем пэўны накірунак навуковай журналістыкі і развіваем навукова-папулярны жанр.
– Журналісты ў вас не пішуць, а толькі навукоўцы. А хто ўсё гэта рэдагуе, рыхтуе да друку?
— Да друку рыхтую я, як стыль-рэдактарка. Я вычытваю тэксты. У нас падыход такі: мы не крытыкуем, як напісаны тэкст. Калі мастак дасылае малюнкі, то мы не мастакі, каб ацэньваць яго працу. Калі чалавек даслаў нам матэрыял і лічыць, што ён гатовы, мы будуем нашу камунікацыю на даверы. Мы таксама разумеем, што артыкулы, дасланыя ў рэдакцыю, можна было б напісаць лепш з пункту гледжання стылістыкі, але мы проста даем шанец аўтару. Дасканаласць не ёсць нашай самамэтай. Мы хочам вырасціць сваіх аўтараў.
– Але калі матэрыялы датычаць навукі, то дадзеныя, прыведзеныя ў артыкуле, трэба ўсё ж спраўджаць. Інакш гэта проста не прафесійна.
— У нас ёсць рэцэнзенты, якія чытаюць матэрыялы перад друкам. А калі мы надрукавалі нейкі тэкст і ў нас не было рэцэнзента, а чытачы заўважылі памылкі — нам можна напісаць, і мы пачынаем дыскусію. Гэта значыць, што падключаюцца іншыя людзі, і пачынаецца нейкі працэс. Калі вы заўважаеце недакладнасць — напішыце нам, і мы надрукуем гэта. Так адбываецца цуд камунікацыі.
– Цуд у вас яшчэ і ў тым, што адны матэрыялы надрукаваныя кірыліцай, а некаторыя — лацінкай.
— Так, і гэта грунтуецца на тым, што гэта проста існуе. Існуюць два правапісы ў беларускай мове, і гэта дэмакратычна ў тым сэнсе, што мы даём магчымасць аўтару пісаць любым правапісам. Я, як рэдактарка, не навязваю сваю волю аўтару. Нават калі аўтар не валодае, скажам, лацінкай, але хоча, каб яго тэкст быў надрукаваны лацінкай, — гэта і ёсць мая задача: падрыхтаваць матэрыял адпаведным чынам.
– Ці хапае ў вас аўтараў? Ці шмат навукоўцаў, якія хочуць пісаць свае артыкулы па-беларуску?
— Хочацца, каб іх было больш, аўтараў мы заўсёды шукаем. Нягледзячы на тое, што ў нас ёсць аўтары, гатовыя пісаць у кожны нумар (выйшла ўжо восем нумароў), ёсць ужо пазнаваныя аўтары. Мы марым, каб яны маглі выдаваць кнігі на падставе артыкулаў у нашым часопісе. Але пакуль аўтараў крыху менш, чым хацелася б. У кожны нумар мы шукаем новых аўтараў, і новыя аўтары, як і новыя мастакі, маюць перавагу — друкуюцца без чаргі.
– А якія тэмы найбольш папулярныя ў вашым часопісе?
— Біялогія з’яўляецца ледзь не ў кожным нумары. Матэматыка — час ад часу. Ёсць таксама хімія і фізіка.
– Як вашы часопісы даходзяць да чытачоў і хто вашыя чытачы?
— У нас шырокае кола чытачоў, бо нават будучы далёкім ад навукі, можна атрымаць задавальненне, пачытаўшы комікс. Кожны артыкул суправаджаецца мастацкай працай. Мы ганарымся тым, што нашы часопісы людзі хочуць трымаць у руках, іх прыемна трымаць у руках. І дзякуючы гэтаму рэалізуецца наша задача — расказаць даступна пра навуку. Таму нашы чытачы — не толькі навукоўцы, а шырокае кола людзей, якія проста хочуць далучыцца да супольнасці навукоўцаў, падтрымліваючы іх.
– І ўсё ж, чаму такая назва — «Памылка»?
— Кожнае навуковае адкрыццё пачынаецца з памылкі. Беларусы баяцца памыляцца і шмат чаго не робяць таму. Але мы паказваем, што памылка — гэта нічога страшнага. Мы памылкі выпраўляем у часопісах вельмі часта і пры кожным вычытванні знаходзім новыя. Падчас падрыхтоўкі часопіса яго пераглядаюць тры-чатыры пары вачэй — і ўсё роўна нешта знаходзім. Але гэта не значыць, што трэба спыняцца праз памылкі. Памылка — гэта нагода ісці далей і рабіць лепш.
Павел ЗАЛЕСКІ
слухайце аўдыё
На здымку: Настасся Кахан. Фота Паўла Залескага.