"Moby Dick". Egzystencjalny wieloryb Hermana Melville'a

Ostatnia aktualizacja: 04.07.2014 12:40
– Ta literatura stara się wypowiedzieć to, co niewypowiadalne, ująć moment, w którym jesteśmy pewni, że coś odczuwamy, lecz nie potrafimy tego nazwać – mówił w Dwójce amerykanista i tłumacz Paweł Jędrzejko, znawca twórczości Hermana Melville'a.
Audio
  • Dr Paweł Jędrzejko, dr Mikołaj Wiśniewski i Barbara Wysocka opowiadają o dziele Hermana Melville'a "Moby Dick" (O wszystkim z kulturą/Dwójka)
Moby Dick. Opera-misterium w czterech aktach
"Moby Dick". Opera-misterium w czterech aktachFoto: K. Bieliński/Teatr Wielki - Opera Narodowa

Wodną część świata postanowił pewnego dnia zwiedzić Izmael – narrator powieści "Moby Dick" Hermana Melville’a. Mając niewiele pieniędzy w sakiewce, zaciąga się na statek wielorybniczy - to jego sposób odpędzania spleenu i regulowania krwiobiegu. Opisana przez Melville’a pogoń za Białym Wielorybem to nie tylko historia morskiej wyprawy, ale metafora, którą można interpretować na wiele sposobów. Powieść stała się podstawą libretta opery "Moby Dick" Eugeniusza Knapika, której premiera - w reżyserii Barbary Wysockiej - niedawno miała miejsce w Teatrze Wielkim Operze Narodowej.

Wieloryb w operze. Knapik i Wysocka rozbierają "Moby Dicka">>>

Eugeniusz Knapik przyznaje, że do napisania opery zainspirował go przed laty Paweł Jędrzejko, amerykanista z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, tłumacz, autor książek "Melville w kontekstach" i "Płynność i egzystencja. Doświadczenie lądu i morza a myśl Hermana Melville'a".

– Pewnego gorącego i słonecznego lipcowego poranka jakieś 20 lat temu siedziałem z innymi osobami w gabinecie, gdy nagle zapukał do drzwi dżentelmen w pełnym garniturze, z charakterystycznym uśmiechem i spokojem gestów – opowiadał literaturoznawca. – Chciał porozmawiać z kimś, kto mógłby zainspirować go poezją o miłości. Gdy przedstawił się jako Eugeniusz Knapik, zerwałem się pierwszy, mówiąc "proszę wybrać mnie, chętnie będę służył" – mówił.

Skutkiem ich współpracy był cykl pieśni do słów Edwarda E. Cummingsa i Jana Fabre pt. "Up Into the Silence". Po sukcesie dzieła Eugeniusz Knapik ponownie zgłosił się do dra Pawła Jędrzejki. – Kończyłem wtedy pracę doktorską na temat filozofii egzystencjalnej Hermana Melville'a, zaproponowałem mu więc właśnie taki oceaniczny temat. Z początku nie zareagował entuzjastycznie. Wydawało mu się, że wieloryby nie licują z powagą opery. Potem jednak przeczytał powieść, następnie moją książkę, i powiedział: "tak" – wspominał amerykanista.

O tym, jak czytać dziś Hermana Melville’a, kim są bohaterowie jego powieści i jaki świat buduje w nich Melville oraz o Moby Dicku - w audycji z cyklu "O wszystkim z kulturą" rozmawiali także Mikołaj Wiśniewski z Instytutu Filologii Angielskiej Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej oraz reżyserka operowej inscenizacji "Moby Dicka" Barbara Wysocka.

Rozmowę prowadziła Barbara Schabowska.
mc/mp

Zobacz więcej na temat: literatura opera USA
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Zemsta na wielorybie w operowym stylu

Ostatnia aktualizacja: 23.06.2014 17:00
25 czerwca w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej w Warszawie odbędzie się prapremiera opery-misterium w czterech aktach: "Moby Dick" Eugeniusza Knapika z librettem Krzysztofa Koehlera według słynnej powieści Hermana Melville’a. O spektaklu porozmawiamy w naszym cyklu "Przed premierą".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wieloryb w operze. Knapik i Wysocka rozbierają "Moby Dicka"

Ostatnia aktualizacja: 25.06.2014 11:15
- Gdy Paweł Jędrzejko zaproponował mi napisanie opery o "Moby Dicku", wyśmiałem go. O wielorybach oper się nie pisze - mówił w Dwójce Eugeniusz Knapik. Na szczęście kompozytor zmienił zdanie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Moby Dick" – chłód i tajemnica

Ostatnia aktualizacja: 26.06.2014 21:00
– Mamy tu do czynienia ze światem obdartym z racjonalności, światem, który jest tajemnicą. Kluczem do jego zrozumienia jest natura, czyli Bóg, bo to on ustanawia prawa – mówiła w "Wybieram Dwójkę" Ewa Szczecińska, recenzując operę "Moby Dick" Eugeniusza Knapika, najnowszą produkcję Teatru Wielkiego-Opery Narodowej.
rozwiń zwiń