X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem

Simone Weil – między herezją a świętością

Ostatnia aktualizacja: 31.08.2013 18:40
70 lat temu zmarła Simone Weil, jedna z najważniejszych myślicielek XX wieku. "Zapoznajcie się z nią - pisał Gombrowicz - bo bije w jej dziele torturowane i mroczne serce naszych czasów".
Audio
Simone Weil  między herezją a świętością
Foto: Jagz Mario/Flickr, lic. CC

Zarówno w sprawach społecznych, jak i duchowych zawsze była na swój sposób zuchwała, nawet trochę dziwna, a przy tym: bezkompromisowa.

"Powiedziała mi, że mając dziesięć lat, była bolszewikiem" - napisze później jeden z przyjaciół jej rodziny. Na studiach zajmowała się m.in. rozsyłaniem pacyfistycznego biuletynu. Gdy pracowała jako nauczycielka filozofii w liceum, zarzucano jej, że chodzi na kawę z bezrobotnymi i sama płaci rachunki. Kłóciła się o idee z Trockim, uczestniczyła w wielu manifestacjach na rzecz poprawy życia robotników - zatrzymana podczas jednej z nich przyznała zdumionym stróżom prawa, że zawsze marzyła o aresztowaniu za taką sprawę. Pracowała - dzięki własnym staraniom, a na przekór predyspozycjom - w fabrykach, m.in. zakładach Renault, oraz jako robotnica rolna. Próbowała wziąć udział w wojnie domowej w Hiszpanii. Będąc podczas wojny w Anglii, bezskutecznie starała się o misję spadochronową we Francji. Była słabego zdrowia, paliła jak smok, miała duszę wojownika.

Simone Weil to jedyny wielki duch naszych czasów (Albert Camus)

Za jedną z przyczyn jej przedwczesnej śmierci uznaje się swoistą głodówkę: na początku 1943 roku, gdy przebywała w Anglii, jadła (wg niektórych świadectw) tyle, ile jej zdaniem wynosiło minimum francuskiej racji żywnościowej. Szaleńczy gest solidarności? Chęć współodczuwania? A może również, jak sugeruje choćby Czesław Miłosz, było w tym echo katarskiej endury - dobrowolnej rezygnacji z życia, samobójczej głodówki, którą podejmowali średniowieczni heretycy?

Świadectwem istnienia świata transcendencji są te więzi, których nie potrafimy nawiązać

Polska Simone

Niezwykły - i chyba wciąż nie do końca uświadamiany - jest wpływ myśli Simone Weil na polskich twórców. Z pewnością przyczynił się do tego Czesław Miłosz, którego przekład pism Weil ukazał się w 1958 roku w Bibliotece "Kultury". Teksty wielkiej Francuzki podsunął mu Józef Czapski, sam zafascynowany myślą, przede wszystkim religijną, Weil - będzie do niej częstokroć wracał na kartach swojego słynnego dziennika. Czapski toczył z nią spory, ale była dla niego wielkim autorytetem, jedną z przewodniczek duchowych.

W różnej mierze stała się ważna także dla Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Anny Kamieńskiej,  Andrzeja Kijowskiego czy Stanisława Vincenza. Postać Weil przywołuje również Gombrowicz w "Dzienniku" - by po raz kolejny, tym razem w kontraście do szaleńczej Simone, pokazać siebie. Wracali do niej także tacy twórcy jak Jerzy Grotowski (fragmenty tekstów Weil znalazły się w słynnym "Apocalypsis cum figuris") czy też Krystian Lupa (w spektaklu "Persona. Ciało Simone").

"Persona.
"Persona. Ciało Simone", reż. Krystian Lupa, Teatr Dramatyczny w Warszawie. Fot. Katarzyna Pałetko/mat. promocyjne

Myśl nieujarzmiona

Dzieło Simone Weil pozostaje poza głównym nurtem filozofii europejskiej, a jej pisma są niezwykłym świadectwem spotkania z wielkimi tekstami Wschodu i Zachodu (m.in. z Księgą Hioba, Ewangelią, Iliadą).

Życie ludzkie jest niemożliwe. Ale dopiero nieszczęście daje nam to odczuć

Ta wychowana w tradycji racjonalistycznej Żydówka uważana jest przez wielu za wielką XX-wieczną mistyczkę - chrześcijańską, choć wykraczającą poza ramy tej religii, niemieszczącą się w jej ortodoksji. W swoich rozważaniach, nieujętych nigdy w jakąś spójną całość, starała się między innymi naświetlić podstawowy problem teodycei: obecność zła w świecie stworzonym przez dobrego i wszechmocnego Boga. Pisała przy tym również o wartości ateizmu ("Religia jako źródło pociechy jest przeszkodą w prawdziwej wierze. W tym sensie ateizm jest oczyszczeniem") czy też o teologicznych paradoksach ("Bóg może być obecny w stworzeniu tylko w formie nieobecności"; "Bóg jest na ziemi wszechmocny tylko w tym sensie, że zbawia tych, którzy chcą być przez niego zbawieni"; "Czas to czekanie Boga, który żebrze o naszą miłość"; "Cierpienie - wyższość człowieka nad Bogiem. Trzeba było Wcielenia, aby ta wyższość nie była czymś gorszącym").

"Simone Weil była gnostyczką i katoliczką, Żydówką i albigensem, mediewistką i modernistką, racjonalistką i mistyczką, buntowniczką i świętą" pisał Tomasz Merton.

Zapraszamy do wysłuchania dwuczęściowej audycji z archiwalnego cyklu Dwójki "Alfabet filozofów". O Simone Weil mówią prof. Zbigniew Mikołejko i prof. Tadeusz Sławek. (Audycję przygotowały Dorota Gacek i Elżbieta Łukomska).

Jacek Puciato

(Cytaty z Simone Weil w tłumaczeniu Aleksandry Olędzkiej-Frybesowej)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Trzy kobiety w czasach ciemności

Ostatnia aktualizacja: 11.10.2012 18:00
Edyta Stein, Simone Weil i Hannah Arendt - Żydówki, myślicielki, piękne, odważne kobiety w diabelskich czasach. Im było podwójnie trudno.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Gombrowicza milczenie o Bogu

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2013 12:34
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Łukaszem Tischnerem, autorem nowo wydanej monografii twórczości Gombrowicza poświęconej stosunkowi pisarza do religii.
rozwiń zwiń