Rozum proceduralny. Nieważny sens, byle zgodnie z regulaminem Jest taki rodzaj rozumu, który nie pyta "po co", lecz wyłącznie "jak". Nie interesuje go sens, lecz procedura; nie dba o dobro, lecz o zgodność; nie rozważa celu, lecz sprawdza poprawność wykonania. O ambiwalencji rozumu proceduralnego rozmawialiśmy w "Rachunku myśli" z prof. Piotrem Domerackim – filozofem z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Zobacz więcej na temat: Piotr Domeracki Michał Nowak Dwójka
Guy Debord kontra kapitalizm. Barwny dokument przeszłości czy coś więcej? - Guy Debord był człowiekiem o bardzo wszechstronnym temperamencie twórczym. Pisał, kręcił filmy metodą found footage, stworzył grę, stworzył książkę obłożoną papierem ściernym, żeby niszczyła inne książki na półce. On sam powiedział o sobie, że zgadza się tylko na trzy epitety, którymi można go określić: poeta, strateg i alkoholik. Nie chciał myśliciela ani filozofa, nie chciał artysty - mówił w Dwójce dr hab. Jan Sowa o autorze wydanej w 1967 roku książki "Społeczeństwo spektaklu". Zobacz więcej na temat: kapitalizm Dwójka Jakub Kukla KULTURA eseistyka KSIĄŻKA
Nowe spojrzenie na Platona. "Filozofia pozwala nam problematyzować życie" Czy starożytna filozofia może być czymś więcej niż akademickim ćwiczeniem? Jan Tokarski, filozof i historyk idei, w audycji "Eureka" przekonywał, że tak. Jak można śmiało przyznac to nie my czytamy Platona, lecz on sam, po dwóch i pół tysiąca latach, wciąż trafnie diagnozuje naszą rzeczywistość. Zobacz więcej na temat: społeczeństwo NAUKA
Botticelli. Rozwiązanie zagadek o słynnych arcydziełach Dlaczego bogini Wenus ma "dziwną anatomię"? Ile gatunków roślin posiada "Primavera"? I co Madonna ma wspólnego z potężnym rodem Medyceuszy? Zapraszamy do wysłuchania audycji Polskiego Radia na temat Sandra Botticellego i jego obrazów. Zobacz więcej na temat: Włochy renesans malarstwo Florencja chrześcijaństwo mitologia
Henri-Frédéric Amiel. Dziennik intymny na 17 tysiącach stron – Jest tu pewien rudy kotek znaleziony na schodach. I dyskusje filozoficzne. I zapis wielkiego zwątpienia – mówił w Polskim Radiu w 1998 roku Tomasz Burek o zapiskach dziennikowych Amiela. Ogromny diariusz tego żyjącego w XIX wieku w Szwajcarii francuskojęzycznego pisarza to dzieło szczególne. Zobacz więcej na temat: literatura Szwajcaria Genewa dziennik psychologia romantyzm
José Ortega y Gasset. Filozof w czasie "buntu mas" – Należy do klasyków krytyki kultury masowej. Bardzo trafnie pokazał jej cechy – podkreślała w Polskim Radiu kulturoznawczyni Małgorzata Szpakowska, opowiadając o poglądach José Ortegi y Gasseta. Dzisiaj mija 143. rocznica urodzin tego znanego hiszpańskiego filozofia i eseisty, autora m.in. "Buntu mas". Zobacz więcej na temat: Europa Hiszpania literatura eseistyka socjologia kultura masowa
Rabindranath Tagore. Noblista z Indii, autor dwóch hymnów narodowych, mędrzec Był pisarzem, malarzem i kompozytorem, pierwszym noblistą z Azji, twórcą wszechstronnym i oryginalnym, dla wielu – mistrzem, wschodnim guru. 7 maja mija 165. rocznica urodzin Rabindranatha Tagore’a. Zobacz więcej na temat: Indie literatura poezja Wielka Brytania
Idea rzeczypospolitej. Retoryczny ornament czy polityczny konkret? W audycji "Rachunek myśli" rozmawialiśmy o staropolskim rozumieniu "rzeczy pospolitej". Naszym gościem był dr Jakub Wolak, filozof. Zobacz więcej na temat: szlachta Dwójka Michał Nowak
Staszic liczy Polskę. Statystyka jako projekt naprawy państwa Stanisław Staszic nie kojarzy się zwykle ze statystyką. Przy bliższym spojrzeniu okazuje się jednak, że oświeceniowy myśliciel posługiwał się liczbami jako narzędziem diagnozy, reformy i politycznej perswazji. - Jego projekt poznawczy wyrastał z ducha oświecenia, ale był czymś więcej niż prostą wiarą w rozum i postęp. Był próbą uchwycenia rzeczywistości społecznej w jej twardym, materialnym wymiarze - mówił w Dwójce Michał Nowak. Zobacz więcej na temat: Stanisław Staszic Michał Nowak Dwójka statystyka
Zapomniany filozof rozpaczy, który zapowiadał koniec świata – Był znanym Wilnianinem, fantastycznym intelektualistą, chodziłem na jego wykłady jak na delicje. A Piłsudski zaproponował go nawet na prezydenta – opowiadał w archiwalnej radiowej audycji publicysta Stanisław Stomma, wspominając Mariana Zdziechowskiego. Co jeszcze wiemy o tym intrygującym profesorze z Wilna, którego Miłosz nazwał "filozofem rozpaczy"? Zobacz więcej na temat: Dwudziestolecie międzywojenne Józef Piłsudski religia chrześcijaństwo literatura Czesław Miłosz
Jacques Maritain. Uczeń św. Tomasza, mistrz papieża, idol Miłosza Paweł VI, uczeń i przyjaciel Maritaina, chciał go podobno uczynić świeckim kardynałem. Swego czasu francuski myśliciel należał do intelektualnej czołówki nie tylko zachodniego świata. U nas stał się patronem jednego z najważniejszych katolickich ruchów kulturalnych w Polsce. Zobacz więcej na temat: chrześcijaństwo katolicyzm Czesław Miłosz religia
Roberto Bolaño. "Jako pisarz był jednocześnie zabawny i przerażający" – "Dzicy detektywi" jest książką idealną. Łączy w sobie i cechy kontestacji, i dobrej literatury – mówiła w Polskim Radiu Mercedes Monmany, hiszpańska krytyczka literacka, o najsłynniejszej powieści Roberta Bolaño. Pisarz urodził się 28 kwietnia 1953 roku w Chile. Zobacz więcej na temat: Ameryka Południowa literatura polityka Hiszpania psychologia
Albert Camus: rzeczywistość szokującej śmierci to… Jak poradzić sobie ze świadomością, że nasza egzystencja jest skończona? Że jej finał jest nieubłagany i z góry wiadomy? Jaką przyjąć postawę wobec życia i, właśnie, wobec śmierci? To tylko niektóre z wielkich pytań Alberta Camusa. Zobacz więcej na temat: Albert Camus śmierć literatura
Bolesław Miciński. "Pisał rzeczy, które urzekały formą" - W tym urzekaniu było jednak coś jeszcze znacznie głębszego - potrzeba, żeby filozofia, literatura służyły życiu - mówił w audycji Polskiego Radia literaturoznawca Eligiusz Szymanis. Dziś obchodzimy 115. rocznicę urodzin Bolesława Micińskiego - poety, krytyka literackiego, filozofa, eseisty. Zobacz więcej na temat: Stanisław Ignacy Witkiewicz historia Polski II wojna światowa totalitaryzm Podole Uniwersytet Warszawski
Teolog oskarżony o herezję, bohater słynnego romansu Był jednym z najważniejszych myślicieli XII wieku – wyprzedzał swoją epokę, oskarżano go o herezję, ale jednocześnie stworzył filozoficzne metody, na których opierał się późnej św. Tomasz z Akwinu. Piotr Abelard do historii przeszedł jednak przede wszystkim jako bohater wielkiego, tragicznego romansu. Zobacz więcej na temat: średniowiecze Kościół teologia literatura Paryż
"Humanista to stan umysłu". Podróże Michela Leirisa - On był żywiołem, grał na wielu językach jednocześnie. Wprowadził jakąś wyższą regułę, która miesza porządki autobiografii, nauki i sztuki – mówił dr Tomasz Szerszeń o Michelu Leirisie, francuskim poecie, prozaiku i etnografie. Zobacz więcej na temat: Francja Afryka literatura podróże
Kultura świadomości. Czy jesteśmy odpowiedzialni za nasze stany mentalne? Twierdzenie, że dorosły, świadomy człowiek jest odpowiedzialny za swoje czyny, nie wydaje się kontrowersyjne. Niemiecki kognitywista, Thomas Metzinger, podbija jednak stawkę. Zobacz więcej na temat: Michał Nowak Dwójka
Zbigniew Mikołejko: nie interesuje mnie Bóg, który... Minęła właśnie druga rocznica śmierci prof. Zbigniewa Mikołejki, filozofa i eseisty. Z tej okazji przypominamy jego radiowe wypowiedzi na temat religii. Jak zobaczymy, Bóg był wciąż obecny w rozważaniach tego myśliciela, choć w paradoksalny sposób. Zobacz więcej na temat: chrześcijaństwo Zbigniew Mikołejko