Historia

Niezwykłe dzieje arrasów

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2012 06:00
Bezcenna kolekcja Zygmunta Augusta wielokrotnie uniknęła rozproszenia, wywiezienia poza Polskę, sprzedaży i - dwukrotnie - pożaru.
Audio

Jej skomplikowane losy opisała w wydanej właśnie książce "Dzieje arrasów króla Zygmunta Augusta" Maria Hennel-Bernasikowa.

Autorka, która jest z wykształcenia historykiem sztuki, wieloletnim pracownikiem naukowym i kustoszem działu tkanin Zamku Królewskiego na Wawelu, ustaliła wiele nowych faktów.

- Zmieniam informację powtarzaną w wielu książkach, także w moich wcześniejszych, że król Jan Kazimierz wyjeżdżając z Polski po abdykacji zastawił arrasy w Gdańsku, bo potrzebował pieniędzy. Było inaczej. On złożył arrasy w depozycie, aby w pewnym sensie "szantażować" Sejm, że odda arrasy, kiedy dostanie pieniądze, które jego zdaniem należały mu się za dwudziestoletnie sprawowanie władzy - tłumaczyła podczas prezentacji książki Maria Hennel-Bernasikowa. Jak zaznaczyła, udało się jej w kilku źródłach znaleźć potwierdzenie, że od wiosny 1668 r. przez rok arrasy były przechowywane na Zamku w Malborku.

- Wreszcie, nowością jest ustalenie, co działo się z arrasami po ich wywiezieniu przez wojska rosyjskie w 1795 r. do Petersburga. Po raz pierwszy zbadałam, gdzie tkaniny były wywieszone w Petersburgu i w jaki sposób, w niezwykle trudnych warunkach porewolucyjnej Rosji, polscy naukowcy i prawnicy usiłowali je odzyskać - mówiła autorka.

Praca nad książką trwała ponad cztery lata. To pierwszy z trzech tomów pracy naukowej poświęconej historii arrasów. Kolejny będzie właściwym katalogiem z opisem każdej z tkanin, a trzeci będzie zawierał eseje naukowe.

- Kolekcja arrasów Zygmunta Augusta stanowi najcenniejszą część naszych zbiorów i jedyną, która w udokumentowany sposób wiąże się historycznie z Wawelem. To nie jest rzecz nabyta, ale zespół tkanin wykonanych na miarę, do konkretnych pomieszczeń zamku. Jest to także zespół znakomitych dzieł sztuki - ocenił dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu, prof. Jan Ostrowski. Poinformował, że wkrótce ma się ukazać anglojęzyczna wersja książki.

Arrasy to jedyna część wyposażenia Zamku na Wawelu z czasów Jagiellonów, która przetrwała do dziś. Powstały w latach 1550-1560 na zamówienie króla Zygmunta Augusta w warsztatach najlepszych brukselskich rzemieślników. Były przeznaczone do dekoracji królewskich siedzib, uświetniały śluby, koronacje i najważniejsze uroczystości. Były tkane nićmi wełnianymi, jedwabnymi, srebrnymi i dużą ilością nici złotych, reprezentują najwyższą klasę tkactwa tapiseryjnego tego czasu w Europie.
Cała kolekcja arrasów Zygmunta Augusta liczyła ok. 170 tkanin, zachowało się 138 z nich. 136 jest przechowywanych w Krakowie, jeden arras znajduje się na Zamku Królewskim w Warszawie, a jeden w Amsterdamie. Po raz pierwszy tkaniny pokazano na Wawelu w 1553 r. z okazji wesela Zygmunta Augusta z Katarzyną Habsburżanką. W testamencie król zapisał arrasy siostrom, a po ich śmierci tkaniny przeszły na własność Rzeczpospolitej.

W 1795 r. Rosjanie wywieźli arrasy do Petersburga i oddali je dopiero na mocy Traktatu Ryskiego z 1921 r. W 1939 r. bezcenne tkaniny wywieziono z kraju, aby uchronić je przed Niemcami, do Rumunii, Francji, a potem do Anglii i ostatecznie do Kanady. Wróciły na Wawel dopiero w 1961 r., bo tuż po wojnie rząd Kanady uznał, że nowe, komunistyczne władze Polski nie są uprawnione do odebrania depozytu.

Zabiegi o zwrot kolekcji trwały do 1959 r., kiedy dzięki współpracy ze środowiskami emigracyjnymi udało się przywieźć z Kanady część wawelskich zbiorów, m.in. część Skarbca Koronnego. Tkaniny powróciły do Polski 16 stycznia 1961 r. na pokładzie statku "Krynica". Po drodze do Krakowa krótką wystawę części kolekcji arrasów urządzono w Warszawie. W Krakowie tkaniny zostały poddane niezbędnym zabiegom konserwatorskim i 18 marca 1961 r. zawisły we wnętrzach, do których zostały przeznaczone.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak
www.dkkozienice.pl

Czytaj także

Zapraszamy na Wawel

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2011 08:22
Dwójka poleca wystawy, konkursy oraz koncerty organizowane przez Zamek Królewski na Wawelu w roku 2011.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Legendy Wawelskie pod patronatem Jedynki

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2011 12:34
Bajkowe stwory i egzotyczne rośliny na królewskich arrasach zachwycają do dziś. Ale Wawel czeka na nowych artystów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stare dzieje twierdzy Wawel

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2011 08:00
Zamek Królewski na Wawelu ma nową trasę plenerową, dzięki czemu turyści będą mogli poznać to miejsce z trochę innej strony.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Okupacyjny Kraków

Ostatnia aktualizacja: 07.06.2011 16:00
Już późną jesienią 1939 Kraków został podzielony na cztery strefy zamieszkania: niemiecką, mieszaną, polską i żydowską.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Przystanek Kraków

Ostatnia aktualizacja: 23.08.2011 12:34
Muzeum w zamku na Wawelu to punkt obowiązkowy podczas zwiedzania tego miasta. Jakie atrakcje czekają na turystów jeszcze w tym sezonie?
rozwiń zwiń