Artystka została uhonorowana za znamienite osiągnięcia w pracy artystycznej i twórczej oraz doniosły wkład w rozwój kultury polskiej. W swoim wystąpieniu podkreślała znaczenie kultury jako przestrzeni, która przez pokolenia pozwalała Polakom zachować własną tożsamość. – Dzięki kulturze zachowaliśmy naszą tożsamość – mówiła.
Dyrygentka, która przecierała szlaki
Agnieszka Duczmal-Jaroszewska urodziła się w 1946 roku w Krotoszynie. Studiowała dyrygenturę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu. W 1968 roku założyła orkiestrę kameralną, która z czasem przekształciła się w Orkiestrę Kameralną Polskiego Radia Amadeus.
Z zespołem występowała na najważniejszych scenach Europy, obu Ameryk, Afryki i Azji, współpracując ze światowej klasy solistami. Jako pierwsza kobieta-dyrygent stanęła na podium mediolańskiego Teatro alla Scala. Dla swojej orkiestry przygotowała liczne transkrypcje dzieł m.in. Musorgskiego, Brahmsa, Brucknera, Debussy'ego, Dvořáka, Moniuszki i Schuberta.
– W większości przypadków udało mi się zrealizować tę drogę, którą sobie założyłam. Oczywiście napotykałam różne zadry, przeszkody, potknięcia, ale trzeba się uczyć na błędach, wyciągać wnioski – mówiła przed laty w jednej z rozmów w Polskim Radiu.
Diamentowa Batuta Polskiego Radia
W 2021 roku Agnieszk Duczmal otrzymała Diamentową Batutę Polskiego Radia za wybitne osiągnięcia w dziedzinie dyrygentury i promocję polskiej muzyki za granicą. – Przez całe lata orkiestry radiowe, nie tylko w Polsce, ale w ogóle w Europie, należały do najlepszych orkiestr, bo pracowały z... mikrofonem, a mikrofon jest najbardziej wymagającym słuchaczem. Mikrofon wymaga od muzyków precyzji, umiejętności wprowadzenia się emocjonalnie w stan koncertowy. Gdybyśmy tylko odgrywali automatycznie zapis nutowy, wtedy nagrania nie byłyby interesujące – wyjaśniała w jednej z archiwalnych rozmów.
Orkiestrą kierowała do 2024 roku, kiedy przekazała funkcję dyrektora córce, Annie Duczmal-Mróz. – Spadł ze mnie ciężar odpowiedzialności, który dźwigałam przez ponad pół wieku. To naprawdę duży ciężar, odpowiedzialność za ludzi, z którymi się współpracuje – mówiła w styczniu 2026 roku, gdy świętowała 80. urodziny.
"Zadaniem dyrygenta jest łączenie"
Podczas uroczystości na Zamku Królewskim Agnieszka Duczmal-Jaroszewska zabrała głos po Andrzeju Poczobucie, działaczu Związku Polaków na Białorusi. Odnosząc się do jego wystąpienia, powiedziała: – Słuchając pana, wydawało mi się, że wszystko, co tutaj dookoła robimy, staje się maleńkie.
Mówiąc w imieniu odznaczonych, podkreślała, że sztuka i wspólnota wymagają współdziałania. – Zadaniem dyrygenta jest łączenie. Każdy, obdarzony talentem, musi współpracować z innymi, żeby ten talent rozwinąć – zaznaczyła.
***
Orderem Orła Białego odznaczeni zostali także: Andrzej Poczobut, Lech Majewski oraz Hanna Łukowska-Karniej. Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski otrzymał Jakub Nowakowski, a Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – Helena Pyz.
***
PAP/PolskieRadio/zch
