Aleksandra Słyż: nie zamykam siebie w żadnych szufladkach

- Jest dla mnie ważne, żeby nie ograniczać się gatunkowo, nie zamykać samej siebie w żadnych szufladkach. Mam poczucie, że jestem właśnie od tego, żeby w tych szufladkach trochę pomieszać. Bardzo często kieruję się intuicją, ale też ludźmi, z którymi współtworzę różne projekty - mówiła w Dwójce kompozytorka, eksperymentatorka, sound designerka, reżyserka dźwięku Aleksandra Słyż.

Aleksandra Słyż jest jedną z osób, które mocno zaangażowały się w odbudowę Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia.

- Jak to zwykle bywa przy takich dużych, pięknych projektach – brakuje przede wszystkim środków finansowych. Adaptacja akustyczna pomieszczenia została przygotowana zgodnie z oryginalnym projektem Oskara i Zofii Hansenów. Odtwarzamy nie tylko instrumenty i urządzenia Studia Eksperymentalnego, ale również cały legendarny "czarny pokój", jego akustykę i sposób funkcjonowania - zaznaczyła artystka.

- To właśnie wykonanie tej adaptacji akustycznej jest ostatnim elementem całego przedsięwzięcia. Instrumenty już stoją w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, ale sama infrastruktura jest niezbędna, żeby można było pracować w profesjonalnych warunkach. Jestem przekonana, że kiedy ten etap się zakończy, bardzo wielu twórców i twórczyń będzie marzyło o tym, żeby tam wejść i pracować. To bardzo ważne, żeby udostępniać im takie miejsce i wspólnie korzystać z dziedzictwa, które naprawdę zasługuje na najwyższe uznanie - dodała w rozmowie z Ewą Szczecińską.

Czytaj także:

• Nikolet Burzyńska i jej "Vintage" skomponowany na stulecie Polskiego Radia
• "Muzyczny błysk, fenomen". Prawykonanie "Noumen 5" Aleksandra Kościowa

Ciągłość pamięci, ciągłość siebie

Postacią niezwykle interesującą jest dla Aleksandry Słyż amerykańska filozofka Marya Schechtman. Artystka natrafiła na jej książkę "The Constitution of Selves".

- To niezwykle inspirująca autorka, która w bardzo prosty, a jednocześnie głęboki sposób zastanawia się nad tym, czym właściwie jest tożsamość. Bardzo mocno łączy ją z pamięcią. Pisze o ciągłości pamięci i o tym, że właśnie ona daje nam poczucie ciągłości własnej tożsamości. Jeżeli pamięć działa w sposób nieprzerwany, mamy poczucie, że jesteśmy tą samą osobą - zaznaczyła.

Natomiast kiedy pamięć zaczyna się rozpadać – z powodu choroby albo bardzo silnych doświadczeń życiowych – również nasza tożsamość zaczyna ulegać fragmentaryzacji. To temat, który jest dla mnie niezwykle ciekawy, również z powodów bardzo osobistych. W mojej rodzinie obecna jest choroba Alzheimera, więc bardzo często myślę o swoich bliskich i o tym, jak działa pamięć oraz jak wpływa na nasze poczucie siebie - dodała Aleksandra Słyż na antenie Dwójki.

Przywracając przeszłość

Aleksandra Słyż zaznaczyła, że przemyślania amerykańskiej filozofki łączą się dla niej z historią Studia Eksperymentalnego PR.

- Pomyślałam wtedy o tym, że mamy wspaniałe dziedzictwo, które od 2004 roku praktycznie zniknęło z obiegu. Przez wiele lat nie było dostępne dla twórców. Chciałam zrozumieć, dlaczego tak się stało. Właśnie wtedy zaczęło pojawiać się u mnie pojęcie ruin. Rozumiem je bardzo szeroko - zaznaczyła.

- To może być dziedzictwo, które kiedyś było żywe, a później zniknęło z pola widzenia. Może to być pamięć, może to być tożsamość. Dziedzictwo i tożsamość mają ze sobą bardzo wiele wspólnego, podobnie jak pamięć. Mam poczucie, że wszystkie te doświadczenia zaczynają się ze sobą łączyć. Widzę coraz więcej połączeń pomiędzy tymi różnymi doświadczeniami. Chodzi o coś, co było piękne, ważne i żywe, później zniknęło albo zostało utracone, a dziś możemy spojrzeć na to z nowej perspektywy, ponownie to docenić i przywrócić do naszej rzeczywistości - dodała kompozytorka.

***

Tytuł audycji: Cafe "Muza" 

Prowadzenie: Ewa Szczecińska

Gość: Aleksandra Słyż

Data emisji: 20.09.2026

Godz. emisji: 10.00

Opracowanie Oskar Łapeta